{"id":3357,"date":"2014-09-13T13:10:25","date_gmt":"2014-09-13T20:10:25","guid":{"rendered":"http:\/\/saobiennhatrang.net\/?p=3357"},"modified":"2014-09-13T13:10:25","modified_gmt":"2014-09-13T20:10:25","slug":"kien-truc-thanh-dien-khanh-nguyen-van-nghe-sb74","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/saobiennhatrang.net\/?p=3357","title":{"rendered":"Ki\u1ebfn tr\u00fac Th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh (Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngh\u1ec7 sb74)"},"content":{"rendered":"<p><strong style=\"color: #0000ff; line-height: 1.5em;\">Ki\u1ebfn tr\u00fac Th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh<\/strong><\/p>\n<p><span style=\"color: #0000ff;\"><strong><i>v\u00e0 c\u00e1ch tr\u00f9ng tu t\u00f4n t\u1ea1o hi\u1ec7n nay<\/i><\/strong><\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><b>1-\u00a0\u00a0 <\/b><b>C\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m g\u1ea7n \u0111\u00e2y vi\u1ebft v\u1ec1 th\u00e0nh c\u1ed5 Di\u00ean Kh\u00e1nh<\/b><\/p>\n<p><b>\u00a0<\/b><\/p>\n<p>L\u00e2u nay \u0111\u1ea1i \u0111a s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n bi\u1ebft \u0111\u1ebfn th\u00e0nh c\u1ed5 Di\u00ean Kh\u00e1nh qua hai t\u00e1c\u00a0 ph\u1ea9m\u00a0 X\u1ee9 Tr\u1ea7m H\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a Qu\u00e1ch T\u1ea5n v\u00e0 Non N\u01b0\u1edbc Kh\u00e1nh H\u00f2a c\u1ee7a Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u01b0, v\u00e0 t\u1eeb n\u0103m 2003 c\u00f3 th\u00eam quy\u1ec3n \u0110\u1ecba Ch\u00ed Kh\u00e1nh H\u00f2a.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>T\u00e1c ph\u1ea9m X\u1ee9 Tr\u1ea7m H\u01b0\u01a1ng vi\u1ebft v\u1ec1 th\u00e0nh c\u1ed5 Di\u00ean Kh\u00e1nh : \u201c Th\u00e0nh n\u1eb1m tr\u00ean \u0111\u1ecba ph\u1eadn 2 th\u00f4n Ph\u00fa M\u1ef9 v\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng Th\u1ea1nh ( nay l\u00e0 th\u00f4n Kh\u00e1nh Th\u00e0nh, x\u00e3 Di\u00ean Th\u1ea1nh). Chung quanh \u0111\u1eafp \u0111\u1ea5t,chu vi 336 tr\u01b0\u1ee3ng 4 th\u01b0\u1edbc, cao 8 th\u01b0\u1edbc\u00a0 5 t\u1ea5c. Tr\u1ed5 6 c\u1eeda ra v\u00e0o, x\u00e2y g\u1ea1ch ki\u00ean c\u1ed1 , tr\u00ean c\u00f3 v\u1ecdng l\u00e2u t\u1ee9 di\u1ec7n th\u00f4ng phong<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u0110\u1ec3 ra v\u00e0o, tr\u01b0\u1edbc c\u00e1c c\u1eeda th\u00e0nh \u0111\u1ec1u c\u00f3 x\u00e2y c\u1ea7u v\u1ed3ng b\u1eb1ng g\u1ea1ch\u2026Ban s\u01a1, c\u00e1c c\u1eeda th\u00e0nh \u0111\u1ec1u b\u1eb1ng \u0111\u1ea5t, v\u00e0 c\u00f3 \u0111\u1ebfn 6 c\u1eeda. N\u0103m Thi\u1ec7u Tr\u1ecb th\u1ee9 7 (1847) l\u1ea5p b\u1edbt 2 c\u1eeda v\u00e0 x\u00e2y 4 c\u1eeda g\u1ea1ch ki\u00ean c\u1ed1. \u0110\u1ebfn th\u1eddi Ph\u00e1p thu\u1ed9c l\u1ea1i l\u1ea5p th\u00eam 2 c\u1eeda Ti\u1ec1n v\u00e0 H\u1eadu. Hi\u1ec7n nay ch\u1ec9 c\u00f2n c\u1eeda \u0110\u00f4ng v\u00e0 c\u1eeda T\u00e2y\u201d <sup>(1)<\/sup><\/p>\n<p>T\u00e1c ph\u1ea9m Non N\u01b0\u1edbc Kh\u00e1nh H\u00f2a vi\u1ebft v\u1ec1 th\u00e0nh c\u1ed5 Di\u00ean Kh\u00e1nh c\u0169ng n\u1ed9i dung gi\u1ed1ng nh\u01b0 tr\u00ean <sup>(2)<\/sup><\/p>\n<p>T\u00e1c ph\u1ea9m \u0110\u1ecba Ch\u00ed Kh\u00e1nh H\u00f2a ghi ch\u00e9p v\u1ec1 th\u00e0nh c\u1ed5 Di\u00ean Kh\u00e1nh\u00a0 : \u201cTh\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eafp b\u1eb1ng \u0111\u1ea5t, r\u1ed9ng kho\u1ea3ng 36 ng\u00e0n m2, c\u00f3 t\u01b0\u1eddng d\u00e0i 2000 m ,chia th\u00e0nh 6 \u0111o\u1ea1n, cao kho\u1ea3ng 3,5m, xung quanh c\u00f3 h\u00e0o s\u00e2u t\u1eeb 3-5m, r\u1ed9ng h\u1eb9p kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u nhau. Tr\u01b0\u1edbc m\u1ed7i c\u1ed5ng th\u00e0nh, l\u00f2ng h\u00e0o m\u1edf r\u1ed9ng 40m<\/p>\n<p>L\u00fac m\u1edbi x\u00e2y, th\u00e0nh c\u00f3 6 c\u1ed5ng: \u0111\u00f4ng, t\u00e2y, ti\u1ec1n , h\u1eadu, t\u1ea3 , h\u1eefu; v\u1ec1 sau( kho\u1ea3ng n\u0103m1823) hai c\u1ed5ng t\u1ea3, h\u1eefu b\u1ecb l\u1ea5p kh\u00f4ng c\u00f2n d\u1ea5u v\u1ebft\u201d<sup>(3)<\/sup>.\u00a0 Nh\u01b0ng c\u0169ng trong t\u00e1c ph\u1ea9m \u1ea5y \u1edf trang 511 l\u1ea1i ghi: \u201c Th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eafp b\u1eb1ng \u0111\u1ea5t, chi\u1ebfm di\u1ec7n t\u00edch kho\u1ea3ng 36000m2. T\u01b0\u1eddng th\u00e0nh ch\u1ea1y u\u1ed1n kh\u00fac theo h\u00ecnh l\u1ee5c gi\u00e1c, d\u00e0i kho\u1ea3ng 2694m, cao 3,5m ..\u201d.C\u0169ng c\u00f9ng m\u1ed9t t\u00e1c ph\u1ea9m sao chu vi th\u00e0nh l\u1ea1i \u201cti\u1ec1n h\u1eadu b\u1ea5t nh\u1ea5t\u201d nh\u01b0 v\u1eady?<\/p>\n<p>Ngo\u00e0i ra trong t\u00e1c ph\u1ea9m Nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u1ecba b\u1ea1 tri\u1ec1u Nguy\u1ec5n \u2013 Kh\u00e1nh H\u00f2a c\u1ee7a Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh \u0110\u1ea7u ghi : \u201c Th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh , x\u01b0a l\u00e0 th\u1ee7 s\u1edf Nha Trang . X\u00e2y b\u1eb1ng \u0111\u1ea5t n\u0103m 1793 . N\u0103m 1847 x\u00e2y l\u1ea1i b\u1eb1ng g\u1ea1ch theo ki\u1ec3u b\u1ed1 ph\u00f2ng Vauban\u201d <sup>(4)<\/sup><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><b>2-\u00a0\u00a0 <\/b><b>C\u00e1c s\u00e1ch b\u1eb1ng ch\u1eef H\u00e1n do Qu\u1ed1c s\u1eed qu\u00e1n tri\u1ec1u Nguy\u1ec5n so\u1ea1n<\/b> (<b><i>\u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ecbch ra ti\u1ebfng Vi\u1ec7t<\/i>) vi\u1ebft v\u1ec1 