{"id":3880,"date":"2015-10-28T08:50:35","date_gmt":"2015-10-28T15:50:35","guid":{"rendered":"http:\/\/saobiennhatrang.net\/?p=3880"},"modified":"2015-10-28T08:50:35","modified_gmt":"2015-10-28T15:50:35","slug":"hay-di-va-cung-hay-lam-nhu-vay-nguyen-duc-khang-sb63","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/saobiennhatrang.net\/?p=3880","title":{"rendered":"H\u00e3y \u0111i, v\u00e0 c\u0169ng h\u00e3y l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady (Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Khang sb63)"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"color: #0000ff;\"><strong>\u00a0H\u00e3y \u0111i, v\u00e0 c\u0169ng h\u00e3y l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady<\/strong><\/span><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>\u201cH<em>\u00e3y \u0111i, v\u00e0 h\u00e3y l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady<\/em>\u201d\u00a0(Lc 10:37)<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ngo\u00e0i d\u1ee5 ng\u00f4n Ng\u01b0\u1eddi Cha Nh\u00e2n H\u1eadu<em>,<\/em> th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 d\u1ee5 ng\u00f4n <em>Ng\u01b0\u1eddi Con Hoang \u0110\u00e0ng<\/em> (Lc 15:11-32 ) n\u1ed5i ti\u1ebfng, th\u00e1nh s\u1eed Luca c\u00f2n ghi l\u1ea1i cho ch\u00fang ta m\u1ed9t thu\u1eadt tr\u00ecnh tuy\u1ec7t v\u1eddi kh\u00e1c, \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 d\u1ee5 ng\u00f4n Ng\u01b0\u1eddi Samaritan\u00f4 Nh\u00e2n H\u1eadu (Lc 10:25-37).<\/p>\n<p>Ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 \u201c<em>nh\u00e2n h\u1eadu<\/em>\u201d \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c khai th\u00e1c kh\u00e1 nhi\u1ec1u qua d\u1ee5 ng\u00f4n n\u00e0y, v\u00e0 v\u00ec b\u00e0i \u0111\u1ecdc \u0111\u00e3 qu\u00e1 quen thu\u1ed9c, n\u00ean ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc d\u1ec5 d\u00e0ng t\u01b0\u1edfng m\u00ecnh \u0111\u00e3 hi\u1ec3u r\u00f5 \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a thu\u1eadt tr\u00ecnh.<\/p>\n<p>Nh\u01b0ng n\u1ebfu nh\u1ea9n nha \u0111\u1ecdc k\u1ef9, \u0111\u00e0o s\u00e2u c\u00e1c chi ti\u1ebft, nh\u1ea5t l\u00e0 c\u00e1c chi ti\u1ebft k\u1ef9 thu\u1eadt v\u1ec1 ng\u00f4n ng\u1eef trong nguy\u00ean b\u1ea3n Hy L\u1ea1p, hay Latinh, ho\u1eb7c ch\u1ecbu kh\u00f3 \u0111\u1ecdc gi\u1eefa hai h\u00e0ng ch\u1eef, kh\u00f4ng kh\u00e9o ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00e1m ph\u00e1 ra nhi\u1ec1u chi ti\u1ebft th\u00fa v\u1ecb kh\u00e1c, tr\u01b0\u1edbc gi\u1edd ch\u01b0a \u201c<em>ng\u1ed9<\/em>\u201d ra. Th\u1eadm ch\u00ed, bi\u1ebft \u0111\u00e2u ch\u00fang ta l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 hi\u1ec3u d\u1ee5 ng\u00f4n n\u00e0y d\u01b0\u1edbi m\u1ed9t kh\u00eda c\u1ea1nh ho\u00e0n to\u00e0n m\u1edbi.<\/p>\n<p>V\u1edbi m\u1ee5c \u0111\u00edch \u1ea5y trong \u0111\u1ea7u, ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1eb7t t\u00ean cho v\u00e0i h\u00e0ng n\u00e0y l\u00e0 nh\u1eefng t\u1ea3n m\u1ea1n v\u1ec1 m\u1ea5y ch\u1eef <strong>\u201cH\u00e3y \u0111i, v\u00e0 c\u0169ng h\u00e3y l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady\u201d<\/strong> &#8211; \u03a0\u03bf\u03c1\u03b5\u1f7b\u03bf\u03c5 \u03ba\u03b1\u1f76 \u03c3\u1f7a \u03c0\u03bf\u1f77\u03b5\u03b9 \u1f41\u03bc\u03bf\u1f77\u03c9\u03c2. &#8211; Vade, et tu fac similiter.\u201d ( Lc 10:37)\u00a0 trong d\u1ee5 ng\u00f4n Ng\u01b0\u1eddi Samaritan\u00f4 Nh\u00e2n H\u1eadu.<\/p>\n<p><strong><em>Trong ng\u1eef c\u1ea3nh v\u1edbi \u0111o\u1ea1n tr\u01b0\u1edbc &#8230;<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ch\u00fang ta h\u00e3y \u0111\u1eb7t thu\u1eadt tr\u00ecnh n\u00e0y v\u00e0o trong ng\u1eef c\u1ea3nh.<\/p>\n<p>Thu\u1eadt tr\u00ecnh n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u1ea1i sau l\u1eddi kinh Ch\u00faa Gi\u00easu c\u1ea3m t\u1ea1 Thi\u00ean Ch\u00faa Cha v\u00ec \u0111\u00e3 \u201c<em>che d\u1ea5u nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u1ea5y<\/em>\u201d kh\u1ecfi \u201c<em>nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng th\u00e1i v\u00e0 kh\u00f4n ngoan<\/em>\u201d (Lc 10:21).<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u201c<em>th\u00f4ng th\u1ea1o lu\u1eadt<\/em>\u201d \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 \u201c<em>th\u1eed th\u00e1ch Ch\u00faa &#8211; tentans illum &#8211; <\/em><em>\u1f10<\/em><em>\u03ba\u03c0\u03b5\u03b9\u03c1<\/em><em>\u1f71<\/em><em>\u03b6\u03c9\u03bd<\/em><em> \u03b1<\/em><em>\u1f50<\/em><em>\u03c4<\/em><em>\u1f78<\/em><em>\u03bd<\/em>\u201d.<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng th\u1ea1o lu\u1eadt \u1ea5y c\u00f3 nh\u00ecn ra \u0111\u01b0\u1ee3c \u201c<em>nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u1ea5y<\/em>\u201d, hay b\u1ecb \u201c<em>che gi\u1ea5u<\/em>\u201d?<\/p>\n<p>Ngay tr\u01b0\u1edbc khi ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng th\u1ea1o lu\u1eadt \u0111\u1ebfn, Ch\u00faa Gi\u00easu \u0111\u00e3 khen c\u00e1c m\u00f4n \u0111\u1ec7 v\u00ec \u0111\u00e3 \u201c<em>th\u1ea5y<\/em>\u201d \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u h\u1ecd th\u1ea5y v\u00e0 \u201c<em>nghe<\/em>\u201d \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u h\u1ecd \u0111\u00e3 nghe. Trong d\u1ee5 ng\u00f4n, nh\u1eefng nh\u00e0 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o t\u00f4n gi\u00e1o v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Samaritan\u00f4 \u0111\u00e3 \u201c<em>th\u1ea5y<\/em>\u201d \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ea1n nh\u00e2n tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng (c. 31: \u201c<em>tr\u00f4ng th\u1ea5y n\u1ea1n nh\u00e2n<\/em>\u201d , c. 32: \u201c<em>c\u0169ng th\u1ea5y<\/em>\u201d, c. 33: \u201c<em>c\u0169ng th\u1ea5y<\/em>\u201d). Nh\u01b0ng ai trong ba ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y m\u1edbi th\u1ef1c s\u1ef1 \u201c<em>th\u1ea5y<\/em>\u201d n\u1ea1n nh\u00e2n?<\/p>\n<p>Nh\u01b0 th\u1ebf, ch\u1ec9 c\u1ea7n \u0111\u1eb7t hai \u0111o\u1ea1n v\u0103n trong ng\u1eef c\u1ea3nh \u0111o\u1ea1n tr\u01b0\u1edbc \u0111o\u1ea1n sau, ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m n\u1ed5i b\u1eadt \u00fd ngh\u0129a t\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3n c\u1ee7a \u0111\u1ed9ng t\u1eeb \u201c<em>th\u1ea5y<\/em>\u201d: Qu\u1ea3 c\u00f3 \u201c<em>nh\u00ecn<\/em>\u201d m\u00e0 kh\u00f4ng \u201c<em>th\u1ea5y<\/em>\u201d. Ho\u1eb7c c\u00f3 \u201c<em>th\u1ea5y<\/em>\u201d, l\u1ea1i c\u0169ng ch\u1eb3ng \u201c<em>th\u1ea5y<\/em>\u201d nh\u01b0 nhau. Hay c\u00f3 \u201c<em>th\u1ea5y<\/em>\u201d m\u00e0 l\u1ea1i kh\u00f4ng \u201c<em>th\u1ea5y ra<\/em>\u201c.<\/p>\n<p><strong><em>&#8230;v\u1edbi \u0111o\u1ea1n sau<\/em><\/strong><\/p>\n<p>\u0110o\u1ea1n ti\u1ebfp sau thu\u1eadt tr\u00ecnh ghi l\u1ea1i nh\u1eefng g\u00ec x\u1ea3y ra trong nh\u00e0 hai ch\u1ecb em Martha v\u00e0 Maria (Lc 10:38-42).<\/p>\n<p>C\u00f3 m\u1ed9t t\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3n r\u00f5 r\u1ec7t gi\u1eefa hai thu\u1eadt tr\u00ecnh. Nh\u00e0 th\u00f4ng th\u1ea1o lu\u1eadt h\u1ecfi: \u201c<em>T\u00f4i ph\u1ea3i <strong>l\u00e0m<\/strong> g\u00ec?<\/em>\u201d (c. 25) V\u00e0 \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c Ch\u00faa Gi\u00easu tr\u1ea3 l\u1eddi hai l\u1ea7n: \u201c<em>H\u00e3y<strong> l\u00e0m<\/strong> nh\u01b0 v\u1eady!\u201d<\/em>. C\u1ea3 hai c\u00e2u 28 v\u00e0 37 \u0111\u1ec1u d\u00f9ng \u0111\u1ed9ng t\u1eeb <em>\u03c0\u03bf\u1f77\u03b5\u03b9 = l\u00e0m<\/em>, \u1edf th\u00ec hi\u1ec7n t\u1ea1i.<\/p>\n<p>Ch\u00faa Gi\u00easu nh\u1ea5n m\u1ea1nh \u0111\u1ebfn h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng \u201c<em>l\u00e0m<\/em>\u201d nh\u01b0 th\u1ebf, khi\u1ebfn ch\u00fang ta ngh\u0129 \u0111\u1ebfn s\u1ef1 t\u1ea5t b\u1eadt &#8211; l\u1ebd ra ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c khen th\u01b0\u1edfng &#8211; c\u1ee7a Martha. Nh\u1ed9n nh\u1ecbp vi\u1ec7c <em>ph\u1ee5c v\u1ee5<\/em> b\u00e0n \u0103n, <em>gi\u00fap \u0111\u1ee1<\/em> ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c (hai t\u1eeb \u201c<em>\u03b4\u03b9\u03b1\u03ba\u03bf\u03bd\u1f77\u03b1\u03bd<\/em> &#8211; <em>c\u00f4ng vi\u1ec7c<\/em>\u201d v\u00e0 \u201c<em>\u03b4\u03b9\u03b1\u03ba\u03bf\u03bd\u1f73\u03c9<\/em> &#8211; <em>l\u00e0m vi\u1ec7c\u201d<\/em> d\u00f9ng trong c\u00e2u 40).<\/p>\n<p>Nh\u01b0ng t\u1eeb hai thu\u1eadt tr\u00ecnh ch\u00fang ta g\u1eb7p hai k\u1ebft qu\u1ea3 kh\u00e1c bi\u1ec7t: Ng\u01b0\u1eddi Samaritan\u00f4 lo toan ch\u0103m s\u00f3c n\u1ea1n nh\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c khen t\u1ee5ng. C\u00f2n Maria l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00eau g\u01b0\u01a1ng v\u00ec &#8230; kh\u00f4ng l\u00e0m g\u00ec c\u1ea3. M\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi n\u00ean g\u01b0\u01a1ng bi\u1ec3u l\u1ed9 t\u00ecnh y\u00eau d\u00e0nh cho n\u1ea1n nh\u00e2n, c\u00f2n m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi n\u00ean g\u01b0\u01a1ng bi\u1ec3u l\u1ed9 t\u00ecnh y\u00eau d\u00e0nh cho Thi\u00ean Ch\u00faa.<\/p>\n<p><strong><em>C\u00e2u h\u1ecfi \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u2013 v\u00e0 c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi c\u1ee7a Ch\u00faa Gi\u00easu<\/em><\/strong><\/p>\n<p>B\u00e2y gi\u1edd ch\u00fang ta \u0111i ngay v\u00e0o b\u1ea3n v\u0103n v\u1edbi c\u00e2u h\u1ecfi \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a nh\u00e2n v\u1eadt khai m\u00e0o c\u00e2u chuy\u1ec7n, nh\u00e0 th\u00f4ng lu\u1eadt .<\/p>\n<p>Th\u00e1nh Luca d\u00f9ng m\u1ed9t danh t\u1eeb chuy\u00ean m\u00f4n \u0111\u1ec3 g\u1ecdi nh\u00e2n v\u1eady n\u00e0y: <em>\u03bd\u03bf\u03bc\u03b9\u03ba\u03bf\u1f76<\/em><em> (nomikos) &#8211; legisperitus<\/em>. Danh t\u1eeb Latinh n\u00e0y gh\u00e9p b\u1edfi hai t\u1eeb \u201c<em>lex, legis &#8211; l\u1ec1 lu\u1eadt<\/em>\u201d, v\u00e0 t\u00ednh t\u1eeb \u201c<em>peritus, a, um<\/em> \u2013 <em>th\u00f4ng th\u1ea1o, r\u00e0nh r\u1ebd, chuy\u00ean<\/em>) \u0111\u1ec3 ch\u1ec9 m\u1ed9t <em>ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc chuy\u00ean v\u1ec1 lu\u1eadt<\/em>, <em>th\u00f4ng th\u1ea1o v\u1ec1 lu\u1eadt<\/em>. T\u00ean g\u1ecdi n\u00e0y kh\u00e1c bi\u1ec7t v\u1edbi k\u00fd l\u1ee5c \u201c<em>\u03b3\u03c1\u03b1\u03bc\u03bc\u03b1\u03c4\u03b5\u1f7b\u03c2 \u2013 scriba\u201d<\/em>, c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 <em>th\u01b0 k\u00fd<\/em>, <em>ng\u01b0\u1eddi ghi ch\u00e9p<\/em>, c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 <em>c\u00e1c ti\u1ebfn s\u0129 lu\u1eadt<\/em>, c\u0169ng l\u00e0 nh\u1eefng <em>ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng th\u00e1i v\u1ec1 Lu\u1eadt Do th\u00e1i<\/em>.<\/p>\n<p>Trong T\u00e2n \u01af\u1edbc, c\u00f3 t\u1ea5t c\u1ea3 ch\u00edn l\u1ea7n nh\u1eafc \u0111\u1ebfn <em>nh\u00e0 th\u00f4ng lu\u1eadt<\/em>, m\u00e0 s\u00e1u l\u1ea7n nh\u1eafc l\u00e0 do ng\u00f2i vi\u1ebft c\u1ee7a Th\u00e1nh Luca. Tr\u01b0\u1edbc khi \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eafc \u0111\u1ebfn \u1edf \u0111\u00e2y, <em>nh\u00e0 th\u00f4ng lu\u1eadt<\/em> \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eafc \u0111\u1ebfn \u1edf c\u00e2u 7:30: \u201c<em>C\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Pha-ri-s\u00eau v\u00e0 c\u00e1c nh\u00e0 th\u00f4ng lu\u1eadt th\u00ec kh\u01b0\u1edbc t\u1eeb \u00fd \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa v\u1ec1 h\u1ecd, v\u00e0 kh\u00f4ng ch\u1ecbu ph\u00e9p r\u1eeda c\u1ee7a \u00f4ng (Gioan T\u1ea9y gi\u1ea3)<\/em>.\u201d<\/p>\n<p>Nh\u01b0 th\u1ebf h\u00ecnh \u1ea3nh v\u1ec1 <em>nh\u00e0 th\u00f4ng lu\u1eadt<\/em> kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e1ng s\u1ee7a cho l\u1eafm trong c\u00e2u n\u00e0y, c\u1ea3 \u1edf c\u00e1c n\u01a1i kh\u00e1c trong s\u00e1ch Tin M\u1eebng Luca (11:45, 46, 52; 14:3).