th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh<\/b><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>S\u00e1ch \u0110\u1ea1i Nam nh\u1ea5t th\u1ed1ng ch\u00ed so\u1ea1n d\u01b0\u1edbi th\u1eddi vua Duy T\u00e2n vi\u1ebft : \u201c \u1ede \u0111\u1ecba ph\u1eadn 2 x\u00e3 Ph\u00fa M\u1ef9 v\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng Th\u1ea1nh thu\u1ed9c huy\u1ec7n Ph\u01b0\u1edbc \u0110i\u1ec1n.B\u1ed1n m\u1eb7t \u0111\u1eafp \u0111\u1ea5t chu vi d\u00e0i 336 tr\u01b0\u1ee3ng 4 th\u01b0\u1edbc, cao 8 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, h\u00e0o r\u1ed9ng 4 tr\u01b0\u1ee3ng, s\u00e2u 8 th\u01b0\u1edbc. Th\u00e0nh m\u1edf 4 c\u1eeda, n\u0103m Thi\u1ec7u Tr\u1ecb th\u1ee9 7 (1847) m\u1edbi x\u00e2y g\u1ea1ch\u2026nh\u00e2n ch\u1ed7 b\u1ea3o c\u0169 \u0111\u1eafp th\u00e0nh \u0111\u1ea5t, m\u1edf 6 c\u1eeda, m\u1ed7i c\u1eeda \u0111\u1ec1u c\u00f3 l\u1ea7u (sau n\u00e0y l\u1eafp h\u1ebft 2 c\u1eeda); 4 g\u00f3c th\u00e0nh \u0111\u1ec1u c\u00f3 n\u00fai \u0111\u1ea5t\u201d <sup>(5)<\/sup><\/p>\n<p>T\u00e1c ph\u1ea9m X\u1ee9 Tr\u1ea7m H\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Non N\u01b0\u1edbc Kh\u00e1nh H\u00f2a d\u1ef1a v\u00e0o t\u01b0 li\u1ec7u n\u00e0y, v\u00ec v\u00e0o th\u1eddi \u0111i\u1ec3m \u1ea5y ch\u01b0a c\u00f3 b\u1ea3n d\u1ecbch \u0110\u1ea1i Nam nh\u1ea5t th\u1ed1ng ch\u00ed so\u1ea1n d\u01b0\u1edbi th\u1eddi vua T\u1ef1 \u0110\u1ee9c<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u0110\u1ea1i Nam nh\u1ea5t th\u1ed1ng ch\u00ed so\u1ea1n d\u01b0\u1edbi th\u1eddi vua T\u1ef1 \u0110\u1ee9c ghi : \u201c chu vi 636 tr\u01b0\u1ee3ng 7 th\u01b0\u1edbc 4 t\u1ea5c, cao 7 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, m\u1edf 4 c\u1eeda, h\u00e0o r\u1ed9ng 4 tr\u01b0\u1ee3ng, s\u00e2u 6 th\u01b0\u1edbc, x\u00e2y b\u1eb1ng \u0111\u1ea5t \u1edf \u0111\u1ecba ph\u1eadn 2 x\u00e3 Ph\u00fa M\u1ef9 v\u00e0 Ph\u01b0\u1edbc Th\u1ecbnh. Tr\u01b0\u1edbc kia l\u1ef5 s\u1edf c\u1ee7a dinh \u1edf \u0111\u1ecba ph\u1eadn x\u00e3 Ph\u01b0\u1edbc \u0110a, huy\u1ec7n Qu\u1ea3ng Ph\u01b0\u1edbc, sau d\u1eddi \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 hi\u1ec7n nay, t\u1ee9c l\u00e0 th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh c\u0169\u2026nh\u00e2n b\u1ea3o c\u0169 Hoa B\u00f4ng \u0111\u1eafp th\u00e0nh b\u1eb1ng \u0111\u1ea5t, th\u00e0nh m\u1edf 6 c\u1eeda, \u0111\u1ec1u c\u00f3 nh\u00e0 l\u1ea7u, 4 g\u00f3c th\u00e0nh c\u00f3 n\u00fai \u0111\u1ea5t, ngo\u00e0i th\u00e0nh \u0111\u00e0o h\u00e0o, ngo\u00e0i h\u00e0o c\u00f3 tr\u1ea1i, c\u00e1c c\u1eeda \u0111\u1ec1u c\u00f3 c\u1ea7u treo \u0111\u1ec3 qua h\u00e0o\u2026nay b\u1ecf b\u1edbt 2 c\u1eeda. Ph\u00e1o \u0111\u00e0i v\u00e0 n\u00fai \u0111\u1ea5t v\u1eabn c\u00f2n\u201d <sup>(6)<\/sup><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>S\u00e1ch Kh\u00e2m \u0111\u1ecbnh \u0110\u1ea1i Nam h\u1ed9i \u0111i\u1ec3n s\u1ef1 l\u1ec7 ghi : \u201cTh\u00e0nh t\u1ec9nh Kh\u00e1nh H\u00f2a \u1edf huy\u1ec7n Qu\u1ea3ng Ph\u01b0\u1edbc, ph\u1ee7 Ninh H\u00f2a , chu vi 636 tr\u01b0\u1ee3ng 4 th\u01b0\u1edbc 7 t\u1ea5c , cao 8 th\u01b0\u1edbc , \u0111\u1eafp b\u1eb1ng \u0111\u1ea5t, 4 c\u1eeda, h\u00e0o r\u1ed9ng 4 tr\u01b0\u1ee3ng 5 th\u01b0\u1edbc. \u0110\u1eafp n\u0103m Gia Long th\u1ee9 13\u201d <sup>(7)<\/sup><\/p>\n<p>Kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng s\u00e1ch do Qu\u1ed1c s\u1eed qu\u00e1n tri\u1ec1u Nguy\u1ec5n bi\u00ean so\u1ea1n \u0111\u1ec1u \u0111\u00fang, v\u00ec 3 quy\u1ec3n s\u00e1ch tr\u00ean vi\u1ebft v\u1ec1 th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh \u0111\u1ec1u c\u00f3 nh\u1eefng ch\u1ed7 sai<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><b>\u00a0 3-<\/b> <b>Nh\u1eefng kh\u00e1c bi\u1ec7t gi\u1eefa \u0110\u1ea1i Nam nh\u1ea5t th\u1ed1ng ch\u00ed so\u1ea1n th\u1eddi vua T\u1ef1 \u0110\u1ee9c v\u00e0 Duy T\u00e2n<\/b><\/p>\n<p><b>\u00a0<\/b><\/p>\n<p><b>a-\u00a0\u00a0 <\/b><b>Chu vi th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh<\/b><\/p>\n<p><b>\u00a0<\/b><\/p>\n<p>Mu\u1ed1n bi\u1ebft chu vi tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean ta ph\u1ea3i xem bi\u1ec3u \u0111o chi\u1ec1u d\u00e0i b\u1eb1ng th\u01b0\u1edbc m\u1ed9c <sup>(8)<\/sup> :<\/p>\n<p>Th\u01b0\u1edbc\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 0,424m<\/p>\n<p>T\u1ea7m, b\u1eb1ng 5 th\u01b0\u1edbc\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 2,12m<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1ee3ng, b\u1eb1ng 2 t\u1ea7m\u00a0\u00a0\u00a0 4,24m<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>B\u1ea3n d\u1ecbch th\u1eddi T\u1ef1 \u0110\u1ee9c ghi chu vi l\u00e0 636 tr\u01b0\u1ee3ng <i>(quy ra m\u00e9t l\u00e0<\/i> <i>2696,64m<\/i>) ; b\u1ea3n d\u1ecbch th\u1eddi Duy T\u00e2n ghi 336 tr\u01b0\u1ee3ng (<i>quy ra m\u00e9t l\u00e0<\/i> <i>1424,64m<\/i>) . V\u1eady b\u1ea3n d\u1ecbch n\u00e0o \u0111\u00e1ng tin c\u1eady? Theo s\u00e1ch Ho\u00e0ng Vi\u1ec7t nh\u1ea5t th\u1ed1ng d\u01b0 \u0111\u1ecba ch\u00ed c\u1ee7a L\u00ea Quang \u0110\u1ecbnh so\u1ea1n xong n\u0103m 1806 ghi : <i>\u201c Th\u00e0nh n\u00e0y \u1edf m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc x\u00e3 Ph\u00fa M\u1ef9, t\u1ed5ng Trung , huy\u1ec7n Ph\u01b0\u1edbc \u0110i\u1ec1n, th\u00e0nh cao 2 t\u1ea7m, chu vi l\u00e0 1019 t\u1ea7m\u201d<sup>(<\/sup><\/i><sup>9)<\/sup>. Quy ra m\u00e9t l\u00e0 2160,28m . S\u00e1ch \u0110\u1ea1i Nam th\u1ef1c l\u1ee5c ghi: <i>\u201c Th\u00e0nh cao 1 tr\u01b0\u1ee3ng , chu vi h\u01a1n 510 tr\u01b0\u1ee3ng\u201d<sup>(10)<\/sup>.