<\/p>\n<p>V\u00ec th\u1ebf ch\u00fang ta s\u1ebd ch\u1eb3ng ng\u1ea1c nhi\u00ean khi b\u1ed7ng d\u01b0ng nh\u00e0 th\u00f4ng lu\u1eadt t\u1edbi h\u1ecfi Ch\u00faa Gi\u00easu. \u00d4ng c\u00f3 \u0111\u1ebfn, h\u1eb3n l\u00e0 \u0111\u1ec3 \u201c<em>ki\u1ebfm chuy\u1ec7n<\/em>\u201d, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 h\u1ecdc h\u1ecfi hay l\u1eafng nghe Ch\u00faa gi\u1ea3ng. Qu\u1ea3 v\u1eady, \u00f4ng ta \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 \u201c<em>th\u1eed th\u00e1ch Ch\u00faa &#8211; tentans illum &#8211; \u1f10\u03ba\u03c0\u03b5\u03b9\u03c1\u1f71\u03b6\u03c9\u03bd \u03b1\u1f50\u03c4\u1f78\u03bd<\/em>\u201d (Lc 10:25).<\/p>\n<p>\u00c0 h\u00e1! \u201c<em>th\u1eed th\u00e1ch Ch\u00faa\u201d ? M<\/em>\u1ea5y ch\u1eef n\u00e0y nghe \u201cquen quen\u201d !<\/p>\n<p>\u0110\u00fang v\u1eady, \u0111\u1ed9ng t\u1eeb \u201c<em>th\u1eed th\u00e1ch<\/em>\u201d \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c Ch\u00faa d\u00f9ng \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p tr\u1ea3 vi\u1ec7c ma qu\u1ef7 th\u1eed th\u00e1ch Ch\u00faa: \u201c<em>Ng\u01b0\u01a1i ch\u1edb th\u1eed th\u00e1ch \u0110\u1ee9c Ch\u00faa l\u00e0 Thi\u00ean Ch\u00faa c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i.\u201d<\/em> (Lc 4:12) .<\/p>\n<p>Nh\u00e0 th\u00f4ng lu\u1eadt l\u00e0m g\u00ec \u0111\u1ec3 <em>th\u1eed th\u00e1ch<\/em> Ch\u00faa ?<\/p>\n<p>\u00d4ng h\u1ecfi Ch\u00faa v\u1ec1 vi\u1ec7c th\u1eeba k\u1ebf s\u1ef1 s\u1ed1ng v\u0129nh c\u1eedu : \u201c<em>Th\u01b0a Th\u1ea7y, t\u00f4i ph\u1ea3i l\u00e0m g\u00ec \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 s\u1ed1ng \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi l\u00e0m gia nghi\u1ec7p?<\/em>\u201d ( Lc 10:25).<\/p>\n<p>C\u00f3 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u g\u00ec \u0111\u00f3 v\u00f4 l\u00fd trong c\u00e2u h\u1ecfi. N\u1ebfu suy ngh\u0129 cho th\u1ea5u \u0111\u00e1o, chuy\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eeba k\u1ebf c\u1ee7a c\u1ea3i \u0111\u00e2u c\u00f3 ph\u1ea3i v\u00ec l\u00e0m m\u1ed9t c\u00f4ng vi\u1ec7c g\u00ec? Ch\u1eb3ng l\u1ebd ch\u00fang ta l\u1ea1i suy ngh\u0129 t\u00ecm t\u00f2i ph\u1ea3i l\u00e0m m\u1ed9t c\u00f4ng vi\u1ec7c g\u00ec \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eeba h\u01b0\u1edfng gia s\u1ea3n c\u1ee7a m\u1ed9t ph\u00fa h\u1ed9 n\u00e0o \u0111\u00f3? Chuy\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eeba k\u1ebf l\u00e0 do ng\u01b0\u1eddi cho, ch\u1ee9 kh\u00f4ng do ng\u01b0\u1eddi nh\u1eadn!<\/p>\n<p>C\u00e2u h\u1ecfi \u0111\u00e3 l\u1ea1, c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi c\u1ee7a Ch\u00faa l\u1ea1i c\u00f2n l\u1ea1 h\u01a1n. Ng\u00e0i tr\u1ea3 l\u1eddi b\u1eb1ng hai c\u00e2u h\u1ecfi li\u00ean ti\u1ebfp nhau: &#8220;<em>Trong Lu\u1eadt \u0111\u00e3 vi\u1ebft g\u00ec? \u00d4ng \u0111\u1ecdc th\u1ebf n\u00e0o?<\/em> &#8221; [<sup>1<\/sup>]<\/p>\n<p>Kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec kh\u00f3 hi\u1ec3u trong c\u00e2u h\u1ecfi \u0111\u1ea7u ti\u00ean: \u201c<em>Trong lu\u1eadt \u0111\u00e3 vi\u1ebft g\u00ec?\u201d.<\/em><\/p>\n<p>Nh\u01b0ng c\u00e2u h\u1ecfi th\u1ee9 hai c\u00f3 hai ngh\u0129a kh\u00e1c nhau r\u00f5 r\u1ec7t, tu\u1ef3 v\u00e0o c\u00e1ch gi\u1ea3i th\u00edch: \u201c<em>\u00d4ng \u0111\u1ecdc th\u1ebf n\u00e0o?\u201d<\/em><\/p>\n<p>T\u1eeb g\u1ed1c Hy l\u1ea1p \u201c<em>\u1f00\u03bd\u03b1\u03b3\u03b9\u03bd\u1f7d\u03c3\u03ba\u03b5\u03b9\u03c2 \u2013 anaginosko<\/em>\u201d\u00a0 c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 \u201c<em>\u0111\u1ecdc l\u00ean to ti\u1ebfng tr\u01b0\u1edbc c\u00f4ng ch\u00fang<\/em>\u201d, \u201c<em>c\u00f4ng b\u1ed1 cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c nghe<\/em>\u201d. Nh\u01b0 khi Ch\u00faa Gi\u00easu \u0111\u1ecdc s\u00e1ch Lu\u1eadt to ti\u1ebfng cho c\u1ea3 h\u1ed9i \u0111\u01b0\u1eddng \u1edf Nagiar\u00e9th nghe (Lc 4:16).<\/p>\n<p>C\u00e2u n\u00e0y c\u00f2n c\u00f3 ngh\u0129a \u201c<em>\u00d4ng \u0111\u1ecdc n\u00f3 th\u1ebf n\u00e0o?\u201d<\/em> hay \u201c<em>\u00d4ng hi\u1ec3u n\u00f3 nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o?\u201d.<\/em> Th\u1eadm ch\u00ed ch\u00fang ta ph\u1ea3i hi\u1ec3u ra h\u00e0m \u00fd: \u201c<em>\u00d4ng c\u1eaft ngh\u0129a n\u00f3 cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o?\u201d<\/em><\/p>\n<p>Nh\u00e0 th\u00f4ng lu\u1eadt tr\u1ea3 l\u1eddi Ch\u00faa Gi\u00easu b\u1eb1ng c\u00e1ch l\u1eadp l\u1ea1i c\u00e2u \u0110\u1ec7 nh\u1ecb Lu\u1eadt 6:5. \u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e2u m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi Do th\u00e1i ngoan \u0111\u1ea1o m\u1ed7i ng\u00e0y ph\u1ea3i nh\u1eafc l\u1ea1i hai l\u1ea7n: &#8220;<em>Ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i y\u00eau m\u1ebfn \u0110\u1ee9c Ch\u00faa, Thi\u00ean Ch\u00faa c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i, h\u1ebft l\u00f2ng, h\u1ebft linh h\u1ed3n, h\u1ebft s\u1ee9c l\u1ef1c, v\u00e0 h\u1ebft tr\u00ed kh\u00f4n ng\u01b0\u01a1i, v\u00e0 y\u00eau m\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u1eadn nh\u01b0 ch\u00ednh m\u00ecnh.<\/em>&#8221;<\/p>\n<p>Chi ti\u1ebft \u0111\u00e1ng ch\u00fa \u00fd l\u00e0 c\u00e2u \u0110\u1ec7 nh\u1ecb lu\u1eadt ch\u1ec9 l\u00e0: \u201c<em>H\u00e3y y\u00eau m\u1ebfn \u0110\u1ee8C CH\u00daA, Thi\u00ean Ch\u00faa c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i, h\u1ebft l\u00f2ng h\u1ebft d\u1ea1, h\u1ebft s\u1ee9c ng\u01b0\u01a1i<\/em>.\u201d (\u0110nl 6:5). Nh\u01b0ng \u00f4ng \u0111\u00e3 th\u00eam:<em> \u201cv\u00e0 h\u1ebft tr\u00ed kh\u00f4n ng\u01b0\u01a1i.\u201d \u00d4<\/em>ng l\u1ea1i c\u00f2n th\u00eam v\u00e0o m\u1ed9t c\u00e2u tr\u00edch t\u1eeb s\u00e1ch L\u00eavi 19:18, khuy\u00ean y\u00eau ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u1eadn nh\u01b0 y\u00eau ch\u00ednh m\u00ecnh:<em> \u201cV\u00e0 y\u00eau m\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u1eadn nh\u01b0 ch\u00ednh m\u00ecnh.<\/em>&#8221;<\/p>\n<p>C\u00f3 l\u1ebd \u0111\u00e2y l\u00e0 l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean, trong th\u1eddi T\u00e2n \u01af\u1edbc, hai c\u00e2u n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c gh\u00e9p chung th\u00e0nh m\u1ed9t. Ph\u1ea3i k\u1ec3 \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t \u0111i\u1ec3m \u0111\u1ed9c \u0111\u00e1o c\u1ee7a nh\u00e0 th\u00f4ng lu\u1eadt n\u00e0y.<\/p>\n<p>Gh\u00e9p hai c\u00e2u lu\u1eadt v\u00e0o v\u1edbi nhau nh\u01b0 th\u1ebf khi\u1ebfn ch\u00fang ta nh\u1edb \u0111\u1ebfn c\u00e1c \u0111o\u1ea1n Tin M\u1eebng n\u00f3i v\u1ec1 L\u1ec1 Lu\u1eadt quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t \u1edf Mc 12:28-34 v\u00e0 Mt 22:34-40. Trong \u0111o\u1ea1n Tin M\u1eebng Matth\u00eau n\u00e0y, c\u0169ng l\u1ea1i l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 th\u00f4ng lu\u1eadt (<em>\u03bd\u03bf\u03bc\u03b9\u03ba\u03bf\u1f76<\/em><em> &#8211; legisperitus<\/em>)\u00a0 l\u00ean ti\u1ebfng h\u1ecfi v\u1ec1 l\u1ec1 lu\u1eadt quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean Ch\u00faa Gi\u00easu \u0111\u00e1p l\u1eddi b\u1eb1ng m\u1ed9t c\u00e2u khen r\u1ea5t &#8230; <em>ch\u00ednh th\u1ed1ng<\/em> (<em>orthodox<\/em>!): &#8220;<em>\u00d4ng tr\u1ea3 l\u1eddi \u0111\u00fang l\u1eafm<\/em>.- \u00a0\u1f48\u03c1\u03b8\u1ff6\u03c2 \u1f00\u03c0\u03b5\u03ba\u03c1\u1f77\u03b8\u03b7\u03c2!\u201d [<sup>2<\/sup>]<\/p>\n<p>Nh\u00e0 th\u00f4ng lu\u1eadt bi\u1ebft \u0111\u00fang c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi. Ngh\u0129a l\u00e0 \u00f4ng \u0111\u00e3 \u201c<em>\u0111\u1ecdc<\/em>\u201d s\u00e1ch Lu\u1eadt c\u00e1ch \u0111\u00fang \u0111\u1eafn.<\/p>\n<p>Nh\u01b0ng r\u1ed3i Ch\u00faa Gi\u00easu ti\u1ebfp th\u00eam m\u1ed9t c\u00e2u &#8230;<em>kh\u00f4ng<\/em> <em>ch\u00ednh th\u1ed1ng <\/em>ch\u00fat n\u00e0o: \u201c<em>C\u1ee9 l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady l\u00e0 s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1ng <\/em>&#8211; <em>\u03c4\u03bf\u1fe6\u03c4\u03bf<\/em><em> \u03c0\u03bf\u1f77\u03b5\u03b9 \u03ba\u03b1\u1f76 \u03b6\u1f75\u03c3\u1fc3<\/em>.\u201d [<sup>3<\/sup>]<\/p>\n<p>N\u1ebfu qu\u1ea3 v\u1eady, h\u00e0m ngh\u0129a r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi ta c\u1ee9 \u201cl\u00e0m &#8211; <em>thi h\u00e0nh- <\/em>\u201d l\u1ec1 lu\u1eadt nh\u01b0 v\u1eady &#8211; y\u00eau m\u1ebfn Thi\u00ean Ch\u00faa v\u00e0 y\u00eau m\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u1eadn &#8211; s\u1ebd th\u1eeba k\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 s\u1ed1ng v\u0129nh c\u1eedu? Nh\u01b0 v\u1eady, ch\u1eb3ng l\u1ebd <em>vi\u1ec7c l\u00e0m<\/em> &#8211; nh\u01b0 Martha \u0111\u00e3 t\u1eebng t\u1ea5t b\u1eadt \u1edf \u0111o\u1ea1n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 &#8211; c\u0169ng quan tr\u1ecdng sao?<\/p>\n<p><strong><em>C\u00e2u h\u1ecfi th\u1ee9 hai <\/em><\/strong><\/p>\n<p>Xem ch\u1eebng nh\u00e0 th\u00f4ng lu\u1eadt \u0111\u1ed3ng \u00fd v\u1edbi c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi c\u1ee7a Ch\u00faa Gi\u00easu, r\u1eb1ng, c\u00f4ng vi\u1ec7c l\u00e0m c\u0169ng c\u1ea7n thi\u1ebft \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u201c<em>th\u1eeba k\u1ebf s\u1ef1 s\u1ed1ng \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi<\/em>\u201d, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 \u201c<em>\u0111\u1ecdc lu\u1eadt<\/em>\u201d , \u201c<em>c\u00f4ng b\u1ed1 lu\u1eadt<\/em>\u201d, \u201c<em>hi\u1ec3u \u0111\u00fang lu\u1eadt<\/em>\u201d v\u00e0 \u201c<em>d\u1ea1y ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u00fang v\u1ec1 lu\u1eadt<\/em>,\u201d l\u00e0 xong.<\/p>\n<p>N\u00ean \u00f4ng \u201c<em>mu\u1ed1n ch\u1ee9ng minh m\u00ecnh c\u00f3 l\u00fd<\/em>\u201d b\u1eb1ng c\u00e1ch h\u1ecfi ti\u1ebfp c\u00e2u th\u1ee9 hai: &#8220;<em>Nh\u01b0ng ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u1eadn c\u1ee7a t\u00f4i?<\/em>&#8221; (Lc 10:29)<\/p>\n<p>Ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 khai tri\u1ec3n c\u00e2u h\u1ecfi tr\u00ean nh\u01b0 sau: \u201c<em>T\u00f4i mu\u1ed1n y\u00eau ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u1eadn c\u1ee7a t\u00f4i l\u1eafm ch\u1ee9, Nh\u01b0ng kh\u00f4ng mu\u1ed1n d\u00e2y m\u00ecnh v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u00fang l\u00e0 th\u00e2n c\u1eadn v\u1edbi t\u00f4i<\/em>.\u201d H\u1ecfi nh\u01b0 th\u1ebf c\u00f3 ngh\u0129a: \u0110\u00e2u l\u00e0 ti\u00eau chu\u1ea9n \u0111\u1ec3 nh\u1eadn ra ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u1eadn c\u1ee7a t\u00f4i? Ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi t\u00f4i ph\u1ea3i gi\u00fap? V\u00e0 ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi t\u00f4i kh\u00f4ng c\u1ea7n gi\u00fap?<\/p>\n<p>Trong thu\u1eadt tr\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c nh\u00e0 ch\u00fa gi\u1ea3i g\u1ecdi l\u00e0 B\u00e0i Gi\u1ea3ng \u1ede \u0110\u1ed3ng B\u1eb1ng (Lc 6:20-49), Ch\u00faa Gi\u00easu \u0111\u00e3 xo\u00e1 tan ranh gi\u1edbi gi\u1eefa b\u1ea1n v\u00e0 th\u00f9. Nh\u01b0ng \u1edf \u0111\u00e2y nh\u00e0 th\u00f4ng lu\u1eadt mu\u1ed1n x\u00e1c \u0111\u1ecbnh ranh gi\u1edbi b\u1ea1n-th\u00f9 \u1ea5y tr\u1edf l\u1ea1i: &#8220;<em>Nh\u01b0ng ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u1eadn c\u1ee7a t\u00f4i?<\/em>&#8220;.<\/p>\n<p>C\u00f3 l\u1ebd \u00f4ng kh\u00f4ng mu\u1ed1n bi\u1ebft r\u00f5 ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi t\u00f4i ph\u1ea3i b\u00e0y t\u1ecf, d\u00e0nh t\u00ecnh th\u01b0\u01a1ng cho.<\/p>\n<p>Hay \u0111\u00fang h\u01a1n, \u00f4ng <strong><em>mu\u1ed1n x\u00e1c \u0111\u1ecbnh<\/em><\/strong> <strong><em>ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u00f4ng kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i b\u00e0y t\u1ecf t\u00ecnh th\u01b0\u01a1ng<\/em><\/strong> !<\/p>\n<p>Ch\u00fang ta s\u1ebd th\u1ea5y sau n\u00e0y, ng\u00e3 ng\u0169 c\u00e2u chuy\u1ec7n, Ch\u00faa Gi\u00easu \u0111\u00e3 thay \u0111\u1ed5i m\u1ee5c ti\u00eau c\u1ee7a c\u00e2u h\u1ecfi. Ph\u1ea7n tr\u1ea3 l\u1eddi c\u1ee7a Ng\u00e0i, qua c\u00e2u chuy\u1ec7n, r\u00f5 r\u00e0ng mu\u1ed1n n\u00f3i: t\u00ecnh y\u00eau d\u00e0nh cho ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u1eadn kh\u00f4ng c\u00f3 gi\u1edbi h\u1ea1n.<\/p>\n<p>N\u00f3i c\u00e1ch kh\u00e1c, c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi c\u1ee7a Ch\u00faa Gi\u00easu l\u00e0: \u201c<em>H\u00e3y ngh\u0129 \u0111\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi l\u00e2m n\u1ea1n. H\u00e3y \u0111\u1eb7t m\u00ecnh trong t\u00ecnh tr\u1ea1ng c\u1ee7a n\u1ea1n nh\u00e2n \u0111ang c\u1ea7n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ebfn s\u1ef1 gi\u00fap \u0111\u1ee1 c\u1ee7a \u00f4ng. Khi \u0111\u00f3 \u00f4ng s\u1ebd bi\u1ebft r\u1eb1ng t\u00ecnh th\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng h\u1ec1 c\u00f3 gi\u1edbi h\u1ea1n<\/em>.\u201d<\/p>\n<p>N\u1ebfu ch\u1ec9 tho\u1ea1t ngh\u0129 \u0111\u1ebfn nh\u01b0 th\u1ebf, ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 nhanh ch\u00f3ng nh\u1eadn ra m\u1ed9t khi\u1ebfm khuy\u1ebft c\u1ee7a nh\u00e0 th\u00f4ng lu\u1eadt. \u00d4ng ch\u1ec9 ngh\u0129 \u0111\u1ebfn ch\u00ednh m\u00ecnh. \u00d4ng mu\u1ed1n ph\u1ea3i l\u00e0m sao \u0111\u1ec3 n\u1ed5i nang v\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c. Th\u00e1i \u0111\u1ed9 h\u00e0m ng\u1ee5 n\u00e0y \u0111i ng\u01b0\u1ee3c v\u1edbi l\u1ed1i h\u00e0nh x\u1eed c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Samaritan\u00f4 trong c\u00e2u chuy\u1ec7n.<\/p>\n<p><strong><em>Ai xa ai g\u1ea7n?<\/em><\/strong><\/p>\n<p>M\u1ed9t chi ti\u1ebft c\u1ea7n l\u01b0u t\u00e2m, khi\u1ebfn cho \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 Vi\u1ec7t Nam khi \u0111\u1ecdc d\u1ee5 ng\u00f4n n\u00e0y n\u1eafm \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u v\u1ecb trong t\u1eeb ng\u1eef Ch\u00faa Gi\u00easu s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u1ec3 k\u1ec3 chuy\u1ec7n. Nh\u00e0 th\u00f4ng lu\u1eadt h\u1ecfi: &#8220;<em>Nh\u01b0ng ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi <strong>th\u00e2n c\u1eadn<\/strong> c\u1ee7a t\u00f4i?<\/em>&#8220;. [<sup>4<\/sup>]<\/p>\n<p>Ch\u00fang ta t\u1ea1m chuy\u1ec3n d\u1ecbch c\u00e2u h\u1ecfi th\u00e0nh: &#8220;<em>Nh\u01b0ng ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi <strong>l\u00e2n c\u1eadn<\/strong> c\u1ee7a t\u00f4i?<\/em>&#8221; \u0111\u1ec3 ng\u1ee5 \u00fd \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed9ng ngh\u0129a, h\u1ea7u th\u00eam ph\u1ea7n th\u00fa v\u1ecb, v\u00e0 \u0111\u1ec3 ch\u00fang ta nh\u1eadn ra \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i tinh t\u1ebf c\u1ee7a Ch\u00faa Gi\u00easu khi ng\u00e0i d\u00f9ng hai \u0111\u1ed9ng t\u1eeb k\u1ebf ti\u1ebfp.<\/p>\n<p>Khi nh\u00ecn th\u1ea5y n\u1ea1n nh\u00e2n b\u00ean v\u1ec7 \u0111\u01b0\u1eddng, nguy\u00ean b\u1ea3n Hy l\u1ea1p m\u00f4 t\u1ea3 c\u00e1ch tr\u00e1nh n\u00e9 c\u1ee7a hai v\u1ecb \u0111\u1ea7u ti\u00ean, th\u1ea7y T\u01b0 t\u1ebf v\u00e0 th\u1ea7y L\u00eavi, b\u1eb1ng m\u1ed9t \u0111\u1ed9ng t\u1eeb: \u201c<em>\u1f00\u03bd\u03c4\u03b9\u03c0\u03b1\u03c1\u1fc6\u03bb\u03b8\u03b5\u03bd \u2013 antiparelthen<\/em>\u201d. [<sup>5<\/sup>]<\/p>\n<p>B\u1ea3n Vulgata Latinh d\u00f9ng hai \u0111\u1ed9ng t\u1eeb ri\u00eang bi\u1ec7t, cho hai ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>C\u00e2u mi\u00eau t\u1ea3 th\u1ea7y t\u01b0 t\u1ebf: \u201c<em>sacerdos\u00a0 et viso illo praeterivit<\/em>.- <em>Tr\u00f4ng th\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y, \u00f4ng tr\u00e1nh qua b\u00ean kia m\u00e0 \u0111i<\/em>.\u201d [<sup>6<\/sup>]<\/p>\n<p>C\u00f2n th\u1ea7y Levi: \u201c<em>et videret eum, pertransiit.- c\u0169ng th\u1ea5y, c\u0169ng tr\u00e1nh qua b\u00ean kia m\u00e0 \u0111i.\u201d<\/em> [<sup>7<\/sup>]<\/p>\n<p>Ngh\u0129a l\u00e0 c\u1ea3 hai v\u1ecb c\u00f9ng \u0111i \u0111\u1ebfn, c\u00f9ng tr\u00f4ng th\u1ea5y, c\u00f9ng xem x\u00e9t k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng n\u1ea1n nh\u00e2n. Sau \u0111\u00f3, th\u1ea7y t\u01b0 t\u1ebf tr\u00e1nh xa h\u01a1n, sang t\u1eadn ph\u00eda b\u00ean kia \u0111\u01b0\u1eddng, c\u00e0ng xa c\u00e0ng t\u1ed1t, nh\u01b0 \u201c<em>kh\u00f4ng mu\u1ed1n d\u00e2y m\u00ecnh v\u1edbi h\u1ee7i<\/em>\u201d. C\u00f2n th\u1ea7y L\u00eavi ch\u1ec9 l\u00e1ch sang m\u1ed9t b\u00ean, \u0111\u1ec3 ki\u1ebfm \u0111\u1ee7 ch\u1ed7 m\u00e0 \u0111i.[<sup>8<\/sup>]<\/p>\n<p>B\u1ea3n v\u0103n kh\u00f4ng h\u1ec1 mi\u00eau t\u1ea3 m\u1ed9t x\u00fac c\u1ea3m n\u00e0o c\u1ee7a hai \u0111\u1ea5ng v\u1ecb v\u1ecdng trong d\u00e2n n\u00e0y ! H\u1ecd d\u1eedng d\u01b0ng nh\u01b0 g\u1eb7p m\u1ed9t c\u1ee5c \u0111\u00e1 to n\u1eb1m ng\u00e1ng b\u00ean v\u1ec7 \u0111\u01b0\u1eddng. Xem x\u00e9t xong, r\u1ed3i n\u00e9 sang b\u00ean m\u00e0 \u0111i [<sup>9<\/sup>].<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i, ng\u01b0\u1eddi Samaritan\u00f4 th\u00ec sao?\u00a0 \u201c<em>Nh\u01b0ng m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi Sa-ma-ri kia \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng, t\u1edbi ngang ch\u1ed7 ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y, c\u0169ng th\u1ea5y, v\u00e0 ch\u1ea1nh l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng.\u201d(<\/em> Lc 10:33)<\/p>\n<p>L\u1ed1i mi\u00eau t\u1ea3 trong b\u1ea3n Vulgata linh \u0111\u1ed9ng h\u01a1n: \u201c<em>Samaritanus autem quidam iter faciens, venit secus eum: et videns eum, misericordia motus est<\/em>\u201d. Ch\u00fang ta th\u1eed d\u1ecbch l\u1ea1i cho s\u00e1t ngh\u0129a \u0111\u1ec3 th\u1ea5y ra \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng chi ti\u1ebft l\u00fd th\u00fa trong bi\u1ec7t t\u00e0i k\u1ec3 chuy\u1ec7n c\u1ee7a Ch\u00faa Gi\u00easu.<\/p>\n<p>\u201c<em>M\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi Samaritan\u00f4 n\u00e0o \u0111\u00f3<\/em> (quidam)\u201d-\u00a0 \u00d4ng kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00ean, c\u0169ng ch\u1eb3ng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00eau r\u00f5 \u0111\u1ecba v\u1ecb trong x\u00e3 h\u1ed9i. Ngh\u0129a l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng, r\u1ea5t b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng-\u00a0 \u201c<em>iter faciens &#8211; c\u0169ng \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng<\/em>\u201d , \u201c<em>venit secus eum \u2013 \u0111i \u0111\u1ebfn b\u00ean c\u1ea1nh n\u1ea1n nh\u00e2n<\/em>\u201d \u2013 kh\u00f4ng tr\u00e1nh sang b\u00ean, c\u0169ng ch\u1eb3ng tr\u00e1nh xa sang b\u00ean kia \u0111\u01b0\u1eddng, m\u00e0 \u0111i \u0111\u1ebfn b\u00ean c\u1ea1nh -, \u201c<em>et\u00a0 videns eum \u2013 nom th\u1ea5y \u00f4ng ta<\/em>\u201d, \u201c<em>misericordia motus est \u2013 m\u1ee7i l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng<\/em>.\u201d<\/p>\n<p>\u00d4i chao \u00f4i, th\u1eadt \u201c<em>\u0111\u00e1ng \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n b\u00e1t g\u1ea1o\u201d<\/em> d\u00f2ng ch\u1eef \u201c<em>misericordia motus est \u2013 m\u1ee7i l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng<\/em>\u201d \u1edf \u0111\u00e2y.<\/p>\n<p><strong><em>Ai l\u00e0 th\u00e2n c\u1eadn c\u1ee7a ai ?<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng ch\u00fang ta r\u00fat ra t\u1eeb c\u00e2u chuy\u1ec7n n\u00e0y k\u1ebft lu\u1eadn l\u00e0 ch\u00fang ta ph\u1ea3i h\u00e0nh x\u1eed nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi Samaritan\u00f4, ch\u1ee9 \u0111\u1eebng b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc hai v\u1ecb kia.<\/p>\n<p>Ai ai c\u0169ng \u0111\u1ec1u r\u00f5 n\u1eb1m l\u00f2ng m\u1ecdi chuy\u1ec7n x\u1ea3y ra sau \u0111\u00f3 nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o: Ng\u01b0\u1eddi Samaritan\u00f4 s\u0103n s\u00f3c b\u0103ng b\u00f3 cho n\u1ea1n nh\u00e2n, nh\u01b0\u1eddng ch\u1ed7 ng\u1ed3i c\u1ee7a m\u00ecnh tr\u00ean l\u01b0ng l\u1eeba cho n\u1ea1n nh\u00e2n, \u0111i b\u1ed9 theo sau, \u0111\u01b0a v\u00e0o qu\u00e1n tr\u1ecd v\u00e0 d\u1eb7n d\u00f2 ch\u1ee7 qu\u00e1n m\u1ecdi \u0111i\u1ec1u c\u1ea7n thi\u1ebft, l\u1ea1i kh\u00f4ng qu\u00ean \u0111\u01b0a tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t \u00edt chi ph\u00ed cho vi\u1ec7c s\u0103n s\u00f3c y t\u1ebf.<\/p>\n<p>Nh\u01b0 th\u1ebf, c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi cho c\u00e2u h\u1ecfi &#8220;<em>Nh\u01b0ng ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u00e2n c\u1eadn c\u1ee7a t\u00f4i?<\/em>&#8221; h\u1eb3n ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u1ee9 ba n\u00e0y. Ch\u1ec9 \u00f4ng ta m\u1edbi \u0111\u1ebfn <em>l\u00e2n c\u1eadn<\/em> v\u1edbi n\u1ea1n nh\u00e2n<\/p>\n<p>Nh\u01b0ng Ch\u00faa Gi\u00easu l\u1ea1i d\u00e0nh cho ch\u00fang ta m\u1ed9t ng\u1ea1c nhi\u00ean n\u1eefa.<\/p>\n<p>Nh\u00e0 th\u00f4ng lu\u1eadt, \u0111\u1eb7t m\u00ecnh l\u00e0m trung t\u00e2m quy chi\u1ebfu, h\u1ecfi Ch\u00faa Gi\u00easu: &#8220;<em>Nh\u01b0ng ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u00e2n c\u1eadn c\u1ee7a t\u00f4i?<\/em>&#8221; Ch\u00faa Gi\u00easu tr\u1ea3 l\u1eddi b\u1eb1ng m\u1ed9t c\u00e2u h\u1ecfi, tr\u00e1o \u0111\u1ed5i v\u1ecb tr\u00ed quy chi\u1ebfu: \u201c<em>V\u1eady theo \u00f4ng ngh\u0129, trong ba ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3, <strong>ai \u0111\u00e3 t\u1ecf ra l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u1eadn v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 b\u1ecb r\u01a1i v\u00e0o tay k\u1ebb c\u01b0\u1edbp<\/strong>?&#8221;<\/em> (Lc 10:36)<\/p>\n<p>Kh\u00f4ng c\u00f2n ph\u1ea3i l\u00e0 ai x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u1eadn v\u1edbi t\u00f4i, m\u00e0 t\u00f4i ph\u1ea3i c\u1ed1 g\u1eafng \u0111\u1ec3 x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u1eadn v\u1edbi nh\u1eefng ai c\u1ea7n \u0111\u1ebfn l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t .<\/p>\n<p>M\u1ed9t chu\u1ed7i nh\u1eefng \u0111\u1ed9ng t\u1eeb ng\u01b0\u1eddi Samaritan\u00f4 d\u00e0nh cho n\u1ea1n nh\u00e2n, \u0111\u00e1ng n\u00eau l\u00ean \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng: \u0111\u1ebfn g\u1ea7n xem x\u00e9t ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, ch\u0103m s\u00f3c h\u1ecd, t\u1ecf l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t h\u1ecd, th\u1eadm ch\u00ed, n\u1ebfu c\u1ea7n, nh\u1edd \u0111\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c ch\u0103m s\u00f3c cho h\u1ecd n\u1eefa.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh nh\u00e0 th\u00f4ng lu\u1eadt c\u0169ng \u0111\u1ed3ng \u00fd ng\u01b0\u1eddi Samaritan\u00f4 \u0111\u00e3 \u201c<em>b\u00e0y t\u1ecf l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t &#8211; poieo to eleo<\/em>\u201d.<\/p>\n<p>Ngh\u0129a l\u00e0 kh\u00f4ng ch\u1ec9 bi\u1ebft r\u00f5 lu\u1eadt \u0111\u00e3 ghi nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o,\u00a0 v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecdc l\u00ean nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o. M\u00e0 ph\u1ea3i l\u00e0m, ph\u1ea3i thi h\u00e0nh \u0111i\u1ec1u lu\u1eadt d\u1ea1y nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o.