\u00a0 <\/i>Quy ra m\u00e9t l\u00e0 2162,40m.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ngo\u00e0i ra c\u00f2n c\u00f3 quy\u1ec3n \u0110\u1ed3ng Kh\u00e1nh d\u01b0 \u0111\u1ecba ch\u00ed b\u1eb1ng ch\u1eef H\u00e1n vi\u1ebft v\u1ec1 t\u1ec9nh Kh\u00e1nh H\u00f2a ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ecbch ra ti\u1ebfng Vi\u1ec7t . (B\u1ed9 s\u00e1ch \u0110\u1ed3ng Kh\u00e1nh d\u01b0 \u0111\u1ecba ch\u00ed g\u1ed3m 25 quy\u1ec3n .Ri\u00eang c\u00e1c quy\u1ec3n vi\u1ebft v\u1ec1 t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean, Kh\u00e1nh H\u00f2a, B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ecbch nh\u01b0ng ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c xu\u1ea5t b\u1ea3n. T\u1ec9nh Kh\u00e1nh H\u00f2a l\u00e0 quy\u1ec3n 10 , cho n\u00ean m\u1edf \u0111\u1ea7u l\u00e0 d\u00f2ng ch\u1eef H\u00e1n : \u201c \u0110\u1ed3ng Kh\u00e1nh d\u01b0 \u0111\u1ecba ch\u00ed l\u01b0\u1ee3c quy\u1ec3n nh\u1ecb th\u1eadp ng\u0169 chi th\u1eadp\u201d. Quy\u1ec3n vi\u1ebft v\u1ec1 t\u1ec9nh Kh\u00e1nh H\u00f2a g\u1ed3m 20 trang ch\u1eef H\u00e1n vi\u1ebft tay). \u1ede trang 2 c\u1ee7a quy\u1ec3n s\u00e1ch vi\u1ebft v\u1ec1 th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh ( xin phi\u00ean \u00e2m): \u201c <i>T\u1ec9nh th\u00e0nh t\u1ea1i Ph\u01b0\u1edbc \u0110i\u1ec1n huy\u1ec7n, Ninh Ph\u01b0\u1edbc t\u1ed5ng, Tr\u01b0\u1eddng Th\u1ea1nh, Ph\u00fa M\u1ef9 nh\u1ecb<\/i> <i>x\u00e3 \u0111\u1ecba ph\u1eadn. Th\u00e0nh tr\u00fac th\u1ed5 ch\u1ea5t, chu vi th\u00f4ng tr\u01b0\u1eddng l\u1ee5c b\u00e1ch tam th\u1eadp l\u1ee5c tr\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9 x\u00edch th\u1ea5t th\u1ed1n, cao b\u00e1t x\u00edch ng\u0169 th\u1ed1n, th\u00e0nh th\u00e2n<\/i> <i>b\u00e1t gi\u00e1c : th\u00e0nh n\u1ed9i t\u1ee9 gi\u00e1c ,c\u00e1c h\u1eefu th\u1ed5 s\u01a1n. M\u00f4n t\u1ee9 : qu\u00e2n<\/i> <i>th\u1ebf phong th\u1ea1ch c\u1eadp th\u1ed5 chuy\u00ean. C\u00e1c h\u1eefu ng\u00f5a l\u00e2u. H\u00e0o kho\u00e1t t\u1ee9<\/i> <i>tr\u01b0\u1ee3ng ng\u0169 x\u00edch, th\u00e2m b\u00e1t x\u00edch<\/i>\u201d. T\u1ea1m d\u1ecbch : Th\u00e0nh c\u1ee7a t\u1ec9nh \u1edf t\u1ea1i<i> <\/i>ph\u1ea7n \u0111\u1ea5t c\u1ee7a hai x\u00e3\u00a0 Tr\u01b0\u1eddng Th\u1ea1nh v\u00e0 Ph\u00fa M\u1ef9 , t\u1ed5ng Ninh Ph\u01b0\u1edbc , huy\u1ec7n Ph\u01b0\u1edbc \u0110i\u1ec1n. Th\u00e0nh x\u00e2y b\u1eb1ng \u0111\u1ea5t, chu vi d\u00e0i t\u1ea5t c\u1ea3 l\u00e0 636 tr\u01b0\u1ee3ng 4 th\u01b0\u1edbc 7 t\u1ea5c, cao 8 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c. Th\u00e2n th\u00e0nh 8 c\u1ea1nh : trong th\u00e0nh 4 g\u00f3c \u0111\u1ec1u c\u00f3 n\u00fai \u0111\u1ea5t. Th\u00e0nh c\u00f3 4 c\u1eeda : \u0111\u1ec1u x\u1ebfp \u0111\u00e1 ong c\u00f9ng v\u1edbi g\u1ea1ch nung, c\u00e1c c\u1eeda \u0111\u1ec1u c\u00f3 l\u1ea7u. H\u00e0o r\u1ed9ng 4 tr\u01b0\u1ee3ng 5 th\u01b0\u1edbc, s\u00e2u 8 th\u01b0\u1edbc<\/p>\n<p>Do ch\u01b0a c\u00f3 s\u1ed1 li\u1ec7u \u0111o th\u1ef1c \u0111\u1ecba v\u1ec1 chu vi th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh hi\u1ec7n nay , ta c\u00f3 th\u1ec3 xem chu vi th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh theo nh\u01b0 c\u00e1c s\u00e1ch Kh\u00e2m \u0111\u1ecbnh \u0110\u1ea1i Nam h\u1ed9i \u0111i\u1ec3n s\u1ef1 l\u1ec7 ; \u0110\u1ea1i Nam nh\u1ea5t th\u1ed1ng ch\u00ed (so\u1ea1n th\u1eddi T\u1ef1 \u0110\u1ee9c); \u0110\u1ed3ng Kh\u00e1nh d\u01b0 \u0111\u1ecba ch\u00ed\u00a0 l\u00e0 636 tr\u01b0\u1ee3ng (quy ra m\u00e9t l\u00e0 2696,64m) l\u00e0 g\u1ea7n ch\u00ednh x\u00e1c nh\u1ea5t. B\u1edfi v\u00ec con s\u1ed1 \u1ea5y x\u1ea5p x\u1ec9 v\u1edbi con s\u1ed1 2694 m nh\u01b0 \u1edf trang 511 s\u00e1ch \u0110\u1ecba ch\u00ed Kh\u00e1nh H\u00f2a<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><b>b-\u00a0\u00a0 <\/b><b>\u0110\u1ecba \u0111i\u1ec3m x\u00e2y th\u00e0nh<\/b><\/p>\n<p><b>\u00a0<\/b><\/p>\n<p>B\u1ea3n d\u1ecbch th\u1eddi T\u1ef1 \u0110\u1ee9c ghi : \u201c \u1edf \u0111\u1ecba ph\u1eadn 2 x\u00e3 Ph\u00fa M\u1ef9 v\u00e0 Ph\u01b0\u1edbc Th\u1ea1nh huy\u1ec7n Ph\u01b0\u1edbc \u0110i\u1ec1n\u201d. B\u1ea3n d\u1ecbch th\u1eddi Duy T\u00e2n ghi : \u201c\u1edf \u0111\u1ecba ph\u1eadn 2 x\u00e3 Ph\u00fa M\u1ef9 v\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng Th\u1ea1nh thu\u1ed9c huy\u1ec7n Ph\u01b0\u1edbc \u0110i\u1ec1n\u201d<\/p>\n<p>Theo \u0111\u1ecba b\u1ea1 Gia Long\u00a0 th\u00ec \u0111\u1ea5t c\u1ee7a x\u00e3 Ph\u00fa M\u1ef9 ( sau \u0111\u1ed5i l\u00e0 x\u00e3 Ph\u00fa Kh\u00e1nh, nay l\u00e0 th\u00f4n Ph\u00fa Kh\u00e1nh x\u00e3 Di\u00ean Th\u1ea1nh) d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c \u0111\u00e0o \u0111\u1eafp th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh l\u00e0 84 m\u1eabu 4 s\u00e0o 5 th\u01b0\u1edbc, c\u00f2n x\u00e3 Tr\u01b0\u1eddng L\u1ed9c Trung ( sau \u0111\u1ed5i th\u00e0nh x\u00e3 Tr\u01b0\u1eddng Th\u1ea1nh ,nay l\u00e0 th\u00f4n Tr\u01b0\u1eddng Th\u1ea1nh x\u00e3 Di\u00ean Th\u1ea1nh) l\u00e0 47 m\u1eabu 2 s\u00e0o 6 th\u01b0\u1edbc 3 t\u1ea5c <sup>(11)<\/sup> . Th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh kh\u00f4ng h\u1ec1 n\u1eb1m tr\u00ean ph\u1ea1m vi x\u00e3 Ph\u01b0\u1edbc Th\u1ea1nh, m\u00e0 ch\u1ec9 n\u1eb1m tr\u00ean \u0111\u1ea5t c\u1ee7a x\u00e3 Ph\u00fa M\u1ef9 v\u00e0 x\u00e3 Tr\u01b0\u1eddng