<\/p>\n<p>C\u00f3 m\u1ed9t chi ti\u1ebft ch\u00fang ta c\u1ea7n l\u01b0u t\u00e2m: n\u1ea1n nh\u00e2n trong c\u00e2u chuy\u1ec7n, kh\u00f4ng c\u00f3 m\u00e0u da, kh\u00f4ng c\u00f3 c\u0103n c\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng r\u00f5 qu\u1ed1c t\u1ecbch: &#8220;<em>M\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi kia t\u1eeb Gi\u00earusalem xu\u1ed1ng Gi\u00eari-h\u00f4 <\/em>[<sup>10<\/sup>]<em>, d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ecb r\u01a1i v\u00e0o tay k\u1ebb c\u01b0\u1edbp. Ch\u00fang l\u1ed9t s\u1ea1ch ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y, \u0111\u00e1nh nh\u1eeb t\u1eed, r\u1ed3i b\u1ecf \u0111i, \u0111\u1ec3 m\u1eb7c ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y n\u1eeda s\u1ed1ng n\u1eeda ch\u1ebft<\/em>\u201d (Lc 10:30).\u00a0 \u0110\u00e3 th\u1ebf b\u1ecdn c\u01b0\u1edbp l\u1ea1i tr\u1ea5n l\u1ed9t \u00f4ng, \u201cl\u1ed9t s\u1ea1ch\u201d ngh\u0129a l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f2n c\u1ea3 \u0111\u1ebfn \u00e1o qu\u1ea7n, l\u1ea1i c\u00f2n \u0111\u00e1nh \u00f4ng nh\u1eeb t\u1eed, th\u1eeba s\u1ed1ng thi\u1ebfu ch\u1ebft. Th\u1ebf th\u00ec, ch\u1ec9 nh\u00ecn v\u00e0o c\u00e1i \u201c\u0111\u1ed1ng b\u1ea7y nh\u1ea7y\u201d\u00a0 n\u1eb1m b\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng ai c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebft n\u1ea1n nh\u00e2n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc n\u00e0o, thu\u1ed9c t\u00f4n gi\u00e1o n\u00e0o ! Ch\u1eb3ng th\u1ec3 n\u00f3i \u00f4ng ta l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Do th\u00e1i hay ng\u01b0\u1eddi Samaritan\u00f4.<\/p>\n<p>V\u1eady, nh\u00e0 th\u00f4ng lu\u1eadt, c\u0169ng nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi Samaritan\u00f4 t\u1ed1t b\u1ee5ng, ch\u1eb3ng th\u1ec3 n\u00e0o bi\u1ebft n\u1ea1n nh\u00e2n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u1eadn c\u1ee7a m\u00ecnh hay kh\u00f4ng? Trong t\u00ecnh hu\u1ed1ng nh\u01b0 th\u1ebf, ch\u00ednh n\u1ea1n nh\u00e2n m\u1edbi c\u1ea7n \u0111\u1ebfn m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u1eadn \u0111\u1ec3 gi\u00fap \u0111\u1ee1 m\u00ecnh. Ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1p l\u1eddi? Ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn c\u1ee9u gi\u00fap \u00f4ng ?<\/p>\n<p>M\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Samaritan\u00f4 c\u0169ng ch\u1eb3ng gi\u00fap \u0111\u1ee1 n\u1ea1n nh\u00e2n v\u00ec \u0111\u1ec3 \u201c<em>ch\u1ee9ng minh m\u00ecnh c\u00f3 l\u00fd<\/em>\u201d, nh\u01b0 nh\u00e0 th\u00f4ng lu\u1eadt (Lc 10:29). \u00d4ng ch\u1ec9 gi\u00fap \u0111\u1ee1 n\u1ea1n nh\u00e2n v\u00ec \u201c<em>\u0111\u1ed9ng l\u00f2ng tr\u1eafc \u1ea9n &#8211; \u03c3\u03c0\u03bb\u03b1\u03b3\u03c7\u03bd\u1f77\u03b6\u03bf\u03bc\u03b1\u03b9\u00a0 &#8211; splagchnizomai\u201d.<\/em><\/p>\n<p><strong><em>T\u1ea1i sao l\u1ea1i l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi Samaritan\u00f4?<\/em><\/strong><\/p>\n<p>B\u00e2y gi\u1edd \u0111\u1ebfn l\u00fac ch\u00fang ta \u0111\u1eb7t c\u00e2u h\u1ecfi n\u00e0y: Nh\u01b0ng t\u1ea1i sao l\u1ea1i l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi Samaritan\u00f4?<\/p>\n<p>N\u1ebfu Ch\u00faa Gi\u00easu mu\u1ed1n d\u1ea1y cho ch\u00fang ta b\u00e0i h\u1ecdc c\u1ea7n ph\u1ea3i t\u1ecf l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng ai c\u1ea7n gi\u00fap \u0111\u1ee1, Ng\u00e0i ch\u1ec9 c\u1ea7n k\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi th\u1ee9 nh\u1ea5t r\u1ed3i ng\u01b0\u1eddi th\u1ee9 hai tr\u00e1nh sang b\u00ean \u0111\u1ec3 \u0111i ti\u1ebfp, c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi th\u1ee9 ba d\u1eebng l\u1ea1i v\u00e0 ch\u0103m s\u00f3c n\u1ea1n nh\u00e2n n\u1eb1m b\u00ean v\u1ec7 \u0111\u01b0\u1eddng, l\u00e0 \u0111\u1ee7. Chuy\u1ec7n n\u00eau danh ph\u1eadn th\u1ea7y T\u01b0 t\u1ebf, th\u1ea7y L\u00eavi, v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Samaritan\u00f4 l\u00e0 vi\u1ec7c kh\u00f4ng c\u1ea7n thi\u1ebft.<\/p>\n<p>N\u1ebfu Ch\u00faa Gi\u00easu mu\u1ed1n ch\u1ebf nh\u1ea1o gi\u1edbi t\u01b0 t\u1ebf, Ng\u00e0i ch\u1ec9 c\u1ea7n n\u00eau l\u00ean ng\u01b0\u1eddi th\u1ee9 ba l\u00e0 m\u1ed9t gi\u00e1o d\u00e2n th\u01b0\u1eddng &#8211; m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi Do th\u00e1i b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng &#8211; \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1i ch\u1ecdi v\u1edbi gi\u1edbi t\u01b0 t\u1ebf. H\u1eb3n \u0111\u00e1m th\u00ednh gi\u1ea3 Do th\u00e1i \u0111\u1ee7 th\u00edch th\u00fa v\u00e0 h\u1ea3 h\u00ea khi g\u01b0\u01a1ng m\u1eabu c\u1ee7a h\u1ecd l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi Do th\u00e1i b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>N\u1ebfu Ch\u00faa Gi\u00easu mu\u1ed1n nh\u1ea5n m\u1ea1nh \u0111\u1ebfn t\u00ecnh y\u00eau d\u00e0nh cho k\u1ebb th\u00f9 ta, Ng\u00e0i ch\u1ec9 c\u1ea7n cho n\u1ea1n nh\u00e2n l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi &#8230; Samaritan\u00f4, c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi b\u1ed9 h\u00e0nh th\u1ee9 ba \u0111\u1ea7y l\u00f2ng nh\u00e2n h\u1eadu l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi &#8230; Do th\u00e1i b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng. N\u1ebfu c\u00e2u chuy\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed1 c\u1ee5c nh\u01b0 th\u1ebf, tha h\u1ed3 \u0111\u00e1m th\u00ednh gi\u1ea3 Do th\u00e1i t\u1ef1 m\u00e3n.<\/p>\n<p><strong><em>Tr\u1ea3 l\u1eddi v\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebft lu\u1eadn \u00e1p d\u1ee5ng<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Ch\u00fang ta s\u1ebd c\u00f3 nhi\u1ec1u k\u1ebft lu\u1eadn hay nhi\u1ec1u b\u00e0i h\u1ecdc kh\u00e1c nhau tu\u1ef3 theo c\u00e1ch tr\u1ea3 l\u1eddi cho c\u00e2u h\u1ecfi : T\u1ea1i sao l\u1ea1i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Samaritan\u00f4 ?<\/p>\n<p>C\u00e2u tr\u1ea3 tr\u1ea3 l\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0: Ch\u00fang ta, c\u00e1c Kyt\u00f4 h\u1eefu, c\u00f3 th\u1ec3 <strong>h\u1ecdc h\u1ecfi vi\u1ec7c b\u00e0y t\u1ecf l\u00f2ng nh\u00e2n h\u1eadu t\u1eeb nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 ni\u1ec1m tin v\u00e0o Ch\u00faa Gi\u00easu<\/strong>. Thi\u1ebfu g\u00ec nh\u1eefng g\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n h\u1eadu h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c n\u01a1i c\u00e1c nh\u00e0 th\u01b0\u01a1ng, vi\u1ec7n d\u01b0\u1ee1ng l\u00e3o, vi\u1ec7n m\u1ed3 c\u00f4i, trung t\u00e2m ph\u1ee5c h\u1ed3i nh\u00e2n ph\u1ea9m hay cai nghi\u1ec7n, h\u01a1n l\u00e0 trong khu\u00f4n vi\u00ean c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng gi\u00e1o x\u1ee9 !<\/p>\n<p>\u0110\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t b\u00e0i h\u1ecdc nh\u1eafm v\u00e0o s\u1ef1 t\u1ef1 m\u00e3n.<\/p>\n<p>Ho\u1eb7c c\u00f3 th\u1ec3 <strong>Ch\u00faa Gi\u00easu nh\u1eafm v\u00e0o nh\u1eefng \u0111\u00e1nh gi\u00e1 sai l\u1ea7m th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng d\u1ef1a tr\u00ean \u0111\u1ecba v\u1ecb x\u00e3 h\u1ed9i<\/strong>. H\u1ec5 c\u1ee9 l\u00e0 T\u01b0 t\u1ebf hay L\u00eavi, h\u1eb3n s\u1ebd nh\u00e2n h\u1eadu h\u01a1n ng\u01b0\u1eddi ! Ho\u1eb7c ph\u1ea3i xem coi n\u1ea1n nh\u00e2n l\u00e0 ai tr\u01b0\u1edbc khi ra tay gi\u00fap \u0111\u1ee1.<\/p>\n<p>Kh\u00f4ng, <strong>l\u00f2ng nh\u00e2n h\u1eadu th\u1eadt s\u1ef1 ph\u1ea3i t\u1ecf ra qua vi\u1ec7c l\u00e0m c\u1ee5 th\u1ec3,<\/strong> <strong>b\u1ea5t k\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 l\u00e0 ai<\/strong>.<\/p>\n<p>C\u00e1c chi ti\u1ebft c\u1ee5 th\u1ec3 trong thu\u1eadt tr\u00ecnh c\u1ee7a Luca, d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 h\u1ed7 tr\u1ee3 cho c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi n\u00e0y. N\u1ea1n nh\u00e2n b\u1ecb tr\u1ea5n l\u1ed9t \u0111\u1ebfn kh\u00f4ng c\u00f2n d\u1ea5u ch\u1ec9 n\u00e0o cho bi\u1ebft v\u1ec1 th\u00e2n ph\u1eadn, v\u1ec1 \u0111\u1ecba v\u1ecb x\u00e3 h\u1ed9i, k\u1ec3 c\u1ea3 qu\u1ed1c t\u1ecbch anh ta.\u00a0 Kh\u00f4ng ch\u1eafc anh ta c\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Do th\u00e1i hay kh\u00f4ng n\u1eefa !<\/p>\n<p>N\u1ea1n nh\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee9u gi\u00fap, ch\u1ec9 v\u00ec anh ta c\u1ea7n \u0111\u1ebfn s\u1ef1 c\u1ee9u gi\u00fap. Kh\u00f4ng h\u1ec1 c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t lo\u1ea1i n\u1ea1n nh\u00e2n.\u00a0 H\u01a1n n\u1eefa, khi c\u1ee9u ng\u01b0\u1eddi, c\u1ea7n d\u00f9ng \u0111\u1ebfn h\u1ebft t\u00e0i l\u1ef1c, v\u1eadt l\u1ef1c c\u1ee7a m\u00ecnh.<br \/>\nM\u1ed9t c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi kh\u00e1c n\u1eefa. Ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi Samaritan\u00f4 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ra tay t\u1ecf l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, l\u00e0 \u0111\u1ec3 th\u00ednh gi\u1ea3 <strong>\u0111\u1eebng \u0111\u1ed3ng h\u00f3a m\u00ecnh v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi Samaritan\u00f4 <\/strong>! B\u1eb1ng v\u00e0o l\u00f2ng \u0111\u1ed1 k\u1ef5 c\u00f3 s\u1eb5n gi\u1eefa hai s\u1eafc t\u1ed9c, h\u1eb3n m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi Do th\u00e1i s\u1ebd ch\u1eb3ng h\u1ec1 th\u00e8m \u0111\u1ed3ng h\u00f3a m\u00ecnh v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u l\u00f2ng nh\u00e2n h\u1eadu trong chuy\u1ec7n. N\u1ebfu th\u00ednh gi\u1ea3 Do th\u00e1i kh\u00f4ng th\u00edch m\u00ecnh gi\u1ed1ng nh\u01b0 th\u1ea7y T\u01b0 t\u1ebf, hay th\u1ea7y L\u00eavi trong chuy\u1ec7n, h\u1eb3n h\u1ecd s\u1ebd c\u00f2n m\u1ed9t c\u00e1ch duy nh\u1ea5t l\u00e0 \u0111\u1ed3ng ho\u00e1 m\u00ecnh v\u1edbi &#8230; n\u1ea1n nh\u00e2n !<\/p>\n<p>N\u1ebfu hi\u1ec3u nh\u01b0 th\u1ebf, c\u00e2u nh\u1eafn nh\u1ee7 &#8220;<em>H\u00e3y c\u1ee9 l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady<\/em>&#8221; c\u1ee7a Ch\u00faa Gi\u00easu c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0: &#8220;<em>H\u00e3y l\u00e0m nh\u01b0 n\u1ea1n nh\u00e2n!&#8221;<\/em><\/p>\n<p>Scott trong cu\u1ed1n &#8220;Jesus, Symbol-Maker for the Kingdom&#8221; (Nxb Fortress Press, trang 29), tr\u00ecnh b\u00e0y c\u00e1ch hi\u1ec3u n\u00e0y khi k\u1ebft lu\u1eadn nh\u01b0 sau: \u201c<em>D\u1ee5 ng\u00f4n n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 t\u00f3m g\u1ecdn nh\u01b0 sau: \u0111\u1ec3 v\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c N\u01b0\u1edbc Tr\u1eddi, ph\u1ea3i <strong>ch\u1ecbu n\u1eb3m li\u1ec7t b\u00ean v\u1ec7 \u0111\u01b0\u1eddng, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebb \u0111\u1ea1i th\u00f9 c\u1ee7a ta s\u0103n s\u00f3c gi\u00fap \u0111\u1ee1<\/strong><\/em>&#8220;.<\/p>\n<p>\u00d4ng khai tri\u1ec3n ti\u1ebfp: &#8220;<em>\u00c2n s\u1ee7ng \u0111\u1ebfn v\u1edbi nh\u1eefng ai kh\u00f4ng c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 c\u01b0\u1ee1ng l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c, kh\u00f4ng c\u00f2n c\u00e1ch n\u00e0o kh\u00e1c h\u01a1n l\u00e0 ph\u1ea3i \u0111\u00f3n nh\u1eadn. \u0110\u1ec3 v\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ebf gi\u1edbi c\u00e1c d\u1ee5 ng\u00f4n, n\u1eb1m li\u1ec7t b\u00ean v\u1ec7 \u0111\u01b0\u1eddng c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 r\u01a1i v\u00e0o t\u00ecnh tr\u1ea1ng th\u1ea5p b\u00e9 nh\u1ea5t \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed9 ch\u1ec9 c\u00f2n \u00e2n s\u1ee7ng l\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng c\u00e1ch duy nh\u1ea5t. hay di\u1ec5n t\u1ea3 c\u00e1ch \u0111\u01a1n s\u01a1 ng\u1eafn g\u1ecdn: Ch\u1ec9 nh\u1eefng ai c\u1ea7n \u0111\u1ebfn \u00e2n s\u1ee7ng m\u1edbi \u0111\u00f3n nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n s\u1ee7ng.<\/em>&#8221; (s\u0111d, trang 31)<\/p>\n<p>Ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f2n n\u00f3i m\u1ea1nh h\u01a1n nh\u01b0 sau:<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi Do th\u00e1i n\u00e0o qu\u00e1 h\u00e3nh di\u1ec7n v\u00ec d\u00f2ng m\u00e1u Do th\u00e1i c\u1ee7a m\u00ecnh, ho\u1eb7c c\u00f3 tinh th\u1ea7n h\u1ed1ng h\u00e1ch v\u00ec truy\u1ec1n th\u1ed1ng qu\u1ed1c gia m\u00ecnh, s\u1ebd kh\u00f4ng bao gi\u1edd cho ph\u00e9p m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi x\u1ee9 Samari \u0111\u1ee5ng ch\u1ea1m \u0111\u1ebfn m\u00ecnh, l\u1ea1i c\u00e0ng kh\u00f4ng cho h\u1ecd gi\u00fap \u0111\u1ee1 m\u00ecnh. N\u1ebfu mu\u1ed1n \u0111i t\u1eeb Galil\u00ea xu\u1ed1ng Giu\u0111\u00eaa , h\u1ecd th\u00e0 b\u0103ng qua s\u00f4ng Giodan, sang b\u00ean v\u00f9ng P\u00ear\u00eaa \u0111\u1ec3 \u0111i, r\u1ed3i l\u1ed9i qua s\u00f4ng v\u1ec1 l\u1ea1i Gi\u00earicho, \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh kh\u1ecfi ph\u1ea3i \u0111i ngang x\u1ee9 Samari.<\/p>\n<p>Nh\u01b0 th\u1ebf, theo d\u00f2ng suy ngh\u0129 n\u00e0y, ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i d\u1ee5 ng\u00f4n \u0111\u1eb7t cho th\u00ednh gi\u1ea3 Do th\u00e1i, v\u00e0 nh\u00e0 th\u00f4ng lu\u1eadt, m\u1ed9t v\u1ea5n n\u1ea1n: <strong>Ai trong c\u00e1c \u00f4ng d\u00e1m \u0111\u1ec3 cho m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi Samaritan\u00f4 s\u0103n s\u00f3c m\u00ecnh?<\/strong><\/p>\n<p>N\u00f3i chung, ch\u1ec9 c\u00f3 nh\u1eefng ai kh\u00f4ng c\u00f2n g\u00ec \u0111\u1ec3 m\u1ea5t, m\u1edbi \u0111\u1ec3 cho ng\u01b0\u1eddi Samaritan\u00f4 s\u0103n s\u00f3c m\u00ecnh. Trong tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p n\u1ea1n nh\u00e2n trong c\u00e2u chuy\u1ec7n n\u00e0y, \u00f4ng r\u01a1i v\u00e0o t\u00ecnh tr\u1ea1ng th\u1ee5 \u0111\u1ed9ng, ngh\u0129a l\u00e0 \u00f4ng ph\u1ea3i nh\u1eadn s\u1ef1 gi\u00fap \u0111\u1ee1. C\u00f3 mu\u1ed1n t\u1eeb ch\u1ed1i c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c!<\/p>\n<p>N\u00f3i c\u00e1ch kh\u00e1c, t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng ai th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0 n\u1ea1n nh\u00e2n, th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0 b\u1ea5t h\u1ea1nh, ch\u1eb3ng c\u00f2n ch\u1ecdn l\u1ef1a n\u00e0o kh\u00e1c h\u01a1n l\u00e0 ph\u1ea3i \u0111\u00e0nh ch\u1ea5p nh\u1eadn l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t. Ng\u01b0\u1eddi vi\u1ec5n kh\u00e1ch th\u1ee9 ba mang d\u00f2ng m\u00e1u t\u1ea1p ch\u1ee7ng \u0111\u00e1ng khinh kia tr\u1edf th\u00e0nh c\u00f4ng c\u1ee5 mang l\u1ea1i \u00e2n s\u1ee7ng.<\/p>\n<p>\u201c<em>\u0110\u00e1m th\u00ednh gi\u1ea3 Do th\u00e1i h\u1eb3n kh\u00f3 m\u00e0 nu\u1ed1t cho tr\u00f4i c\u00e1i m\u1ec9a mai n\u1ea7y<\/em>.&#8221; (Funk ,&#8221;<em>Parables and Presence<\/em>&#8220;, Fortress Press,1982, trang 33)<\/p>\n<p>V\u00e0 Funk k\u1ebft lu\u1eadn: \u201c<em>d\u1ee5 ng\u00f4n Ng\u01b0\u1eddi Samaritan\u00f4 nh\u00e2n h\u1eadu c\u00f3 th\u1ec3 t\u00f3m g\u1ecdn trong hai c\u00e2u :<\/em><\/p>\n<ul>\n<li><em>Trong N\u01b0\u1edbc Thi\u00ean Ch\u00faa, l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn v\u1edbi nh\u1eefng ai kh\u00f4ng c\u00f3 quy\u1ec1n g\u00ec \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1ng h\u01b0\u1edfng n\u00f3, v\u00e0 c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1eeb kh\u01b0\u1edbc n\u00f3 khi n\u00f3 \u0111\u1ebfn v\u1edbi m\u00ecnh. <\/em><\/li>\n<li><em>L\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t lu\u00f4n lu\u00f4n \u0111\u1ebfn t\u1eeb nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi m\u00ecnh kh\u00f4ng ng\u1edd v\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 ng\u1edd\u201d.<\/em><\/li>\n<\/ul>\n<p><em>C\u00f2n n\u1ebfu ph\u1ea3i t\u00f3m g\u1ecdn trong m\u1ed9t c\u00e2u, ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i nh\u01b0 sau: Trong n\u01b0\u1edbc Thi\u00ean Ch\u00faa, l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t lu\u00f4n lu\u00f4n l\u00e0 m\u1ed9t b\u1ea5t ng\u1edd.\u201d(<\/em> trang 34)<\/p>\n<p><strong><em>Thay l\u1eddi k\u1ebft<\/em><\/strong><\/p>\n<p>M\u1ed9t v\u00e0i b\u00e0i h\u1ecdc ch\u00fang ta r\u00fat ra \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb d\u1ee5 ng\u00f4n n\u00e0y.<\/p>\n<p>\u0110\u1ea7u ti\u00ean, ch\u00fang ta ph\u1ea3i th\u00fa v\u1ecb v\u1edbi vi\u1ec7c Ch\u00faa Gi\u00easu xoay chuy\u1ec3n tr\u1ee5c quy chi\u1ebfu. Kh\u00f4ng c\u00f2n \u201c<em>Ai l\u00e0 th\u00e2n c\u1eadn c\u1ee7a t\u00f4i ?<\/em>\u201d M\u00e0 ph\u1ea3i l\u00e0 \u201c<em>Ai t\u1ecf ra x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u1eadn v\u1edbi n\u1ea1n nh\u00e2n?\u201d<\/em> N\u1ea1n nh\u00e2n m\u1edbi l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi quan tr\u1ecdng, v\u00e0 ch\u00fang ta ph\u1ea3i c\u1ed1 l\u00e0m sao \u0111\u1ec3 x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u1eadn v\u1edbi n\u1ea1n nh\u00e2n. M\u1ed9t c\u00e1i t\u00e1t v\u00e0o nh\u00e0-th\u00f4ng-lu\u1eadt -r\u1ed1n-v\u0169-tr\u1ee5.<\/p>\n<p>M\u00e0 n\u1ea1n nh\u00e2n, trong c\u00e2u truy\u1ec7n, l\u1ea1i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 c\u0103n c\u01b0\u1edbc, v\u00f4 danh t\u00ednh, kh\u00f4ng t\u00ean, kh\u00f4ng tu\u1ed5i, kh\u00f4ng \u0111\u1ecba v\u1ecb x\u00e3 h\u1ed9i, kh\u00f4ng r\u00f5 m\u00e0u da, c\u00e0ng kh\u00f4ng bi\u1ebft anh ta theo t\u00f4n gi\u00e1o n\u00e0o. Kh\u00f4ng th\u1ec3 bi\u1ebft ch\u1eafc anh ta l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Do th\u00e1i, c\u0169ng ch\u1eb3ng th\u1ec3 n\u00f3i anh ta l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Samaria. Nh\u01b0 th\u1ebf anh ta c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 b\u1ea5t c\u1ee9 ai trong s\u1ed1 h\u01a1n 7 t\u1ec9 ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean \u0111\u1ecba c\u1ea7u n\u00e0y.<\/p>\n<p>Ch\u00fang ta l\u00e0 nh\u1eefng n\u1ea1n nh\u00e2n \u201c<em>n\u1eeda s\u1ed1ng n\u1eeda ch\u1ebft<\/em>\u201d n\u1eb1m li\u1ec7t b\u00ean v\u1ec7 \u0111\u01b0\u1eddng, v\u00e0 Thi\u00ean Ch\u00faa l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Samaritan\u00f4 nh\u00e2n h\u1eadu \u2013 \u0111\u1ed1i v\u1edbi ta,\u00a0 Ng\u00e0i v\u1eeba l\u00e0 k\u1ebb th\u00f9 v\u1eeba l\u00e0 \u00e2n nh\u00e2n. V\u00ec t\u1ed9i ch\u00fang ta ph\u1ea1m, ch\u00fang ta coi Ng\u00e0i l\u00e0 k\u1ebb th\u00f9. Th\u1ebf m\u00e0 v\u1ecb \u201cK\u1ebb th\u00f9\u201d \u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u1ebfn ch\u0103m s\u00f3c, c\u1ee9u s\u1ed1ng ch\u00fang ta. Ng\u00e0i d\u00f9ng h\u1ebft s\u1ee9c h\u1ebft c\u00e1ch, \u0111\u1ec3 c\u1ee9u cho ch\u00fang ta \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1ng l\u1ea1i.<\/p>\n<p>V\u1ea5n \u0111\u1ec1 c\u1ee7a nh\u00e0 th\u00f4ng lu\u1eadt l\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ea5y ra Thi\u00ean Ch\u00faa l\u00e0 \u201c<em>k\u1ebb th\u00f9<\/em>\u201d c\u1ee7a m\u00ecnh, do t\u1ed9i c\u1ee7a \u00f4ng. \u00d4ng kh\u00f4ng l\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ee9c tr\u1ea7m tr\u1ecdng c\u1ee7a t\u1ed9i l\u1ed7i m\u00ecnh. \u00d4ng mu\u1ed1n ch\u1ee9ng minh \u201c<em>m\u00ecnh c\u00f3 l\u00fd<\/em>\u201d. T\u1eeb d\u00f9ng ch\u1ed7 n\u00e0y (\u03b4\u03b9\u03ba\u03b1\u03b9\u1f79\u03c9,<em>v<\/em>\u00a0\u2013 justificare ) c\u00f2n c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 \u201c\u0111\u00fang \u0111\u1eafng\u201d, \u201cbi\u1ec7n minh cho m\u00ecnh l\u00e0 \u0111\u00fang\u201d, l\u00e0 \u201ccho m\u00ecnh c\u00f4ng ch\u00ednh\u201d. V\u00e0 h\u1eb3n \u00f4ng ki\u00eau h\u00e3nh v\u1ec1 \u0111i\u1ec1u \u1ea5y.<\/p>\n<p>\u00d4ng kho\u1ebb v\u00e0 m\u1ea1nh, v\u00e0 t\u01b0\u1edfng m\u00ecnh c\u00f3 th\u1ec3 \u201c<em>l\u00e0m<\/em>\u201d \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c g\u00ec \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee7 s\u1ee9c \u201c<em>th\u1eeba h\u01b0\u1edfng s\u1ef1 s\u1ed1ng v\u0129nh c\u1eedu<\/em>\u201d. \u00d4ng kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111\u1ebfn h\u1ed3ng \u00e2n c\u1ee7a Ch\u00faa. V\u00e0 Ch\u00faa Gi\u00easu nh\u1eafn v\u1edbi \u00f4ng: \u201cH\u00e3y l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady\u201d\u00a0 Ngh\u0129a l\u00e0 h\u00e3y l\u00e0m nh\u01b0 n\u1ea1n nh\u00e2n: Nh\u1eadn bi\u1ebft m\u00ecnh v\u1ed1n ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t n\u1ea1n nh\u00e2n th\u1eadp t\u1eed nh\u1ea5t sinh, xu\u00f4i tay ph\u00f3 m\u1eb7c, tr\u00f4ng c\u1eady v\u00e0o l\u00f2ng nh\u00e2n h\u1eadu x\u00f3t th\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a k\u1ebb kh\u00e1c, d\u1eabu l\u00e0 k\u1ebb th\u00f9 m\u00ecnh. Trong th\u00e1i \u0111\u1ed9 ho\u00e0n to\u00e0n trao ph\u00f3 sinh m\u1ec7nh v\u00e0o tay ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn c\u1ee9u gi\u00fap m\u00ecnh.<\/p>\n<p>N\u1ebfu suy x\u00e9t d\u1ee5 ng\u00f4n theo kh\u00eda c\u1ea1nh n\u00e0y, ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 m\u1ea1nh mi\u1ec7ng m\u00e0 \u0111\u1ed5i t\u00ean d\u1ee5 ng\u00f4n n\u00e0y th\u00e0nh d\u1ee5 ng\u00f4n \u201c<strong><em>Ng\u01b0\u1eddi N\u1ea1n Nh\u00e2n Th\u1eadp T\u1eed Nh\u1ea5t Sinh<\/em><\/strong>\u201d ch\u0103ng ?<\/p>\n<p><strong><em>Ph\u1ea7n t\u00e1i b\u00fat<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Trong c\u00e2u chuy\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ec3, c\u00f3 t\u1ea5t c\u1ea3 n\u0103m nh\u00e2n v\u1eadt. Nhi\u1ec1u b\u00e0i gi\u1ea3ng v\u00e0 nhi\u1ec1u b\u00e0i ch\u00fa gi\u1ea3i \u0111\u00e3 \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u0111\u1ebfn th\u1ea7y T\u01b0 t\u1ebf, th\u1ea7y L\u00ea vi, ng\u01b0\u1eddi Samaritan\u00f4 nh\u00e2n h\u1eadu. H\u1ecd l\u00e0 nh\u1eefng khu\u00f4n m\u1eb7t n\u1ed5i b\u1eadt, nh\u1eefng nh\u00e2n v\u1eadt ch\u00ednh, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a ra \u0111\u1ec3 l\u00e0m di\u1ec7n v\u00e0 ph\u1ea3n di\u1ec7n.<\/p>\n<p>Ph\u1ea7n k\u1ebft lu\u1eadn tr\u00ean \u0111\u00e2y c\u1ee7a b\u00e0i vi\u1ebft \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a ra th\u00eam m\u1ed9t c\u00e1i nh\u00ecn m\u1edbi v\u1ec1 vai tr\u00f2 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi th\u1ee9 t\u01b0: n\u1ea1n nh\u00e2n. \u00d4ng ta c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi c\u1ee7a Ch\u00faa Gi\u00easu cho c\u00e2u h\u1ecfi c\u1ee7a nh\u00e0 th\u00f4ng lu\u1eadt: \u201c<em>Ai l\u00e0 th\u00e2n c\u1eadn c\u1ee7a t\u00f4i?\u201d<\/em> \u2013 \u201c<em>H\u00e3y \u0111i v\u00e0 l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady.\u00a0 L\u00e0m nh\u01b0 n\u1ea1n nh\u00e2n, ch\u1ea5p nh\u1eadn l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t v\u00e0 gi\u00fap \u0111\u1ee1 t\u1eeb k\u1ebb th\u00f9 m\u00ecnh<\/em>.\u201d<\/p>\n<p>Nh\u01b0ng v\u1edbi ri\u00eang t\u00f4i, v\u00e0 ri\u00eang cho t\u1eadp D\u1ea5u Ch\u00e2n Sao Bi\u1ec3n n\u00e0y, k\u1ebft lu\u1eadn c\u1ee7a t\u00f4i l\u1ea1i nh\u1eafm \u0111\u1ebfn m\u1ed9t nh\u00e2n v\u1eadt th\u1ee9 n\u0103m, \u00edt \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00fa \u00fd t\u1edbi nh\u1ea5t.<\/p>\n<p><strong><em>Ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee7 qu\u00e1n.<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Ch\u1ec9 v\u1edbi m\u1ed9t s\u1ed1 ti\u1ec1n b\u1eb1ng hai ng\u00e0y l\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng nh\u1eadt [<sup>11<\/sup>], v\u00e0 m\u1ed9t l\u1eddi d\u1eb7n, ng\u01b0\u1eddi Samaritan\u00f4 \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfng l\u00e0 nh\u00e2n h\u1eadu kia, trao v\u00e0o tay ch\u1ee7 qu\u00e1n \u0111\u00fang l\u00e0 m\u1ed9t \u201c<em>c\u1ee7a n\u1ee3<\/em>\u201d: m\u1ed9t n\u1ea1n nh\u00e2n th\u01b0\u01a1ng t\u00edch \u0111\u1ea7y m\u00ecnh th\u1eadp t\u1eed nh\u1ea5t sinh, kh\u00f4ng t\u00ean kh\u00f4ng tu\u1ed5i, ngh\u0129a l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 l\u00fd l\u1ecbch x\u00e1c minh, ngh\u0129a l\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 g\u00e2y ra cho m\u00ecnh nhi\u1ec1u phi\u1ec1n nhi\u1ec5u, nhi\u1ec1u v\u1ea5n \u0111\u1ec1.