L\u1ed9c Trung thu\u1ed9c t\u1ed5ng Trung, huy\u1ec7n Ph\u01b0\u1edbc \u0110i\u1ec1n, ph\u1ee7 Di\u00ean Kh\u00e1nh . Th\u1eddi \u0110\u1ed3ng Kh\u00e1nh khu v\u1ef1c th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1ch ra kh\u1ecfi x\u00e3 Ph\u00fa M\u1ef9 v\u00e0 x\u00e3 Tr\u01b0\u1eddng Th\u1ea1nh l\u1eadp th\u00e0nh th\u00f4n Kh\u00e1nh Th\u00e0nh, do v\u1eady Qu\u00e1ch T\u1ea5n m\u1edbi ch\u00fa th\u00edch: <i>\u201c nay l\u00e0 th\u00f4n Kh\u00e1nh Th\u00e0nh\u201d<\/i><\/p>\n<p><i>\u00a0<\/i><\/p>\n<p><b>c-\u00a0\u00a0\u00a0 <\/b><b>C\u00e1c c\u1eeda th\u00e0nh<\/b><\/p>\n<p><b>\u00a0<\/b><\/p>\n<p>Theo c\u00e1c s\u00e1ch \u0111\u1ec1u ghi l\u00fac m\u1edbi x\u00e2y th\u00e0nh th\u00ec th\u00e0nh c\u00f3 6 c\u1eeda. Ri\u00eang cu\u1ed1n \u0110\u1ecba ch\u00ed Kh\u00e1nh H\u00f2a l\u1ea1i ghi r\u00f5 t\u00ean t\u1eebng c\u1eeda l\u00e0 : \u201c\u0111\u00f4ng , t\u00e2y , ti\u1ec1n , h\u1eadu , t\u1ea3 , h\u1eefu\u201d v\u00e0 cho bi\u1ebft l\u00e0 : \u201c Hai c\u1eeda t\u1ea3, h\u1eefu \u0111\u00e3 b\u1ecb l\u1ea5p v\u00e0o n\u0103m Minh M\u1ea1ng th\u1ee9 4 (1823)\u201d.\u00a0 Trong X\u1ee9 Tr\u1ea7m H\u01b0\u01a1ng ch\u1ec9 ghi : \u201c N\u0103m Thi\u1ec7u Tr\u1ecb th\u1ee9 7 (1847) l\u1ea5p b\u1edbt 2 c\u1eeda\u201d.Trong c\u00e1c s\u00e1ch do Qu\u1ed1c s\u1eed qu\u00e1n tri\u1ec1u Nguy\u1ec5n so\u1ea1n kh\u00f4ng c\u00f3 s\u00e1ch n\u00e0o nh\u1eafc \u0111\u1ebfn t\u00ean c\u1eeda T\u1ea3 v\u00e0 c\u1eeda H\u1eefu c\u0169ng nh\u01b0 n\u0103m l\u1ea5p b\u1edbt hai c\u1eeda th\u00e0nh, kh\u00f4ng bi\u1ebft t\u00e1c gi\u1ea3 2 cu\u1ed1n s\u00e1ch tr\u00ean d\u1ef1a v\u00e0o t\u00e0i li\u1ec7u n\u00e0o m\u00e0 d\u00e1m kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh nh\u01b0 v\u1eady ?<\/p>\n<p>S\u00e1ch Ho\u00e0ng Vi\u1ec7t nh\u1ea5t th\u1ed1ng d\u01b0 \u0111\u1ecba ch\u00ed ghi ph\u01b0\u01a1ng h\u01b0\u1edbng c\u00e1c c\u1eeda th\u00e0nh: \u201c chia l\u00e0m 6 c\u1eeda : ph\u00eda nam m\u1ed9t c\u1eeda , ph\u00eda t\u00e2y hai c\u1eeda,ph\u00eda \u0111\u00f4ng m\u1ed9t c\u1eeda v\u00e0 ph\u00eda b\u1eafc hai c\u1eeda\u201d. S\u00e1ch c\u00f3 ph\u1ea7n ch\u1eef H\u00e1n nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 phi\u00ean \u00e2m ,nay xin phi\u00ean \u00e2m : \u201c\u2026<i>vi m\u00f4n l\u1ee5c, nam di\u1ec7n<\/i> <i>nh\u1ea5t , t\u00e2y di\u1ec7n nh\u1ecb , \u0111\u00f4ng di\u1ec7n nh\u1ea5t , b\u1eafc di\u1ec7n nh\u1ecb<\/i>\u201d<sup>(12)<\/sup> . S\u00e1ch \u0110\u1ea1i Nam th\u1ef1c l\u1ee5c ghi : \u201cm\u1edf 6 c\u1eeda, \u0111\u00f4ng v\u00e0 nam \u0111\u1ec1u 1 c\u1eeda, t\u00e2y v\u00e0 b\u1eafc \u0111\u1ec1u 2 c\u1eeda, tr\u00ean c\u1eeda c\u00f3 l\u1ea7u, 4 g\u00f3c c\u00f3 c\u1ed3n \u0111\u1ea5t\u201d<sup>(13).<\/sup><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Mu\u1ed1n bi\u1ebft v\u1ecb tr\u00ed c\u00e1c c\u1eeda th\u00e0nh c\u00f2n l\u1ea1i n\u1eb1m \u1edf v\u1ecb tr\u00ed n\u00e0o\u00a0 ta ph\u1ea3i xem s\u01a1 \u0111\u1ed3 \u201c Di\u00ean Kh\u00e1nh \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed3n\u201d m\u1edbi x\u00e1c \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c . Ch\u00fang ta ch\u1ec9 t\u00ecm \u1edf m\u1eb7t B\u1eafc v\u00e0 m\u1eb7t T\u00e2y c\u1ee7a th\u00e0nh m\u00e0 th\u00f4i. V\u00ec theo s\u00e1ch Ho\u00e0ng Vi\u1ec7t nh\u1ea5t th\u1ed1ng d\u01b0 \u0111\u1ecba ch\u00ed v\u00e0 \u0110\u1ea1i Nam th\u1ef1c l\u1ee5c cho bi\u1ebft l\u00e0 m\u1eb7t b\u1eafc c\u1ee7a th\u00e0nh c\u00f3 2 c\u1eeda th\u00e0nh v\u00e0 m\u1eb7t t\u00e2y c\u1ee7a th\u00e0nh c\u00f3 2 c\u1eeda th\u00e0nh<\/p>\n<p>Trong s\u01a1 \u0111\u1ed3 \u201cDi\u00ean Kh\u00e1nh \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed3n\u201d \u1edf m\u1eb7t b\u1eafc ,n\u1eb1m kho\u1ea3ng g\u1ea7n g\u00f3c \u0110\u00f4ng B\u1eafc th\u00e0nh c\u00f3 m\u1ed9t c\u1eeda v\u00e0o th\u00e0nh, ta t\u1ea1m g\u1ecdi \u0111\u00f3 l\u00e0 \u201c <i>\u0110\u00f4ng B\u1eafc m\u00f4n<\/i>\u201d<\/p>\n<p>Ph\u00eda t\u00e2y th\u00e0nh c\u00f3 hai c\u1eeda th\u00ec \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u1eeda T\u00e2y, v\u1eady c\u1eeda c\u00f2n l\u1ea1i l\u00e0 c\u1eeda n\u00e0o? Trong s\u01a1 \u0111\u1ed3 Di\u00ean Kh\u00e1nh \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed3n, k\u1ebf b\u00ean ngo\u00e0i c\u1eeda T\u00e2y th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh c\u00f2n c\u00f3 m\u1ed9t c\u00e1i l\u0169y bao b\u1ecdc n\u1eefa . Hi\u1ec7n nay d\u00e2n c\u01b0 s\u1ed1ng tr\u00ean khu v\u1ef1c \u1ea5y , k\u1ebb th\u00ec g\u1ecdi khu v\u1ef1c \u1ea5y l\u00e0 \u0110\u1ed3ng Sim, k\u1ebb th\u00ec g\u1ecdi l\u00e0 \u0110\u1ed3ng Xi\u00eam. Tr\u00ean th\u1ef1c \u0111\u1ecba th\u00ec khu v\u1ef1c n\u00e0y ch\u1eadt h\u1eb9p ch\u1eb3ng c\u00f3 c\u00e1nh \u0111\u1ed3ng n\u00e0o c\u1ea3 .\u00a0 V\u1eady t\u00ean ch\u00ednh x\u00e1c l\u00e0 \u0110\u1ed3ng Sim hay \u0110\u1ed3ng Xi\u00eam ?