<\/p>\n<p>C\u00f3 l\u1ebd ch\u1ee7 qu\u00e1n trong c\u00e2u chuy\u1ec7n n\u00e0y l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee7 qu\u00e1n duy nh\u1ea5t tr\u00ean th\u1ebf gian nh\u1eadn kh\u00e1ch tr\u1ecd m\u00e0 kh\u00f4ng c\u1ea7n nh\u1eefng chi ti\u1ebft \u0111\u0103ng k\u00fd, v\u00e0 c\u0169ng ch\u1eb3ng l\u00ean ti\u1ebfng ph\u1ea3n b\u00e1c theo kh\u00f4n ngoan th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng khi \u0111\u01b0\u1ee3c giao m\u1ed9t nhi\u1ec7m v\u1ee5 kh\u00f4ng thu\u1ed9c ph\u1ea1m vi chuy\u00ean m\u00f4n c\u1ee7a m\u00ecnh: \u201c<em>H\u00e3y ch\u0103m s\u00f3c \u00f4ng ta<\/em>\u201d.<\/p>\n<p>\u00d4ng ta l\u00e0 ch\u1ee7 qu\u00e1n, ch\u1ee9 c\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 b\u00e1c s\u0129 \u0111\u00e2u? R\u00f5 r\u00e0ng \u00f4ng ch\u1ee7 qu\u00e1n n\u00e0y l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u201c<em>kh\u00f4ng gi\u1ed1ng ai<\/em>\u201d khi ch\u1ec9 b\u1eb1ng v\u00e0o m\u1ed9t l\u1eddi n\u00f3i su\u00f4ng c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1ch kh\u00f4ng quen kh\u00f4ng bi\u1ebft, m\u00e0 bi\u1ebfn nh\u00e0 tr\u1ecd c\u1ee7a m\u00ecnh th\u00e0nh m\u1ed9t b\u1ec7nh vi\u1ec7n.<br \/>\n\u201c<em>N\u1ebfu c\u00f3 t\u1ed1n k\u00e9m nhi\u1ec1u h\u01a1n, khi v\u1ec1, t\u00f4i s\u1ebd thanh to\u00e1n<\/em>\u201d. Ch\u1eafc ch\u1eafn t\u00f4i v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea1n ch\u1eb3ng ai d\u1ec5 nghe l\u1eddi ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1 nh\u01b0 th\u1ebf c\u1ea3. Ch\u1eb3ng ai v\u00e0 ch\u1eb3ng c\u00f3 g\u00ec l\u00e0m b\u1eb1ng \u0111\u1ec3 bi\u1ebft ch\u1eafc \u00f4ng kh\u00e1ch d\u1edf h\u01a1i \u1ea5y, sau cu\u1ed9c vi\u1ec5n du s\u1ebd tr\u1edf v\u1ec1 gh\u00e9 l\u1ea1i qu\u00e1n tr\u1ecd c\u1ee7a m\u00ecnh m\u00e0 thanh to\u00e1n kho\u1ea3n ti\u1ec1n c\u00f2n thi\u1ebfu. Kho\u1ea3n y ph\u00ed ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0 nh\u1ecf, v\u00ec n\u1ea1n nh\u00e2n b\u1ecb \u0111\u00e1nh tr\u1ecdng th\u01b0\u01a1ng g\u1ea7n ch\u1ebft. M\u00e0 n\u1ea1n nh\u00e2n l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f2n g\u00ec \u0111\u1ec3 tr\u1ea3 y ph\u00ed cho m\u00ecnh. \u00d4ng ta \u0111\u00e3 b\u1ecb c\u01b0\u1edbp. C\u00f2n \u00f4ng kh\u00e1ch t\u1ed1t b\u1ee5ng kia th\u00ec ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i hai \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n. R\u1ed3i \u00f4ng ta \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng \u00f4ng ta. <em>C\u00e1nh chim t\u0103m c\u00e1 bi\u1ebft \u0111\u00e2u m\u00e0 t\u00ecm<\/em>?<\/p>\n<p>C\u00e0ng suy ngh\u0129, c\u00e0ng th\u1ea5y \u00f4ng ch\u1ee7 qu\u00e1n tr\u1ecd c\u0169ng c\u1ea7n thi\u1ebft v\u00e0 nh\u00e2n h\u1eadu kh\u00f4ng k\u00e9m ng\u01b0\u1eddi Samaritan\u00f4. Vai tr\u00f2 c\u1ee7a c\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u quan y\u1ebfu cho minh ho\u1ea1 c\u1ee7a Ch\u00faa Gi\u00easu. Ch\u1ee7 qu\u00e1n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Samaritan\u00f4, c\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u t\u1ecf ra x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u1eadn c\u1ee7a n\u1ea1n nh\u00e2n. Ch\u1ee7 qu\u00e1n, nh\u00e2n v\u1eadt th\u1ee9 n\u0103m, ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eafc \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i c\u00f9ng trong c\u00e2u cu\u1ed1i c\u1ee7a c\u00e2u chuy\u1ec7n k\u1ec3. Nh\u01b0ng vai tr\u00f2 c\u1ee7a \u00f4ng c\u1ea7n thi\u1ebft \u0111\u1ec3 ngh\u0129a c\u1eed b\u00e1c \u00e1i c\u1ee7a ng\u01b0\u1edd\u00ec Samaritan\u00f4 \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecdn v\u1eb9n.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>\u00d4ng ho\u00e0n t\u1ea5t, trong \u00e2m th\u1ea7m v\u00e0 thinh l\u1eb7ng, nh\u1eefng g\u00ec ng\u01b0\u01a1\u00ec Samaritan\u00f4 \u0111\u00e3 kh\u1edfi s\u1ef1.<\/strong><br \/>\nChi ti\u1ebft n\u00e0y khi\u1ebfn t\u00f4i ngh\u0129 \u0111\u1ebfn c\u00e1c phu nh\u00e2n Sao Bi\u1ec3n.<br \/>\nTho\u1ea1t \u0111\u1ea7u t\u00f4i c\u1ed1 g\u1eafng t\u00ecm ra nh\u1eefng chi ti\u1ebft n\u00e0o cho ph\u00e9p m\u00ecnh k\u1ebft lu\u1eadn ch\u1ee7 qu\u00e1n tr\u1ecd l\u00e0 m\u1ed9t ph\u1ee5 n\u1eef. Th\u1eddi Ch\u00faa Gi\u00easu, nh\u1eefng ngh\u1ec1 nghi\u1ec7p ch\u00ednh th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c ngo\u00e0i x\u00e3 h\u1ed9i \u0111\u1ec1u do c\u00e1nh \u0111\u00e0n \u00f4ng ph\u1ee5 tr\u00e1ch. \u00d4ng thu thu\u1ebf nh\u01b0 L\u00eavi Matth\u00eau, nh\u01b0 Giak\u00eau, ng\u01b0 ph\u1ee7 nh\u01b0 c\u00e1c t\u00f4ng \u0111\u1ed3, c\u00e1c Th\u1ea7y Th\u01b0\u1ee3ng T\u1ebf, c\u00e1c Th\u1ea7y L\u00eavi. \u00d4ng th\u1ee3 m\u1ed9c nh\u01b0 Giuse v\u00e0 Ch\u00faa Gi\u00easu. \u00d4ng quan to\u00e0, \u00d4ng qu\u1ea3n l\u00fd, k\u1ebb ch\u0103n chi\u00ean ngo\u00e0i \u0111\u1ed3ng&#8230; To\u00e0n l\u00e0 \u00f4ng, kh\u00f4ng c\u00f3 nh\u1eafc \u0111\u1ebfn m\u00f4t b\u00e0 n\u00e0o. Ngo\u1ea1i tr\u1eeb hai, ba b\u00e0 go\u00e1. M\u1ed9t b\u00e0 m\u1ea5t con trai kh\u00f3c b\u00f9 lu b\u00f9 loa tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0a \u0111\u00e1m, \u0111\u01b0\u1ee3c Ch\u00faa m\u1ee7i l\u00f2ng cho con s\u1ed1ng l\u1ea1i. M\u1ed9t b\u00e0 gi\u00e0 m\u1ed3m, l\u00e3i nh\u00e3i cho \u0111\u1ebfn khi \u00f4ng quan to\u00e0 \u0111i\u1ebfc tai ch\u1ecbu kh\u00f4ng n\u1ed5i, gi\u1ea3i quy\u1ebft v\u1ee5 \u00e1n cho. V\u00e0 b\u00e0 cu\u1ed1i c\u00f9ng m\u1ea5t c\u00f3 m\u1ed7i m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng b\u1ea1c m\u00e0 th\u1eafp \u0111\u00e8n ki\u1ebfm cho k\u1ef3 \u0111\u01b0\u1ee3c, khi t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed3i l\u1ea1i c\u00f2n m\u1edf ti\u1ec7c \u0103n m\u1eebng. Ph\u1ee5 n\u1eef Do Th\u00e1i th\u1eddi \u1ea5y kh\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea3m tr\u00e1ch c\u00f4ng vi\u1ec7c ch\u1ee7 qu\u00e1n tr\u1ecd.<br \/>\nNh\u01b0ng n\u1ebfu \u0111\u1ec3 ho\u00e0n t\u1ea5t trong \u00e2m th\u1ea7m v\u00e0 trong thinh l\u1eb7ng nh\u1eefng g\u00ec ng\u01b0\u1edd\u00ec Samaritan\u00f4 \u0111\u00e3 kh\u1edfi s\u1ef1 th\u00ec c\u00f3 l\u1ebd c\u00e1c phu nh\u00e2n Sao Bi\u1ec3n l\u00e0 nh\u1eefng ch\u1ee7 qu\u00e1n tr\u1ecd tuy\u1ec7t v\u1eddi.<br \/>\nC\u00e1c \u00f4ng Sao Bi\u1ec3n, \u0111\u00e3 m\u1ed9t th\u1eddi theo \u0111u\u1ed5i l\u00fd t\u01b0\u1edfng d\u1ea5n th\u00e2n ph\u1ee5c v\u1ee5 tha nh\u00e2n. \u201c<em>\u0110\u1eddi chia mu\u00f4n nh\u00e1nh s\u00f4ng, \u0111\u1ee5c n\u01b0\u1edbc ch\u1ee9 kh\u00f4ng \u0111\u1ee5c l\u00f2ng\u201d<\/em>, c\u00e1c \u00f4ng v\u1eabn \u1ea5p \u1ee7 ho\u00e0i b\u00e3o v\u00e0 h\u1ec5 c\u00f3 d\u1ecbp c\u00e1c \u00f4ng l\u1ea1i l\u00e0 nh\u1eefng Samaritan\u00f4. Th\u00e0nh hay b\u1ea1i, ho\u1eb7c gi\u00fap \u0111\u01b0\u1ee3c cho c\u00e1c \u00f4ng SB ch\u00fat n\u00e0o th\u1ecfa m\u00e3n \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e0i b\u00e3o, t\u1ea5t th\u1ea3y \u0111\u1ec1u l\u00e0 do s\u1ef1 ti\u1ebfp tay th\u1ea7m l\u1eb7ng v\u00e0 \u0111\u1ea7y c\u1ea3m th\u00f4ng c\u1ee7a c\u00e1c ch\u1ee7-qu\u00e1n-phu-nh\u00e2n-Sao-Bi\u1ec3n. Th\u00f4ng c\u1ea3m cho \u00f4ng v\u00e0 kh\u00f4ng phi\u1ec1n h\u00e0 m\u1ed7i khi \u00f4ng \u0111i s\u1edbm v\u1ec1 khuya lo vi\u1ec7c gi\u00e1o x\u1ee9. M\u1ed7i khi Cha X\u1ee9 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t nh\u1edd c\u00e1c \u00f4ng SB \u0111\u1ebfn gi\u00fap ng\u00e0i trong nh\u1eefng c\u00f4ng t\u00e1c m\u00e0 ng\u00e0i th\u01b0\u1eddng n\u00f3i l\u00e0 kh\u00f4ng y\u00ean l\u00f2ng khi giao cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c trong x\u1ee9, c\u00e1c b\u00e0 ch\u1eafc c\u0169ng c\u00f3 m\u1ed9t ch\u00fat t\u1ef1 h\u00e0o, v\u00e0 kh\u00f4ng h\u1ec1 cho \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t phi\u1ec1n nhi\u1ec5u hay l\u1ea1m d\u1ee5ng qu\u00e1 \u0111\u00e1ng.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>C\u00f3 khi lo vi\u1ec7c Gi\u00e1o x\u1ee9, Gi\u00e1o h\u1ecd qu\u00e1 h\u0103ng say, m\u00e0 ph\u1ea7n n\u00e0o b\u00ea tr\u1ec5 c\u00f4ng \u0103n vi\u1ec7c l\u00e0m hay vi\u1ec7c ch\u0103m lo cho con cho c\u00e1i, m\u1ecdi s\u1ef1 giao ph\u00f3 v\u00e0o tay m\u1ed9t m\u00ecnh b\u00e0 \u0111\u1ea3m \u0111\u01b0\u01a1ng, ch\u1eafc h\u1eb3n \u0111\u00f4i l\u1ea7n b\u00e0-ch\u1ee7-qu\u00e1n-tr\u1ecd c\u0169ng \u0111\u00e2m ra b\u1ef1c d\u1ecdc. Xin c\u00e1c b\u00e0 hi\u1ec3u cho r\u1eb1ng \u00f4ng <em>Samaritan\u00f4 nh\u00e0 ta<\/em> c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfng l\u00e0 <em>nh\u00e2n h\u1eadu<\/em>, c\u0169ng ch\u1ec9 v\u00ec c\u00f3 b\u00e0n tay c\u1ee7a b\u00e0 \u0111\u1ee9ng sau n\u00e2ng \u0111\u1ee1, v\u00e0 c\u00f3 \u00e1nh m\u1eaft c\u1ee7a b\u00e0 tr\u00ecu m\u1ebfn c\u1ea3m th\u00f4ng v\u00e0 nhi\u1ec1u ph\u1ea7n khuy\u1ebfn kh\u00edch. N\u1ebfu c\u00e1c b\u00e0 \u0111\u00f4i khi c\u00f3 n\u1eb7ng nh\u1eb9 qu\u00e1 l\u1eddi, h\u1eb3n r\u1eb1ng c\u00e1c \u00f4ng Samaritan\u00f4 SB kia s\u1ebd ngh\u0129 ng\u1ee3i nhi\u1ec1u, \u00e1y n\u00e1y cho r\u1eb1ng \u0111\u1eddi m\u00ecnh kh\u1ed5 s\u1edf nh\u01b0 Socrate, ng\u01b0\u1eddi tri\u1ebft gia n\u1ed5i ti\u1ebfng c\u00f3 b\u00e0 v\u1ee3 d\u1eef d\u1eb1n, c\u0169ng ch\u1ec9 v\u00ec \u201c<em>ai bi\u1ec3u tu ra l\u00e0m chi!\u201d.<\/em><\/p>\n<p>Tu ra, c\u00e1c \u00f4ng v\u1ee5ng v\u1ec1 h\u01a1n qu\u00fd v\u1ecb \u0111\u00e0n \u00f4ng kh\u00e1c. C\u00e0ng tu ra tr\u1ec5, c\u00e0ng v\u1ee5ng v\u1ec1. C\u00e1i ch\u1ea5t tu n\u00f3 khi\u1ebfn c\u00e1c \u00f4ng ch\u1eadm h\u01a1n ng\u01b0\u1eddi ta. Ch\u1eadm h\u01a1n, v\u00ec kh\u00f4ng th\u00edch bon chen ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i kh\u1edd h\u01a1n. \u0110\u00f4i khi c\u00e1c b\u00e0 th\u1ea5y c\u00e1c \u00f4ng SB nh\u00e0 m\u00ecnh c\u00f9 l\u1ea7n qu\u00e1. N\u00f3i xin c\u00e1c b\u00e0 b\u1ecf qu\u00e1, c\u00e1c \u00f4ng \u1ea5y c\u00f3 v\u1ebb c\u00f9 l\u1ea7n v\u00ec hi\u1ec1n t\u00ednh, v\u00ec l\u00e0nh t\u00ednh. Ch\u1ee9 m\u00e0 th\u1ee7 \u0111o\u1ea1n gian manh th\u00ec c\u00e1c \u00f4ng kh\u00f4ng quen c\u00f3 th\u00f3i \u1ea5y \u0111\u00e2u. L\u1ea5y c\u00e1i th\u00e0nh \u0111\u1ea1t kinh t\u1ebf m\u00e0 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 m\u1ea5y \u00f4ng c\u1ef1u SB, th\u00ec kh\u00f4ng \u1ed5n ch\u00fat n\u00e0o. C\u00e1c b\u00e0 h\u00e3y nh\u00ecn v\u00e0o c\u00e1i qu\u00e1 kh\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00e1o d\u1ee5c trong nh\u00e0 Ch\u00faa. Kh\u00f4ng d\u1ec5 m\u1ea5y ai c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng ng\u00e0y th\u00e1ng nh\u01b0 th\u1ebf. \u0110\u00e0ng sau m\u1ed9t \u00f4ng SB n\u0103ng n\u1ed5 lo toan chuy\u1ec7n Gi\u00e1o h\u1ed9i, \u0111\u1ec1u c\u00f3 b\u00e0n tay c\u1ee7a m\u1ed9t b\u00e0-ch\u1ee7-qu\u00e1n.<\/p>\n<p>Nh\u01b0 th\u1ebf, t\u00f4i th\u1ea5y r\u00f5 r\u00e0ng, m\u1ed7i phu nh\u00e2n SB v\u00e0o ng\u00e0y c\u01b0\u1edbi, \u0111\u01b0\u1ee3c Ch\u00faa trao m\u1ed9t anh Sao Bi\u1ec3n v\u00e0o tay, v\u00e0 n\u00f3i: \u201c<em>H\u00e3y ch\u0103m s\u00f3c anh ta cho t\u1eed t\u1ebf. V\u00e0 n\u1ebfu c\u00f3 t\u1ed1n k\u00e9m nhi\u1ec1u h\u01a1n, khi tr\u1edf l\u1ea1i, T\u00f4i s\u1ebd thanh to\u00e1n.<\/em>\u201d[<sup>12<\/sup>]<\/p>\n<p><em>Nguy\u1ec5n \u0111\u1ee9c Khang, SB63<\/em><\/p>\n<p><em>Houston<\/em><em>,10-8-2015.<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>***<strong><em>Ch\u00fa th\u00edch<\/em><\/strong><em>:<\/em><\/p>\n<p><em>[<sup>1<\/sup>] C\u00e2u n\u00e0y c\u00f3 hai b\u1ea3n d\u1ecbch ti\u1ebfng Vi\u1ec7t h\u01a1i kh\u00e1c nhau:<\/em><\/p>\n<p><em>&#8220;Trong Lu\u1eadt \u0111\u00e3 vi\u1ebft g\u00ec? \u00d4ng \u0111\u1ecdc th\u1ebf n\u00e0o? &#8221; (theo <a href=\"http:\/\/www.conggiaovietnam.net\/kinhthanh\/tanuoc.htm\">http:\/\/www.conggiaovietnam.net\/kinhthanh\/tanuoc.htm<\/a>, b\u1ea3n PVCGK) <em>v\u00e0 \u201cTrong L\u1ec1 lu\u1eadt \u0111\u00e3 ch\u00e9p nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o? \u00d4ng \u0111\u1ecdc th\u1ea5y g\u00ec trong \u0111\u00f3?\u201d (theo <\/em><a href=\"https:\/\/www.catholic.org.tw\/vntaiwan\/tinvui\/tinvui165.htm\">https:\/\/www.catholic.org.tw\/vntaiwan\/tinvui\/tinvui165.htm<\/a><em>)<\/em><\/em><\/p>\n<p><em>\u1f18\u03bd<\/em><em> \u03c4\u1ff7 \u03bd\u1f79\u03bc\u1ff3 \u03c4\u1f77 \u03b3\u1f73\u03b3\u03c1\u03b1\u03c0\u03c4\u03b1\u03b9; \u03c0\u1ff6\u03c2 \u1f00\u03bd\u03b1\u03b3\u03b9\u03bd\u1f7d\u03c3\u03ba\u03b5\u03b9\u03c2\u201d (Hy L\u1ea1p) \u2013 <\/em><\/p>\n<p><em>\u201c<\/em><em>In lege quid scriptum est? quomodo legis?\u201d (Vulgata)-<\/em><\/p>\n<p><em>\u00a0&#8216;What is written in the Law? What is your reading of it?&#8217;\u00a0 (ti\u1ebfng Anh ) \u2013 <\/em><\/p>\n<p><em>\u201cDans la Loi, qu&#8217;y a-t-il d&#8217;\u00e9crit ? Comment lis-tu ?\u201d (BJ)<\/em><\/p>\n<p><em>[<sup>2<\/sup>] Ch\u00fang ta c\u00f3 t\u1eeb <\/em><em>\u1f48<\/em><em>\u03c1\u03b8<\/em><em>\u1ff6<\/em><em>\u03c2<\/em><em> \u2013 orthos\u201d c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 \u201c\u0111\u00fang\u201d, \u201cch\u00ednh x\u00e1c\u201d. T\u1eeb \u201corthos\u201d n\u00e0y cho ch\u00fang ta t\u1eeb \u201corthogonal &#8211; th\u1eb3ng \u0111\u1ee9ng\u201d, v\u00e0 \u201corthodox &#8211; chinh th\u1ed1ng\u201d quen thu\u1ed9c. <\/em><\/p>\n<p><em>[<sup>3<\/sup>] \u0110\u1ed9ng t\u1eeb \u201c\u03c0\u03bf<\/em><em>\u1f77<\/em><em>\u03b5\u03b9<\/em><em> \u2013 poieo\u201d \u1edb qu\u00e1 kh\u1ee9 k\u00e9o d\u00e0i, v\u1edbi ngh\u0129a \u201cc\u1ee9 l\u00e0m nh\u01b0 th\u1ebf m\u00e3i\u201d, \u00f4ng s\u1ebd s\u1ed1ng.<\/em><\/p>\n<p><em>[<sup>4<\/sup>] Ti\u1ebfng Vi\u1ec7t c\u00f3 m\u1ed9t t\u1eeb kh\u00e1 hay \u0111\u1ec3 d\u1ecbch t\u1eeb \u201c\u03c0\u03bb\u03b7\u03c3<\/em><em>\u1f77<\/em><em>\u03bf\u03bd\u201d (plesion &#8211; Hyl\u1ea1p)\u00a0&#8211; proximus (Latinh) \u2013 prochain (Ph\u00e1p) \u2013 neighbor (Anh) \u2013 \u201cng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u1eadn\u201d, \u201ch\u00e0ng x\u00f3m l\u00e1ng gi\u1ec1ng\u201d, \u201cch\u1ed7 quen bi\u1ebft\u201d. Nh\u01b0ng ch\u1eef \u201cth\u00e2n\u201d c\u00f3 h\u00e0m ng\u1ee5 h\u1ea1n ch\u1ebf v\u00e0o nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n quen m\u00e0 th\u00f4i. N\u1ebfu c\u00f3 l\u00e1ng gi\u1ec1ng \u1edf g\u1ea7n m\u00e0 kh\u00f4ng quen kh\u00f4ng bi\u1ebft th\u00ec sao?\u00a0 V\u1eady c\u00f3 l\u1ebd, x\u00e9t chung, ch\u00fang ta n\u00ean d\u00f9ng t\u1eeb ng\u01b0\u1eddi \u201cl\u00e2n c\u1eadn\u201d, ng\u01b0\u1eddi \u201c\u1edf g\u1ea7n\u201d th\u00f4i, kh\u00f4ng c\u1ee9 ph\u1ea3i v\u1eeba \u201cth\u00e2n\u201d v\u1eeba \u201cc\u1eadn.\u201d<\/em><\/p>\n<p><em>[<sup>5<\/sup>] \u0110\u1ed9ng t\u1eeb Hy L\u1ea1p n\u00e0y c\u00f3 ba ph\u1ea7n. Ph\u1ea7n ch\u00ednh l\u00e0 \u201c<\/em><em>\u1f73<\/em><em>\u03c1\u03c7\u03bf\u03bc\u03b1\u03b9 &#8211; erchomai\u201d \u00a0= \u0111i; v\u00e0 hai ti\u1ebfp \u0111\u1ea7u ng\u1eef: \u201c<\/em><em>\u1f00<\/em><em>\u03bd\u03c4\u03b9\u201d (anti) ph\u00eda b\u00ean kia, v\u00e0 \u201c\u03c0\u03b1\u03c1\u201d (par) = sang b\u00ean. To\u00e0n b\u1ed9 c\u00f3 ngh\u0129a \u201c\u0111i tr\u00e1nh sang m\u1ed9t b\u00ean, sang t\u1eadn ph\u00eda (l\u1ec1 \u0111\u01b0\u1eddng) b\u00ean kia\u201d.<\/em><\/p>\n<p><em>[<sup>6<\/sup>] \u0110\u1ed9ng t\u1eeb \u201cviso, si, sum, videre\u201d c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 \u201cnh\u00ecn ch\u0103m ch\u00fa k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng\u201d, \u201cxem x\u00e9t\u201d. C\u00f2n \u0111\u1ed9ng t\u1eeb \u201cpreatereo,ivi, itum, ire\u201d\u00a0 c\u00f3 ngh\u0129a \u201ctr\u00e1nh sang t\u1eadn b\u00ean kia m\u00e0 \u0111i.\u201d (g\u1ed3m ti\u1ebfp \u0111\u1ea7u ng\u1eef praeter \u2013 v\u00e0 \u0111\u1ed9ng t\u1eeb ire)<\/em><\/p>\n<p><em>[<sup>7<\/sup>] \u0110\u1ed9ng t\u1eeb \u201cpertranseo, ire\u201d c\u00f3 ngh\u0129a \u201c\u0111i tr\u00e1nh qua, b\u0103ng qua.\u201d (g\u1ed3m c\u00e1c ti\u1ebfp \u0111\u1ea7u ng\u1eef per &#8211; trans \u2013 v\u00e0 \u0111\u1ed9ng t\u1eeb ire). <\/em><\/p>\n<p><em>B\u1ea3n d\u1ecbch ti\u1ebfng Vi\u1ec7t v\u00e0 b\u1ea3n Hy L\u1ea1p l\u1ea1i kh\u00f4ng tinh t\u1ebf b\u1eb1ng b\u1ea3n Vulgata. B\u1ea3n Vi\u1ec7t ng\u1eef, v\u00e0 b\u1ea3n Hy L\u1ea1p, ch\u1ec9 cho th\u1ea5y hai v\u1ecb tr\u1ecdng v\u1ecdng trong gi\u1edbi t\u01b0 t\u1ebf \u0111\u1ec1u \u201ctr\u00e1nh qua b\u00ean kia m\u00e0 \u0111i.\u201d. Nh\u01b0ng m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 \u201ctr\u00e1nh sang b\u00ean c\u1ea1nh\u201d \u0111\u1ec3 \u0111i ti\u1ebfp, c\u00f2n v\u1ecb kia l\u1ea1i \u201ctr\u00e1nh sang t\u1eadn m\u00e9 \u0111\u01b0\u1eddng ph\u00eda b\u00ean kia\u201d !<\/em><\/p>\n<p><em>[<sup>8<\/sup>] Thu\u1eadt tr\u00ecnh n\u00e0y c\u00f3 m\u1ed9t \u0111i\u1ec3m \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t. C\u00e2u chuy\u1ec7n li\u00ean quan \u0111\u1ebfn h\u1ea7u h\u1ebft c\u00e1c giai c\u1ea5p trong x\u00e3 h\u1ed9i Do th\u00e1i th\u1eddi Ch\u00faa Gi\u00easu. <\/em><\/p>\n<p><em>\u0110\u1ec3 gi\u00fap t\u00ecm hi\u1ec3u th\u00eam v\u1ec1 d\u1ee5 ng\u00f4n n\u00e0y, t\u01b0\u1edfng ch\u00fang ta n\u00ean d\u00e0nh v\u00e0i h\u00e0ng n\u00f3i v\u1ec1 c\u00e1c giai c\u1ea5p \u1ea5y, nh\u01b0 m\u1ed9t b\u00e0i h\u1ecdc nho nh\u1ecf, \u00f4n l\u1ea1i Th\u00e1nh kinh.<\/em><\/p>\n<p><strong><em>Ng\u01b0\u1eddi Israel <\/em><\/strong><em>hay <strong>ng\u01b0\u1eddi Do th\u00e1i<\/strong>: Theo nh\u00e3n quan\u00a0 ng\u01b0\u1eddi Do th\u00e1i, nh\u00e2n lo\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh hai th\u00e0nh ph\u1ea7n, m\u1ed9t b\u00ean l\u00e0 <strong>D\u00e2n Ngo\u1ea1i,<\/strong> b\u00ean kia l\u00e0 <strong>ng\u01b0\u1eddi Do th\u00e1i<\/strong> (t\u00ean g\u1ecdi chung c\u01b0 d\u00e2n s\u1ed1ng \u1edf x\u1ee9 Judea, g\u1ecdi theo \u0111\u1ecba d\u01b0) hay <strong>d\u00e2n Israel<\/strong> (t\u00ean g\u1ecdi con ch\u00e1u c\u1ee7a Israel=Jacob, t\u00ean g\u1ecdi theo s\u1eafc d\u00e2n). N\u1ebfu kh\u00f4ng nh\u1ea5n m\u1ea1nh \u0111\u1ebfn hai kh\u00eda c\u1ea1nh tr\u00ean, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ef1 nh\u1eadn m\u00ecnh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Do th\u00e1i theo kh\u00eda c\u1ea1nh t\u00f4n gi\u00e1o. M\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi D\u00e2n Ngo\u1ea1i t\u00f2ng \u0111\u1ea1o Do th\u00e1i, hay \u00edt ra c\u00f3 thi\u1ec7n c\u1ea3m v\u00e0 gi\u00fap \u0111\u1ee1 ni\u1ec1m tin Do th\u00e1i, \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 \u201cng\u01b0\u1eddi k\u00ednh s\u1ee3 Ch\u00faa Tr\u1eddi.\u201d (Xem T\u0111Cv 10:2, 22; 13:16, 26.) <\/em><\/p>\n<p><strong><em>Ng\u01b0\u1eddi Samaritan\u00f4<\/em><\/strong><em>: Ng\u01b0\u1eddi Samaritan\u00f4, g\u1ecdi theo \u0111\u1ecba d\u01b0, l\u00e0 c\u01b0 d\u00e2n s\u1ed1ng trong v\u00f9ng Samaria. \u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t v\u00f9ng \u1edf x\u1ee9 Palestine, n\u1eb1m gi\u1eefa Judea v\u00e0 Galil\u00eaa. \u201cSamaritan\u00f4\u201d c\u00f2n l\u00e0 t\u00ean g\u1ecdi m\u1ed9t s\u1eafc t\u1ed9c v\u00e0 m\u1ed9t t\u00f4n gi\u00e1o. Ng\u01b0\u1eddi Samaritan\u00f4 cho m\u00ecnh l\u00e0 d\u00e2n Israel th\u1eadt s\u1ef1, thu\u1ed9c b\u1ed9 t\u1ed9c Ephraim, Manasseh v\u00e0 Issachar ( xem Lc 17:11 Ga 4:4), S\u00e1ch Talmud g\u1ecdi x\u1ee9 Samaria l\u00e0 &#8220;v\u00f9ng \u0111\u1ea5t c\u1ee7a Cuthim,&#8221; v\u00e0 kh\u00f4ng coi v\u00f9ng \u0111\u1ea5t n\u00e0y l\u00e0 v\u00f9ng \u0111\u1ea5t thu\u1ed9c Th\u00e1nh \u0110\u1ecba.<\/em><\/p>\n<p><em>Th\u1ee7 ph\u1ee7 v\u00f9ng n\u00e0y l\u00e0 th\u00e0nh ph\u1ed1 Sebaste. Ng\u00e0y x\u01b0a, th\u00e0nh ph\u1ed1 n\u00e0y mang t\u00ean Samaria, do vua Israel l\u00e0 Omri x\u00e2y d\u1ef1ng l\u00ean v\u00e0o kho\u1ea3ng n\u0103m 920 tr\u01b0\u1edbc TC, \u0111\u1eb7t t\u00ean ban \u0111\u1ea7u l\u00e0 Shemer, t\u00ean ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee7 \u0111\u1ea5t \u1edf h\u1eefu ng\u1ecdn \u0111\u1ed3i (xem 1Vua 16-23:24). Nhi\u1ec1u \u0111\u1eddi vua th\u00edch \u1edf t\u1ea1i \u0111\u00e2y h\u01a1n l\u00e0 Shechem v\u00e0 Thirzah. Vua Ahab \u0111\u00e3 x\u00e2y m\u1ed9t l\u00e2y \u0111\u00e0i b\u1eb1ng ng\u00e0 t\u1ea1i \u0111\u00e2y ( xem 1Vua 22:39). \u00d4ng c\u0169ng cho x\u00e2y m\u1ed9t ng\u00f4i \u0111\u1ec1n th\u1edd th\u1ea7n Baal (1 Vua 16:32,33, sau b\u1ecb vua Jehu ph\u00e1 hu\u1ef7 ( 2Vua 10:18-28). Nhi\u1ec1u \u0111\u1eddi ti\u00ean tri \u0111\u00e3 t\u1ed1 c\u00e1o Samaria v\u00ec \u0111\u00e3 th\u1edd ng\u1ee5y th\u1ea7n, nh\u01b0 Isaia 9:9 , Ezekiel 16:46-63. Ng\u01b0\u1eddi Assyri bao v\u00e2y th\u00e0nh n\u00e0y hai l\u1ea7n (xem 1 Vua 20:1-43; \u00a02Vua 6:24; 7:1-20). Cu\u1ed1i c\u00f9ng, v\u00e0o n\u0103m 720 tr\u01b0\u1edbc TC, Shalmanezer, vua x\u1ee9 Assyria chi\u1ebfm v\u00e0 ph\u00e1 hu\u1ef7 th\u00e0nh, r\u1ed3i ph\u00e1t l\u01b0u d\u00e2n ch\u00fang s\u1ed1ng trong mi\u1ec1n Samaria (xem 2Vua 17:3-6;\u00a0 H\u00f4s\u00ea 10:5-7 Mikha 1:1-6.). Sau n\u00e0y t\u1ed5ng tr\u1ea5n Gabinius x\u00e2y d\u1ef1ng l\u1ea1i th\u00e0nh Samaria. R\u1ed3i ho\u00e0ng \u0111\u1ebf Augustus ban th\u00e0nh n\u00e0y cho vua H\u00earod. \u0110\u1ec3 tri \u00e2n, H\u00earod \u0111\u1ed5i t\u00ean Samaria sang Sebaste, l\u00e0 t\u00ean Augustus b\u1eb1ng ti\u1ebfng Hyl\u1ea1p.<\/em><\/p>\n<p><em>C\u1ea7n l\u01b0u \u00fd r\u1eb1ng kho\u1ea3ng c\u00e1ch theo \u0111\u01b0\u1eddng chim bay t\u1eeb\u00a0 Samaria \u0111\u1ebfn Jerusalem ch\u1ec9 ch\u1eebng h\u01a1n 50 c\u00e2y s\u1ed1. Nh\u01b0ng c\u00e1ch bi\u1ec7t t\u00f4n gi\u00e1o l\u1ea1i xa v\u1eddi v\u1ee3i.<\/em><\/p>\n<p><em>\u00a0<\/em><\/p>\n<p><em><a href=\"http:\/\/www.bible-history.com\/geography\/ancient-israel\/israel-first-century.html\">http:\/\/www.bible-history.com\/geography\/ancient-israel\/israel-first-century.html<\/a><\/em><\/p>\n<p><em>Xem b\u1ea3n \u0111\u1ed3 \u0111i\u1ea1 d\u01b0 v\u00f9ng Samaria, ch\u00fang ta m\u1edbi th\u1ea5y Samaria l\u00e0 v\u00f9ng tr\u00e1i \u0111\u1ed9n gi\u1eefa mi\u1ec1n B\u1eafc v\u00e0 mi\u1ec1n Nam, t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i th\u1ea5p v\u00e0 b\u1eb1ng ph\u1eb3ng h\u01a1n so v\u1edbi hai mi\u1ec1n. \u0110\u00f3 l\u00e0 v\u00f9ng giao l\u01b0u quan tr\u1ecdng cho v\u00f9ng TransJordan th\u00f4ng ra b\u1edd bi\u1ec3n, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng th\u01b0\u01a1ng m\u1ea1i t\u1eeb Ai c\u1eadp \u0111i l\u00ean ph\u00eda B\u1eafc, hay \u0110\u00f4ng B\u1eafc.<\/em><\/p>\n<p><em>V\u00ec l\u00e0 c\u1eeda ng\u1ecf giao l\u01b0u, n\u00ean mi\u1ec1n Samaria tr\u1edf th\u00e0nh giao \u0111i\u1ec3m c\u00e1c n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a, ng\u00f4n ng\u1eef v\u00e0 c\u1ea3 t\u00f4n gi\u00e1o. \u1ea2nh h\u01b0\u1edfng t\u00f4n gi\u00e1o c\u1ee7a d\u00e2n Ngo\u1ea1i \u0111\u00e8 n\u1eb7ng tr\u00ean d\u00e2n c\u01b0 v\u00f9ng n\u00e0y, n\u00ean h\u1ecd mau ch\u00f3ng b\u1ecb \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng, m\u1ea5t d\u1ea7n ni\u1ec1m tin truy\u1ec1n th\u1ed1ng (xem Jeremiah 23:13, H\u00f4s\u00ea 7:1).<\/em><\/p>\n<p><em>Khi qu\u00e2n Assyria t\u1edbi x\u00e2m chi\u1ebfm, h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 s\u1ef1 tr\u1eebng ph\u1ea1t c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa d\u00e0nh cho Samaria (xem 2Vua 17:5-23). Vua Shalmaneser bao v\u00e2y th\u00e0nh. Sau ba n\u0103m b\u1ecb bao v\u00e2y, Samaria th\u1ea5t th\u1ee7, r\u01a1i v\u00e0o tay vua Sargon II, ng\u01b0\u1eddi k\u1ebf v\u1ecb Shalmaneser. Khi th\u00e0nh Samaria m\u1ea5t, n\u01b0\u1edbc Samaria c\u0169ng m\u1ea5t theo. \u0110a s\u1ed1 d\u00e2n Samaria b\u1ecb ph\u00e1t l\u01b0u. Ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb t\u1ee9 x\u1ee9 t\u1edbi x\u00e2m chi\u1ebfm v\u00e0 c\u01b0 ng\u1ee5. H\u1ecd \u0111\u1ebfn\u00a0 t\u1eeb \u201cBabylon, t\u1eeb Cuthah, Avva, t\u1eeb Hamath v\u00e0 Sepharvaim,\u201d l\u00e0 nh\u1eefng th\u00e0nh \u0111\u00e3 quy ph\u1ee5c Assyria (xem 2Vua 17:24). (Xem th\u00eam t\u1ea1i <a href=\"http:\/\/biblehub.com\/topical\/s\/samaria.htm\">http:\/\/biblehub.com\/topical\/s\/samaria.htm<\/a> )<\/em><\/p>\n<p><em>T\u1eeb \u0111\u00f3, xa c\u00e1ch, khinh mi\u1ec7t v\u00e0 \u0111\u1ed1 k\u1ef5\u00a0 gi\u1eefa ng\u01b0\u1eddi Do th\u00e1i v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Samaria l\u1edbn d\u1ea7n theo ng\u00e0y th\u00e1ng,. Ng\u01b0\u1eddi Do th\u00e1i t\u1ed5 ch\u1ee9c t\u1ebf t\u1ef1 t\u1ea1i Gi\u00earusalem, c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi Samaria l\u1ea1i cho r\u1eb1ng \u0111\u1ec1n th\u1edd \u1edf n\u00fai Garizim m\u1edbi l\u00e0 \u0111\u1ec1n th\u1edd \u0111\u00edch th\u1ef1c (xem c\u00e2u chuy\u1ec7n gi\u1eefa Ch\u00faa Gi\u00easu v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 n\u1eef x\u1ee9 Samaria trong Tin m\u1eebng Gioan 4:1-42, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t c\u00e1c c\u00e2u 19-24). \u0110\u1ed1 k\u1ef5 v\u00e0 khinh mi\u1ec7t l\u1eabn nhau l\u1edbn \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed9 c\u00f3 c\u00e2u t\u1ee5c ng\u1eef Do th\u00e1i n\u00f3i r\u1eb1ng: \u201c\u0102n b\u00e1nh ng\u01b0\u1eddi Samaria cho c\u0169ng d\u01a1 b\u1ea9n b\u1eb1ng \u0103n th\u1ecbt heo.\u201d ( m. Sheb. 8.10) <\/em><\/p>\n<p><em>Flavius Jos\u00e8phe c\u00f3 k\u1ec3 l\u1ea1i r\u1eb1ng v\u00e0o tu\u1ea7n m\u1eebng l\u1ec5 V\u01b0\u1ee3t Qua n\u0103m 6, kho\u1ea3ng n\u1eeda \u0111\u00eam, m\u1ed9t nh\u00f3m ng\u01b0\u1eddi Samarie \u0111\u00e3 l\u00e9n n\u00e9m x\u01b0\u01a1ng v\u00e0o \u0111\u1ec1n th\u1edd Gi\u00earusalem, m\u1ed9t h\u00e0nh vi g\u00e2y \u00f4 u\u1ebf \u0110\u1ec1n th\u1edd m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i kh\u00f4ng th\u1ec3 tha th\u1ee9 (Flavius Jos\u00e8phe, Antiquities of the Jews, 18.2.2)<\/p>\n<p><\/em><\/p>\n<p><strong><em>Nh\u00e0 th\u00f4ng lu\u1eadt<\/em><\/strong><em>: M\u1ed9t h\u1ecdc gi\u1ea3 th\u00f4ng th\u1ea1o v\u1ec1 lu\u1eadt, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 kh\u01a1i m\u00e0o cho Ch\u00faa Gi\u00easu k\u1ec3 d\u1ee5 ng\u00f4n Ng\u01b0\u1eddi Samaritan\u00f4 Nh\u00e2n H\u1eadu. \u00d4ng nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 Lu\u1eadt M\u00f4s\u00ea, r\u1ed3i c\u1eaft ngh\u0129a, v\u00e0 \u00e1p d\u1ee5ng v\u00e0o \u0111\u1eddi s\u1ed1ng. C\u00f3 l\u1ebd c\u00e1c nh\u00e0 th\u00f4ng lu\u1eadt n\u00e0y v\u00e0 c\u00e1c k\u00fd l\u1ee5c thu\u1ed9c chung m\u1ed9t nh\u00f3m. Nh\u01b0ng trong Tin M\u1eebng theo Luca, c\u00e1c nh\u00e0 th\u00f4ng lu\u1eadt th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u00eau t\u1ea3 m\u1ed9t c\u00e1ch ti\u00eau c\u1ef1c v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c li\u1ec7t chung v\u00e0o nh\u00f3m c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi Pharisi\u00eau (xem Lc 5:17; 7:30; 11:45-54; 14:3.). <\/em><\/p>\n<p><strong><em>Ng\u01b0\u1eddi Pharisi\u00eau<\/em><\/strong><em> l\u00e0 nh\u00f3m ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t t\u00ecm hi\u1ec3u v\u1ec1 b\u1ea3n Lu\u1eadt nh\u01b0 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft ra, v\u00e0 c\u00e1ch c\u1eaft ngh\u0129a ch\u00fang. H\u1ecd kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1c t\u01b0 t\u1ebf. H\u1ecd lu\u00f4n lu\u00f4n \u0111\u1ed1i ngh\u1ecbch v\u1edbi nh\u00f3m ng\u01b0\u1eddi Sadduc\u00ea.<\/em><\/p>\n<p><strong><em>Ng\u01b0\u1eddi Sadduc\u00ea<\/em><\/strong><em>, l\u00e0 c\u00e1c t\u01b0 t\u1ebf, thu\u1ed9c gi\u1edbi tr\u01b0\u1edfng gi\u1ea3, ch\u1ec9 ch\u00fa tr\u1ecdng v\u00e0o \u0110\u1ec1nTh\u1edd (xem T\u0111Cv 23:6-10).<\/em><\/p>\n<p><em>Nh\u01b0 v\u1eady c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i c\u00e1c nh\u00e0 th\u00f4ng lu\u1eadt l\u00e0 c\u00e1c gi\u00e1o s\u01b0 d\u1ea1y lu\u1eadt v\u00e0 thu\u1ed9c nh\u00f3m Pharis\u00eau. <\/em><\/p>\n<p><strong><em>C\u00e1c T\u01b0 T\u1ebf<\/em><\/strong><em>: T\u01b0 t\u1ebf l\u00e0 c\u00e1c v\u1ecb nam gi\u1edbi thu\u1ed9c b\u1ed9 t\u1ed9c L\u00eavi, chuy\u00ean ph\u1ee5 tr\u00e1ch vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1 t\u1ea1i \u0110\u1ec1nTh\u1edd Gi\u00earusalem. \u0110\u1ee9ng \u0111\u1ea7u nh\u00f3m T\u01b0 t\u1ebf l\u00e0 th\u1ea7y Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ebf. <\/em><\/p>\n<p><strong><em>Ng\u01b0\u1eddi L\u00eavi<\/em><\/strong><em>: Nam gi\u1edbi thu\u1ed9c b\u1ed9 t\u1ed9c L\u00eavi, lo gi\u00fap \u0111\u1ee1 c\u00e1c t\u01b0 t\u1ebf trong c\u00f4ng vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1, ph\u1ee5 tr\u00e1ch ng\u00e2n kh\u1ed1 c\u1ee7a \u0110\u1ec1n Th\u1edd, lo L\u1ec5 nh\u1ea1c, gi\u1eef c\u1eeda, lau ch\u00f9i d\u1ecdn v\u1ec7 sinh \u0110\u1ec1n Th\u1edd.<\/em><\/p>\n<p><em>[<sup>9<\/sup>] T\u1ea1i sao th\u1ea7y T\u01b0 t\u1ebf v\u00e0 th\u1ea7y L\u00eavi l\u1ea1i kh\u00f4ng ch\u1ecbu gi\u00fap n\u1ea1n nh\u00e2n ? C\u00f3 ph\u1ea3i v\u00ec l\u00fd do \u0111\u00e3 n\u00eau trong s\u00e1ch L\u00eavi\u00a0 21:1-2, 10-11. \u201cT\u01b0 t\u1ebf l\u1edbn nh\u1ea5t trong h\u00e0ng anh em n\u00f3, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5 d\u1ea7u t\u1ea5n phong l\u00ean \u0111\u1ea7u v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c trao quy\u1ec1n khi m\u1eb7c ph\u1ea9m ph\u1ee5c, th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c xo\u00e3 t\u00f3c v\u00e0 x\u00e9 \u00e1o,<sub>11<\/sub> <strong>kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn g\u1ea7n ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft n\u00e0o<\/strong>, v\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m cho m\u00ecnh ra \u00f4 u\u1ebf, d\u00f9 v\u00ec cha hay v\u00ec m\u1eb9 m\u00ecnh.\u201d<\/em><\/p>\n<p><em>\u0110\u00e2y h\u1eb3n ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t l\u00fd do ch\u00ednh \u0111\u00e1ng? Th\u1ea7y T\u01b0 t\u1ebf ng\u1ee1 n\u1ea1n nh\u00e2n \u0111\u00e3 ch\u1ebft, kh\u00f4ng \u0111\u00e1m \u0111\u1ee5ng v\u00e0o v\u00ec s\u1ee3 tr\u1edf th\u00e0nh \u00f4 u\u1ebf. <\/em><\/p>\n<p><em>C\u00e1c rabbi \u0111\u00e3 gi\u1ea3i th\u00edch kho\u1ea3n lu\u1eadt n\u00e0y nh\u01b0 sau: Th\u1ea7y t\u01b0 t\u1ebf hay m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u1eddi th\u1ec1 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1ee5ng \u0111\u1ebfn s\u01b0 \u00f4 u\u1ebf v\u00ec m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi b\u00e0 con th\u00e2n thu\u1ed9c, nh\u01b0ng h\u1ecd c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ee5ng \u0111\u1ebfn s\u1ef1 \u00f4 u\u1ebf c\u1ee7a m\u1ed9t x\u00e1c ch\u1ebft b\u1ecb m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi b\u1ecf b\u00ea. N\u1ebfu h\u1ecd \u0111ang \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng, v\u00e0 g\u1eb7p m\u1ed9t x\u00e1c ch\u1ebft, rabbi Eliezer cho bi\u1ebft th\u1ea7y th\u01b0\u1ee3ng t\u1ebf c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ee5ng \u0111\u1ebfn x\u00e1c ch\u1ebft, nh\u01b0ng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 l\u1eddi th\u1ec1 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c. (Mishnah Nazir 7.1)\u00a0\u00a0 <\/em><\/p>\n<p><em>[<sup>10<\/sup>]. Gi\u00earusalem \u1edf cao \u0111\u1ed9 850 th\u01b0\u1edbc tr\u00ean m\u1eb7t bi\u1ec3n, Gi\u00earic\u00f4 l\u1ea1i n\u1eb1m d\u01b0\u1edbi m\u1eb7t bi\u1ec3n 270 th\u01b0\u1edbc. N\u00ean t\u1eeb Gi\u00earusalem ph\u1ea3i \u0111i xu\u1ed1ng Gi\u00earic\u00f4. \u0110o\u1ea1n \u0111\u01b0\u1eddng n\u00e0y d\u1ed1c, hi\u1ec3m tr\u1edf, nhi\u1ec1u \u0111\u00e1. Ch\u1ec9 d\u00e0i ch\u1eebng 17 d\u1eb7m ( kho\u1ea3ng 25 c\u00e2y s\u1ed1). Josephus, tr\u01b0\u1edbc t\u00e1c gia Do th\u00e1i n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u00e0o th\u1ebf k\u1ef7 th\u1ee9 Nh\u1ea5t tr\u01b0\u1edbc TC, mi\u00eau t\u1ea3 \u0111o\u1ea1n \u0111\u01b0\u1eddng n\u00e0y l\u00e0 hoang d\u00e3 v\u00e0 tr\u1ea7n tr\u1ee5i . Theo Scott, \u201c\u0111o\u1ea1n \u0111\u01b0\u1eddng n\u00e0y n\u1ed5i ti\u1ebfng l\u00e0 hang \u1ed5 b\u1ecdn tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp.\u201d\u00a0 (B.B.Scott, Hear Then the Parable. A commentary on the Parables of Jesus,Minneapolis: Fortress Press. 1989, trang 194). Flavius Jos\u00e8phe k\u1ec3 l\u1ea1i t\u01b0\u1edbng Pomp\u00e9 \u0111\u00e3 t\u1eebng tri\u1ec7t h\u1ea1 m\u1ed9t b\u1ecdn c\u01b0\u1edbp tr\u00ean \u0111o\u1ea1n \u0111\u01b0\u1eddng n\u00e0y \u0110\u1ecdc trong Jos\u00e8phe, Guerre des Juifs 4:474, Strabo 16:2:41 . Jeremias c\u0169ng n\u00f3i \u0111\u1ebfn c\u1ea3 m\u1ed9t l\u00e0ng l\u00e0m ngh\u1ec1 \u0103n c\u01b0\u1edbp t\u1ea1i khu v\u1ef1c Gi\u00earic\u00f4. Xem Joachim J\u00e9r\u00e9mias, <em>Jerusalem<\/em><em> in the Time of Jesus<\/em> (Fortress Press\/SCM Press, translation 1969), p.52\u00a0 <\/em><\/p>\n<p><em>[<sup>11<\/sup>]. Cu\u1ed1n NIV Bible ghi ch\u00fa: hai \u0111\u1ed3ng b\u1ea1c (silver coin) b\u1eb1ng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng nh\u1eadt hai ng\u00e0y l\u00e0m vi\u1ec7c v\u00e0 \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 tr\u1ea3 ti\u1ec1n thu\u00ea ph\u00f2ng cho hai th\u00e1ng.<\/em><\/p>\n<p><em>[<sup>12<\/sup>] Ph\u1ea7n t\u00e1i b\u00fat n\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u0103ng tr\u00ean trang Di\u1ec5n \u0110\u00e0n Sao Bi\u1ec3n. <\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0H\u00e3y \u0111i, v\u00e0 c\u0169ng h\u00e3y l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady\u00a0 \u00a0 \u201cH\u00e3y \u0111i, v\u00e0 h\u00e3y l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady\u201d\u00a0(Lc 10:37) &nbsp; Ngo\u00e0i d\u1ee5 ng\u00f4n Ng\u01b0\u1eddi Cha Nh\u00e2n H\u1eadu, th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 d\u1ee5 ng\u00f4n Ng\u01b0\u1eddi Con Hoang \u0110\u00e0ng (Lc 15:11-32 ) n\u1ed5i ti\u1ebfng, th\u00e1nh s\u1eed Luca c\u00f2n ghi l\u1ea1i cho ch\u00fang ta m\u1ed9t thu\u1eadt tr\u00ecnh tuy\u1ec7t v\u1eddi kh\u00e1c, &#8230; <a title=\"H\u00e3y \u0111i, v\u00e0 c\u0169ng h\u00e3y l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady (Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Khang sb63)\" class=\"read-more\" href=\"http:\/\/saobiennhatrang.net\/?p=3880\" aria-label=\"More on H\u00e3y \u0111i, v\u00e0 c\u0169ng h\u00e3y l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady (Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Khang sb63)\">Read more<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[74],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/saobiennhatrang.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3880"}],"collection":[{"href":"http:\/\/saobiennhatrang.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/saobiennhatrang.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/saobiennhatrang.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/saobiennhatrang.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3880"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/saobiennhatrang.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3880\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3881,"href":"http:\/\/saobiennhatrang.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3880\/revisions\/3881"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/saobiennhatrang.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3880"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/saobiennhatrang.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3880"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/saobiennhatrang.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3880"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}