<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Trong b\u00e0i th\u01a1 : \u201c C\u1ed5 th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh\u201d c\u1ee7a t\u00e1c gi\u1ea3 H\u1ea3i \u0110i\u1ec1n vi\u1ebft: \u201c\u2026N\u1ed9i th\u00e0nh gi\u1edd \u0111\u00e3 ch\u1ec9nh trang \/ C\u1ed5ng th\u00e0nh m\u1edf r\u1ed9ng \u00e1nh v\u00e0ng b\u00ecnh minh \/ \u0110\u00f4ng M\u00f4n \u1ea5p c\u0169 thanh b\u00ecnh \/ \u0110\u1ed3ng Xi\u00eam \u0111o\u00e0n k\u1ebft ngh\u0129a t\u00ecnh s\u1eaft son \/ \u0110\u00f4ng, T\u00e2y, Ti\u1ec1n, H\u1eadu th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng \/ Nh\u00e0 cao c\u1eeda r\u1ed9ng huy\u1ec7n \u0111\u01b0\u1eddng khang trang\u201d<sup>(14)<\/sup><\/p>\n<p>\u0110\u1ec3 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ecba danh l\u00e0 \u0110\u1ed3ng Sim hay \u0110\u1ed3ng Xi\u00eam, ch\u00fang ta l\u1ea7n gi\u1edf s\u00e1ch Ho\u00e0ng Vi\u1ec7t nh\u1ea5t th\u1ed1ng d\u01b0 \u0111\u1ecba ch\u00ed v\u00e0 th\u1ea5y ghi : \u201c 5 t\u1ea7m \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i b\u1eb1ng ph\u1eb3ng, \u0111\u1ebfn \u0110\u1ed3n Xi\u00eam c\u0169. Ph\u00eda \u0111\u00f4ng \u0111\u1ed3n n\u00e0y g\u1ea7n tr\u1ea1i ngo\u00e0i c\u1eeda T\u00e2y c\u1ee7a th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh, 3 m\u1eb7t t\u00e2y, nam, b\u1eafc \u0111\u1ec1u \u0111\u1eafp l\u0169y \u0111\u1ea5t, cao 1 t\u1ea7m v\u00e0 d\u00e0y 1 t\u1ea7m, b\u00ean trong \u0111\u1ed3n t\u1eeb b\u00ean \u0111\u00f4ng sang b\u00ean t\u00e2y l\u00e0 113 t\u1ea7m,t\u1eeb nam sang b\u1eafc l\u00e0 126 t\u1ea7m, ph\u00eda ngo\u00e0i c\u00f3 ng\u00f2i s\u00e2u 2 t\u1ea7m, r\u1ed9ng 4 t\u1ea7m, trong \u0111\u1ed3n c\u00f3 d\u00e2n c\u01b0 nh\u01b0ng r\u1ea5t \u00edt \u1ecfi\u201d<sup>(15)<\/sup><\/p>\n<p>\u0110\u1ed3n Xi\u00eam ch\u1ec9 c\u00f3 3 m\u1eb7t t\u00e2y, nam, b\u1eafc m\u00e0 th\u00f4i, v\u00ec m\u1eb7t ph\u00eda \u0111\u00f4ng ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi h\u00e0o n\u01b0\u1edbc m\u1eb7t t\u00e2y c\u1ee7a Th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh r\u1ed3i.<\/p>\n<p>V\u00ec sao khu v\u1ef1c \u1ea5y c\u00f3 \u0111\u1ecba danh l\u00e0 \u0110\u1ed3n Xi\u00eam?<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Th\u00e1ng 9 n\u0103m \u0110inh M\u00f9i (1787) Nguy\u1ec5n v\u01b0\u01a1ng Ph\u00fac \u00c1nh : \u201csai Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ed3n chi\u00eau t\u1eadp d\u00e2n Phi\u00ean hai x\u1ee9 Tr\u00e0 vinh v\u00e0 M\u00e2n Th\u00edt \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, bi\u00ean b\u1ed5 l\u00e0m l\u00ednh, g\u1ecdi l\u00e0\u00a0 <b>\u0110\u1ed3n Xi\u00eam<\/b> <b>binh\u201d<\/b><sup>(16).<\/sup><\/p>\n<p>D\u00e2n Phi\u00ean l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n t\u1ed9c thi\u1ec3u s\u1ed1 nh\u01b0 Ch\u00e2n L\u1ea1p, Ch\u00e0 V\u00e0\u2026gia nh\u1eadp qu\u00e2n Nguy\u1ec5n v\u01b0\u01a1ng Ph\u00fac \u00c1nh \u0111i \u0111\u00e1nh qu\u00e2n T\u00e2y S\u01a1n v\u00e0 \u0110\u1ed3n Xi\u00eam binh c\u00f3 \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh . Th\u00e1ng 11 n\u0103m\u00a0 Qu\u00fd S\u1eedu ( 1793)- sau khi \u0111\u1eafp xong th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh kho\u1ea3ng 2 th\u00e1ng : \u201c Tri\u1ec7u Nguy\u1ec5n Ho\u00e0ng \u0110\u1ee9c v\u1ec1, khi\u1ebfn l\u01b0u nh\u1eefng qu\u00e2n Ch\u00e2n L\u1ea1p, Ch\u00e0 V\u00e0 do \u0110\u1ee9c cai qu\u1ea3n, \u1edf l\u1ea1i Di\u00ean Kh\u00e1nh \u0111\u1ec3 sung b\u00e1t\u201d<sup>(17)<\/sup>\u00a0 .V\u00e0 th\u00e1ng 6 n\u0103m Gi\u00e1p D\u1ea7n (1794): \u201c S\u1eeda \u0111\u1eafp th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh, xong vi\u1ec7c cho qu\u00e2n \u0103n y\u1ebfn. Cho qu\u00e2n Xi\u00eam v\u1ec1\u201d<sup>(18)<\/sup>. Nh\u01b0 v\u1eady m\u1ed7i khi \u0110\u1ed3n Xi\u00eam binh ( l\u00ednh ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean) ra Di\u00ean Kh\u00e1nh \u0111\u1ec1u tr\u00fa qu\u00e2n \u1edf \u0111\u1ed3n l\u0169y ngo\u00e0i c\u1eeda T\u00e2y th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh, v\u00ec th\u1ebf khu v\u1ef1c \u1ea5y g\u1ecdi l\u00e0 \u0110\u1ed3n Xi\u00eam ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0110\u1ed3ng Sim ho\u1eb7c \u0110\u1ed3ng Xi\u00eam . Trong s\u01a1 \u0111\u1ed3 Di\u00ean Kh\u00e1nh \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed3n \u1edf m\u1eb7t t\u00e2y \u0110\u1ed3n Xi\u00eam c\u00f3 m\u1ed9t c\u1eeda th\u00e0nh . Ngo\u00e0i c\u1eeda T\u00e2y th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh c\u00f2n c\u00f3 th\u00eam c\u1eeda T\u00e2y c\u1ee7a \u0110\u1ed3n Xi\u00eam.<\/p>\n<p>Nh\u01b0 v\u1eady th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh l\u00fac m\u1edbi \u0111\u1eafp c\u00f3 6 c\u1eeda, \u0111\u00f3 l\u00e0 c\u1eeda \u0110\u00f4ng, T\u00e2y, Ti\u1ec1n, H\u1eadu, c\u1eeda\u00a0 \u0110\u00f4ng B\u1eafc, c\u1eeda T\u00e2y c\u1ee7a \u0110\u1ed3n Xi\u00eam. Hi\u1ec7n nay ch\u1ec9 c\u00f2n 4 c\u1eeda l\u00e0 \u0110\u00f4ng, T\u00e2y, Ti\u1ec1n, H\u1eadu.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><b>d-\u00a0\u00a0 <\/b><b>H\u1ec7 th\u1ed1ng giao th\u00f4ng ra v\u00e0o th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh<\/b><\/p>\n<p><b>\u00a0<\/b><\/p>\n<p>T\u00e1c ph\u1ea9m X\u1ee9 Tr\u1ea7m H\u01b0\u01a1ng c\u0169ng nh\u01b0 Non N\u01b0\u1edbc Kh\u00e1nh H\u00f2a \u0111\u1ec1u ghi : \u0110\u1ec3 ra v\u00e0o, tr\u01b0\u1edbc c\u00e1c c\u1ed5ng th\u00e0nh \u0111\u1ec1u x\u00e2y c\u1ea7u v\u1ed3ng b\u1eb1ng g\u1ea1ch. C\u00f3 ph\u1ea3i tr\u01b0\u1edbc c\u00e1c c\u1ed5ng th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh l\u00fac m\u1edbi \u0111\u1eafp l\u00e0 c\u1ea7u v\u1ed3ng kh\u00f4ng? S\u00e1ch Ho\u00e0ng Vi\u1ec7t nh\u1ea5t th\u1ed1ng d\u01b0 \u0111\u1ecba ch\u00ed ghi v\u1ec1 th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh : \u201c \u2026th\u00e0nh h\u00ecnh t\u1ee9 gi\u00e1c, b\u00ean trong c\u00f3 n\u00fai \u0111\u1ea5t, ngo\u00e0i th\u00e0nh c\u00f3 h\u00e0o ,ngo\u00e0i h\u00e0o c\u00f3 c\u1eeda tr\u1ea1i (tr\u00e0i), ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 c\u1ea7u treo b\u1eafc ngang tr\u00ean h\u00e0o\u201d<sup>(19)<\/sup> (\u00a0 phi\u00ean \u00e2m ph\u1ea7n ch\u1eef H\u00e1n): <i>\u201c\u2026t\u1ee9 gi\u00e1c h\u1eefu th\u1ed5 s\u01a1n, th\u00e0nh ngo\u1ea1i h\u1eefu h\u00e0o, h\u00e0o ngo\u1ea1i h\u1eefu tr\u00e0i m\u00f4n, ti\u1ec1n c\u00e1c h\u1eefu<\/i> <i>\u0111i\u1ebfu ki\u1ec1u, ho\u00e0nh gi\u00e1 vu h\u00e0o th\u01b0\u1ee3ng<\/i>\u201d ). Nh\u01b0 v\u1eady tr\u01b0\u1edbc c\u00e1c c\u1ed5ng th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh\u00a0 l\u00fac ban \u0111\u1ea7u l\u00e0 c\u1ea7u treo ( <i>\u0111i\u1ebfu ki\u1ec1u<\/i> \u2013 \u0111i\u1ebfu trong ch\u1eef H\u00e1n c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 \u201c treo\u201d, thu\u1ed9c b\u1ed9 cung ). C\u1ea7u treo r\u1ea5t l\u00e0 h\u1eefu hi\u1ec7u khi c\u00f3 vi\u1ec7c nguy c\u1ea5p th\u00ec c\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c k\u00e9o treo l\u00ean cao kh\u00f4ng ai qua l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><b>3-\u00a0\u00a0 <\/b><b>Th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh h\u01b0ng ph\u1ebf theo d\u00f2ng th\u1eddi gian <\/b><\/p>\n<p><b>\u00a0<\/b><\/p>\n<p>Th\u00e1ng 9 n\u0103m Qu\u00fd S\u1eedu (1793): \u201csai c\u00e1c qu\u00e2n v\u00e0 ph\u00e1t 3000 d\u00e2n B\u00ecnh Thu\u1eadn, 1000 d\u00e2n\u00a0 Thu\u1eadn Th\u00e0nh kh\u1edfi \u0111\u1eafp tr\u1ecdn 1 th\u00e1ng th\u00ec th\u00e0nh xong, g\u1ecdi l\u00e0 th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh\u201d<sup>(20)<\/sup><\/p>\n<p>Th\u00e1ng 7 n\u0103m Gi\u00e1p D\u1ea7n ( 1794) : \u201c S\u1eeda \u0111\u1eafp th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh, xong vi\u1ec7c cho c\u00e1c qu\u00e2n \u0103n y\u1ebfn\u201d<sup>(21)<\/sup><\/p>\n<p>Th\u00e1ng 8 n\u0103m \u1ea4t M\u00e3o (1795): \u201c s\u1eeda l\u1ea1i th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh, l\u00e0m th\u00eam kho t\u00e0ng\u201d<sup>(22)<\/sup><\/p>\n<p>Th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m \u0110inh S\u1eedu (1817): \u201cD\u1ef1ng h\u00e0nh cung \u1edf tr\u1ea5n B\u00ecnh H\u00f2a, sai tr\u1ea5n th\u1ea7n l\u1ea5y binh d\u00e2n l\u00e0m vi\u1ec7c, chi c\u1ea5p cho ti\u1ec1n g\u1ea1o\u201d<sup>(23)<\/sup>. Nh\u01b0 v\u1eady m\u00e3i \u0111\u1ebfn n\u0103m 1817 trong th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh m\u1edbi d\u1ef1ng h\u00e0nh cung<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Theo b\u1ea3n \u0111\u1ed3 ph\u1ee7 Di\u00ean Kh\u00e1nh, huy\u1ec7n Ph\u01b0\u1edbc \u0110i\u1ec1n v\u1ebd th\u1eddi \u0110\u1ed3ng Kh\u00e1nh th\u00ec th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh ch\u1ec9 c\u00f2n 4 c\u1eeda (\u0110\u00f4ng ,T\u00e2y, Ti\u1ec1n, H\u1eadu) v\u00e0 \u0110\u1ed3n Xi\u00eam kh\u00f4ng c\u00f2n n\u1eefa. Hi\u1ec7n nay quanh khu v\u1ef1c d\u00e2n c\u01b0 \u0110\u1ed3n Xi\u00eam v\u1eabn c\u00f2n d\u1ea5u v\u1ebft ph\u1ebf\u00a0 l\u0169y bao quanh<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Sau n\u0103m 1954 b\u00edt 2 c\u1eeda Ti\u1ec1n v\u00e0 H\u1eadu (Kh\u00f4ng ph\u1ea3i b\u00edt v\u00e0o th\u1eddi Ph\u00e1p thu\u1ed9c nh\u01b0 Qu\u00e1ch T\u1ea5n \u0111\u00e3 vi\u1ebft), ngo\u00e0i ra c\u00f2n tr\u1ed5 m\u1ed9t l\u1ed1i \u0111i m\u1edbi th\u00f4ng ra b\u00ean ngo\u00e0i \u1edf \u0111o\u1ea1n t\u01b0\u1eddng th\u00e0nh ph\u00eda \u0111\u00f4ng c\u1ee7a g\u00f3c t\u00e2y nam c\u1ee7a th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh (nay l\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng L\u00ea Th\u00e1nh T\u00f4n).<\/p>\n<p>Kho\u1ea3ng n\u0103m 1980 ph\u00e1 b\u1ecf kho\u1ea3ng g\u1ea7n 100m t\u01b0\u1eddng th\u00e0nh (\u0111o\u1ea1n gi\u1eefa c\u1eeda Ti\u1ec1n v\u00e0 g\u00f3c \u0111\u00f4ng nam c\u1ee7a th\u00e0nh)<\/p>\n<p>Sau n\u0103m 2000 cho ph\u1ee5c d\u1ef1ng l\u1ea1i c\u1eeda Ti\u1ec1n v\u00e0 H\u1eadu c\u00f9ng s\u1eeda l\u1ea1i v\u1ecdng l\u00e2u c\u1eeda \u0110\u00f4ng v\u00e0 T\u00e2y. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ch\u1ec9 c\u00f3 tr\u00ean v\u00f2m c\u1eeda \u0110\u00f4ng c\u00f3 2 ch\u1eef H\u00e1n \u201c \u0110\u00f4ng m\u00f4n\u201d m\u00e0 th\u00f4i. Sau khi ph\u1ee5c d\u1ef1ng c\u00e1c c\u1eeda th\u00e0nh, m\u1edbi cho \u0111\u1eafp th\u00eam c\u00e1c ch\u1eef H\u00e1n \u201c Ti\u1ec1n m\u00f4n\u201d, \u201cT\u00e2y m\u00f4n\u201d, \u201cH\u1eadu m\u00f4n\u201d l\u00ean b\u00ean tr\u00ean c\u00e1c v\u00f2m c\u1eeda th\u00e0nh. Ri\u00eang tr\u00ean v\u1ecdng l\u00e2u c\u1eeda \u0110\u00f4ng c\u00f3 d\u00f2ng ch\u1eef H\u00e1n: <i>\u201c Kh\u1ea3i \u0110\u1ecbnh t\u1ee9 ni\u00ean tr\u00f9ng tu\u201d <\/i>\u0111\u00e3 c\u00f3 l\u00e2u nay b\u1ecb x\u00f3a b\u1ecf v\u00e0\u00a0 c\u1eeda H\u1eadu\u00a0 cho \u0111\u1ebfn h\u00f4m nay v\u1eabn ch\u01b0a th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1edbi b\u00ean ngo\u00e0i.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><b>4.C\u00f4ng vi\u1ec7c tr\u00f9ng tu t\u00f4n t\u1ea1o di t\u00edch th\u00e0nh c\u1ed5 Di\u00ean Kh\u00e1nh hi\u1ec7n nay\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/b><\/p>\n<p><b>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/b><\/p>\n<p>Hi\u1ec7n nay \u0111ang thi c\u00f4ng tr\u00f9ng tu t\u00f4n t\u1ea1o th\u00e0nh c\u1ed5 Di\u00ean Kh\u00e1nh giai \u0111o\u1ea1n 1, nh\u01b0ng du kh\u00e1ch \u0111i tr\u00ean T\u1ec9nh l\u1ed9 2 khi ngang qua g\u00f3c t\u00e2y nam c\u1ee7a th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh (T\u1ec9nh l\u1ed9 2 ch\u1ea1y s\u00e1t g\u00f3c t\u00e2y nam c\u1ee7a th\u00e0nh) c\u1ea3m th\u1ea5y kh\u00f4ng h\u00e0i l\u00f2ng v\u00ec n\u00fai \u0111\u1ea5t ( th\u1ed5 s\u01a1n) \u1edf g\u00f3c t\u00e2y nam c\u1ee7a th\u00e0nh b\u1ecb \u0111\u00e0o x\u00fac l\u00e0m m\u1ea5t \u0111i ki\u1ebfn tr\u00fac \u0111\u00e3 c\u00f3 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y.B\u1ed1n g\u00f3c th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh c\u00f3 4 n\u00fai \u0111\u1ea5t ( th\u1ed5 s\u01a1n), tr\u01b0\u1edbc khi tr\u00f9ng tu t\u00f4n t\u1ea1o ch\u1ec9 c\u00f3 n\u00fai \u0111\u1ea5t g\u00f3c \u0111\u00f4ng nam c\u1ee7a th\u00e0nh (k\u1ebf b\u00ean Trung T\u00e2m Gi\u00e1o D\u1ee5c Th\u01b0\u1eddng Xuy\u00ean huy\u1ec7n Di\u00ean Kh\u00e1nh) b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n san b\u1eb1ng tr\u1ed3ng hoa m\u00e0u, c\u00f2n n\u00fai \u0111\u1ea5t c\u1ee7a 3 g\u00f3c th\u00e0nh c\u00f2n l\u1ea1i l\u00e0 nguy\u00ean v\u1eb9n. Hi\u1ec7n nay n\u00fai \u0111\u1ea5t c\u1ee7a g\u00f3c th\u00e0nh t\u00e2y nam v\u00e0 \u0111\u00f4ng b\u1eafc \u0111ang b\u1ecb \u0111\u01a1n v\u1ecb thi c\u00f4ng x\u00fac \u1ee7i m\u1ea5t \u0111i d\u00e1ng d\u1ea5p tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y . N\u00fai \u0111\u1ea5t (th\u1ed5 s\u01a1n) l\u00e0 ki\u1ebfn tr\u00fac r\u1ea5t quan tr\u1ecdng v\u1ec1 m\u1eb7t qu\u00e2n s\u1ef1 trong vi\u1ec7c ph\u00f2ng th\u1ee7 th\u00e0nh tr\u00ec tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y.Do s\u1ee3 m\u1ea5t \u0111i ki\u1ebfn tr\u00fac n\u00fai \u0111\u1ea5t \u0111\u00e3 t\u1ed3n t\u1ea1i h\u01a1n 200 n\u0103m, n\u00ean s\u00e1ng th\u1ee9 s\u00e1u ng\u00e0y 09\/11\/2012 t\u00f4i \u0111\u1ebfn Trung t\u00e2m Qu\u1ea3n l\u00fd Di t\u00edch &amp; Danh lam Th\u1eafng c\u1ea3nh Kh\u00e1nh H\u00f2a g\u1eb7p \u00f4ng ph\u00f3 Gi\u00e1m \u0111\u1ed1c l\u00e0 \u00f4ng Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00edch k\u00eau c\u1ee9u v\u00e0 \u00f4ng \u0111\u00e3 nh\u1ea5c \u0111i\u1ec7n tho\u1ea1i g\u1ecdi sang S\u1edf V\u0103n h\u00f3a Th\u1ec3 thao &amp; Du l\u1ecbch Kh\u00e1nh H\u00f2a g\u00f3p \u00fd. Sau \u0111\u00f3 t\u00f4i th\u1ea5y n\u00fai \u0111\u1ea5t g\u00f3c t\u00e2y nam th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eafp l\u1ea1i tuy kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 x\u01b0a.Ngo\u00e0i ra trong khi thi c\u00f4ng thay v\u00ec b\u1ed3i \u0111\u1eafp th\u00eam th\u00e2n th\u00e0nh th\u00ec ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i th\u00e2n th\u00e0nh b\u1ecb g\u1ecdt b\u1edbt \u0111i. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u00ean ngo\u00e0i h\u00e0o th\u00e0nh nh\u00e0 d\u00e2n san s\u00e1t c\u1ea5t l\u1ea5n chi\u1ebfm h\u00e0o th\u00e0nh, nay \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i t\u1ecfa v\u00e0 l\u00e0m con \u0111\u01b0\u1eddng b\u00ea t\u00f4ng chung quanh h\u00e0o th\u00e0nh \u0111\u1ec3 kh\u00e1ch tham quan. Vi\u1ec7c l\u00e0m n\u00e0y r\u1ea5t l\u00e0 thi\u1ebft th\u1ef1c nh\u01b0ng sau khi thi c\u00f4ng xong m\u1edbi l\u1ed9 r\u00f5 b\u1ea5t c\u1eadp l\u00e0 con \u0111\u01b0\u1eddng \u1ea5y \u0111i s\u00e1t sau l\u01b0ng nh\u00e0 b\u1ebfp, c\u1ea7u ti\u00eau c\u1ee7a c\u00e1c h\u1ed9 d\u00e2n v\u00e0 n\u01b0\u1edbc th\u1ea3i t\u1eeb c\u00e1c h\u1ed9 d\u00e2n x\u1ea3 th\u1eb3ng xu\u1ed1ng h\u00e0o th\u00e0nh. Cho n\u00ean \u0111i tham quan th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh tr\u00ean con \u0111\u01b0\u1eddng b\u00ea t\u00f4ng \u1ea5y ch\u1eb3ng c\u00f3 ch\u00fat g\u00ec l\u00e0 m\u1ef9 quan c\u1ea3! C\u00f4ng t\u00e1c tr\u00f9ng tu t\u00f4n t\u1ea1o th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh \u0111ang thi c\u00f4ng l\u1ea1i b\u1ecb \u0111\u00ecnh ch\u1ec9\u00a0 v\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft cho \u0111\u1ebfn bao gi\u1edd th\u00ec m\u1edbi thi c\u00f4ng tr\u1edf l\u1ea1i!<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Sai ph\u1ea1m trong vi\u1ec7c tr\u00f9ng tu t\u00f4n t\u1ea1o th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh \u0111ang \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1eafc ph\u1ee5c.\u00a0 Mong sao c\u00e1c h\u1ea1n m\u1ee5c tr\u00f9ng tu t\u00f4n t\u1ea1o kh\u00e1c \u1edf th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh kh\u00f4ng b\u1ecb x\u00e2m h\u1ea1i . \u0110\u1eebng \u0111\u1ec3 khi tr\u00f9ng tu t\u00f4n t\u1ea1o xong, di t\u00edch s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f2n gi\u1ed1ng nh\u01b0\u00a0 khi ch\u01b0a tr\u00f9ng tu t\u00f4n t\u1ea1o!<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><i>Ph\u00ea r\u00f4 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngh\u1ec7 (SB 74) <\/i><\/p>\n<p>________________________<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><b>Ch\u00fa th\u00edch:<\/b><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>1 \u2013 Qu\u00e1ch T\u1ea5n <i>, X\u1ee9 Tr\u1ea7m h\u01b0\u01a1ng<\/i> , Nxb\u00a0 H\u1ed9i V\u0103n H\u1ecdc Ngh\u1ec7 Thu\u1eadt Kh\u00e1nh H\u00f2a , trg 215 \u2013 216<\/p>\n<p>2 \u2013 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u01b0 <i>, Non N\u01b0\u1edbc Kh\u00e1nh H\u00f2a<\/i>, Nxb Thanh Ni\u00ean, trg 183 -184<\/p>\n<p>3 \u2013 UBND t\u1ec9nh Kh\u00e1nh H\u00f2a <i>, \u0110\u1ecba Ch\u00ed Kh\u00e1nh H\u00f2a<\/i> ,Nxb Ch\u00ednh tr\u1ecb Qu\u1ed1c Gia , trg 265 \u2013 266<\/p>\n<p>4 &#8211;\u00a0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh \u0110\u1ea7u , <i>Nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u1ecba b\u1ea1 tri\u1ec1u Nguy\u1ec5n \u2013 Kh\u00e1nh<\/i> <i>H\u00f2a<\/i> , Nxb TPHCM , trg 316<\/p>\n<p>5 <i>\u2013 \u0110\u1ea1i Nam Nh\u1ea5t th\u1ed1ng ch\u00ed \u2013 T\u1ec9nh Ph\u00fa Y\u00ean &amp; Kh\u00e1nh H\u00f2a<\/i> , quy\u1ec3n 10 &amp;11 , Nxb Nha V\u0103n H\u00f3a \u2013 B\u1ed9 V\u0103n h\u00f3a Gi\u00e1o D\u1ee5c Vi\u1ec7t Nam C\u1ed9ng H\u00f2a \u2013 1964. trg 68<\/p>\n<p>6 \u2013 <i>\u0110\u1ea1i Nam nh\u1ea5t th\u1ed1ng ch\u00ed<\/i> ,t\u1eadp 3 ( Phan Tr\u1ecdng \u0110i\u1ec1m \u2026d\u1ecbch), Nxb Thu\u1eadn H\u00f3a , trg 93<\/p>\n<p>7 <i>&#8211;\u00a0 Kh\u00e2m \u0111\u1ecbnh \u0110\u1ea1i Nam h\u1ed9i \u0111i\u1ec3n s\u1ef1 l\u1ec7<\/i> , t\u1eadp 13 ( Ng\u00f4 H\u1eefu T\u1ea1o &amp; Nguy\u1ec5n M\u1ea1nh Du\u00e2n d\u1ecbch) , Nxb Thu\u1eadn H\u00f3a ,trg 142<\/p>\n<p>8 \u2013 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh \u0110\u1ea7u , s\u0111d , trg 42<\/p>\n<p>-9 &#8211;\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 L\u00ea Quang \u0110\u1ecbnh,\u00a0 <i>Ho\u00e0ng Vi\u1ec7t nh\u1ea5t th\u1ed1ng d\u01b0 \u0111\u1ecba ch\u00ed<\/i> ( Phan \u0110\u0103ng d\u1ecbch), Nxb Thu\u1eadn H\u00f3a , trg 52<\/p>\n<p>10 <i>\u2013 \u0110\u1ea1i Nam th\u1ef1c l\u1ee5c t\u1eadp 1<\/i> (Nguy\u1ec5n Ng\u1ecdc T\u1ec9nh d\u1ecbch), Nxb Gi\u00e1o D\u1ee5c , trg 299<\/p>\n<p>11 &#8211;\u00a0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh \u0110\u1ea7u , s\u0111d ,trg 228 , 232 , 276<\/p>\n<p>12 \u2013 L\u00ea Quang \u0110\u1ecbnh , s\u0111d , trg 52. Ph\u1ea7n ch\u1eef H\u00e1n trg 1672- 14a<\/p>\n<p>13 \u2013 \u0110\u1ea1i Nam th\u1ef1c l\u1ee5c\u00a0 t\u1eadp 1 , s\u0111d , trg 299<\/p>\n<p>14 \u2013 H\u1ea3i \u0110i\u1ec1n , <i>C\u1ed5 th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh<\/i> , T\u1ea1p ch\u00ed V\u0103n H\u00f3a, Th\u1ec3 Thao &amp; Du L\u1ecbch Kh\u00e1nh H\u00f2a\u00a0 s\u1ed1 6\/2009 , trg 23<\/p>\n<p>15 \u2013 L\u00ea Quang \u0110\u1ecbnh , s\u0111d , trg 271<\/p>\n<p>16 , 17 , 18 \u2013 \u0110\u1ea1i Nam th\u1ef1c l\u1ee5c t\u1eadp 1 , s\u0111d , trg 230 ,303 , 310<\/p>\n<p>&#8211; Cao T\u1ef1 Thanh, <i>L\u1ecbch s\u1eed Gia \u0110\u1ecbnh S\u00e0i G\u00f2n tr\u01b0\u1edbc 1802<\/i> , Nxb V\u0103n H\u00f3a S\u00e0i G\u00f2n, trg 167 \u2013 169 (Xin cho bi\u1ebft v\u1ec1 b\u1ed9 ph\u1eadn ng\u01b0\u1eddi Khmer v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam trong qu\u00e2n \u0111\u1ed9i c\u1ee7a Nguy\u1ec5n \u00c1nh)<\/p>\n<p>19 \u2013 L\u00ea Quang \u0110\u1ecbnh , s\u0111d , trg 52; ph\u1ea7n ch\u1eef H\u00e1n trg 1672-14a<\/p>\n<p>20 , 21, 22 , 23 \u2013 <i>\u0110\u1ea1i Nam nh\u1ea5t th\u1ed1ng ch\u00ed t\u1eadp 1<\/i>, s\u0111d, trg 299, 310\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 326 , 942<\/p>\n<p><i>\u00a0<\/i><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ki\u1ebfn tr\u00fac Th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh v\u00e0 c\u00e1ch tr\u00f9ng tu t\u00f4n t\u1ea1o hi\u1ec7n nay &nbsp; 1-\u00a0\u00a0 C\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m g\u1ea7n \u0111\u00e2y vi\u1ebft v\u1ec1 th\u00e0nh c\u1ed5 Di\u00ean Kh\u00e1nh \u00a0 L\u00e2u nay \u0111\u1ea1i \u0111a s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n bi\u1ebft \u0111\u1ebfn th\u00e0nh c\u1ed5 Di\u00ean Kh\u00e1nh qua hai t\u00e1c\u00a0 ph\u1ea9m\u00a0 X\u1ee9 Tr\u1ea7m H\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a Qu\u00e1ch T\u1ea5n v\u00e0 Non N\u01b0\u1edbc Kh\u00e1nh H\u00f2a &#8230; <a title=\"Ki\u1ebfn tr\u00fac Th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh (Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngh\u1ec7 sb74)\" class=\"read-more\" href=\"http:\/\/saobiennhatrang.net\/?p=3357\" aria-label=\"More on Ki\u1ebfn tr\u00fac Th\u00e0nh Di\u00ean Kh\u00e1nh (Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngh\u1ec7 sb74)\">Read more<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[71],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/saobiennhatrang.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3357"}],"collection":[{"href":"http:\/\/saobiennhatrang.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/saobiennhatrang.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/saobiennhatrang.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/saobiennhatrang.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3357"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/saobiennhatrang.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3357\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3358,"href":"http:\/\/saobiennhatrang.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3357\/revisions\/3358"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/saobiennhatrang.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3357"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/saobiennhatrang.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3357"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/saobiennhatrang.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3357"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}