{"id":482,"date":"2013-06-19T21:24:38","date_gmt":"2013-06-19T21:24:38","guid":{"rendered":"http:\/\/s198177718.onlinehome.us\/saobien\/public_html\/?p=482"},"modified":"2013-06-20T16:02:30","modified_gmt":"2013-06-20T23:02:30","slug":"khanh-hoa-cua-etienne-aymonier-2","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/saobiennhatrang.net\/?p=482","title":{"rendered":"Kh\u00e1nh Ho\u00e0 c\u1ee7a \u00c9tienne Aymonier"},"content":{"rendered":"<p><b>L\u1eddi d\u1eabn<\/b><\/p>\n<p>Nh\u00f3m d\u1ecbch thu\u1eadt \u00abT\u00e2m Bi\u1ec3n\u00bb c\u1ee7a C\u1ef1u ch\u1ee7ng sinh Ti\u1ec3u ch\u1ee7ng vi\u1ec7n Sao Bi\u1ec3n xin \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1edbi thi\u1ec7u c\u00f9ng qu\u00fd \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 cu\u1ed1n\u00a0<em>\u00abAnnam k\u00fd s\u1ef1: t\u1ec9nh Kh\u00e1nh Ho\u00e0\u00bb<\/em>d\u1ecbch t\u1eeb cu\u1ed1n\u00a0<em>\u00abNotes sur l\u2019Annam, le Kh\u00e1nh Ho\u00e0\u00bb<\/em>c\u1ee7a t\u00e1c gi\u1ea3 Etienne Aymonier. S\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c xu\u1ea5t b\u1ea3n t\u1ea1i S\u00e0i G\u00f2n n\u0103m 1886.<\/p>\n<p>\u00d4ng Etienne Aymonier (1844-1929) t\u1ed1t nghi\u1ec7p Saint-Cyr, h\u1ecdc vi\u1ec7n qu\u00e2n s\u1ef1 danh ti\u1ebfng nh\u1ea5t c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Ph\u00e1p. Sau \u0111\u00f3, \u00f4ng ta tr\u1edf th\u00e0nh s\u0129 quan v\u00e0 c\u00f4ng ch\u1ee9c cao c\u1ea5p. E. Aymonier \u0111\u00e3 l\u00e0m vi\u1ec7c v\u1edbi ch\u00ednh quy\u1ec1n c\u1ee7a th\u1ef1c d\u00e2n Ph\u00e1p, \u0111\u00e3 s\u1ed1ng \u1edf Vi\u1ec7t Nam, Kampuchia \u2026 L\u00e0 m\u1ed9t chuy\u00ean gia v\u1ec1 v\u0103n ho\u00e1 Kh\u1edd Me v\u00e0 v\u0103n ho\u00e1 Ch\u0103m, Aymonier \u0111\u00e3 c\u00f3 d\u1ecbp kh\u1ea3o c\u1ee9u v\u1ec1 mi\u1ec1n trung Vi\u1ec7t Nam v\u00e0o nh\u1eefng n\u0103m 1884 v\u1edbi cu\u1ed1n s\u00e1ch \u0111\u1ea7u ti\u00ean l\u00e0\u00a0<em>\u00abNotes sur l\u2019Annam, le B\u00ecnh Thu\u1eadn\u00bb (Annam k\u00fd s\u1ef1 : t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn)<\/em>. \u00d4ng c\u00f3 \u00fd \u0111\u1ecbnh nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u1ecba l\u00fd, \u0111\u1eddi s\u1ed1ng v\u0103n h\u00f3a c\u1ee7a x\u1ee9 Vi\u1ec7t s\u1ed1ng d\u1ecdc theo con \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1i quan, nh\u01b0ng v\u00ec nh\u1eefng bi\u1ebfn c\u1ed1 1885, \u00f4ng ph\u1ea3i ng\u1eebng c\u00f4ng vi\u1ec7c v\u00e0 tr\u1edf v\u1ec1 Ph\u00e1p.<\/p>\n<p>Ch\u00fang t\u00f4i d\u1ecbch cu\u1ed1n s\u00e1ch n\u00e0y nh\u01b0 m\u1ed9t t\u00e0i li\u1ec7u tham kh\u1ea3o, v\u00e0 ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 tham kh\u1ea3o nh\u1eefng \u0111\u1ecba danh, l\u1ecbch s\u1eed v\u00e0 t\u1eadp t\u1ee5c c\u1ee7a \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng Kh\u00e1nh Ho\u00e0 v\u00e0o nh\u1eefng th\u1eadp ni\u00ean cu\u1ed1i th\u1ebf k\u1ef7 th\u1ee9 19. Ch\u00fang t\u00f4i kh\u00f4ng h\u1ec1 b\u00eanh v\u1ef1c \u00fd t\u01b0\u1edfng th\u1ef1c d\u00e2n c\u1ee7a ch\u00ednh ph\u1ee7 Ph\u00e1p v\u00e0o th\u1eddi \u1ea5y.<\/p>\n<p>Trong s\u00e1ch, E. Aymonier th\u01b0\u1eddng ghi t\u00ean ri\u00eang v\u00e0 t\u00ean nh\u1eefng \u0111\u1ecba danh b\u1eb1ng ti\u1ebfng Vi\u1ec7t, ch\u00fang t\u00f4i xin \u0111\u1ec3 v\u00e0o ngo\u1eb7c k\u00e9m nh\u01b0 \u00f4ng \u0111\u00e3 ghi, v\u00e0 s\u1ebd ch\u00fa th\u00edch v\u00e0 hi\u1ec7u \u0111\u00ednh khi c\u00f3 th\u1ec3.<\/p>\n<p>V\u00ec ch\u1ec9 l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u1ecbch nghi\u1ec7p d\u01b0, k\u00ednh xin \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 xa g\u1ea7n ch\u1ec9 b\u1ea3o th\u00eam v\u00e0 tha th\u1ee9 cho nh\u1eefng sai s\u00f3t.<\/p>\n<p><em>Nh\u00f3m T\u00e2m Bi\u1ec3n,<br \/>\nH\u00e8 n\u0103m 2013, k\u1ef7 ni\u1ec7m 55 n\u0103m ng\u00e0y th\u00e0nh l\u1eadp Ti\u1ec3u ch\u1ee7ng vi\u1ec7n Sao Bi\u1ec3n<\/em><\/p>\n<p>_____________________<\/p>\n<p><span style=\"color: blue;\"><b>1. Duy\u00ean h\u1ea3i Kh\u00e1nh Ho\u00e0<\/b><\/span><\/p>\n<p>T\u1ec9nh Kh\u00e1nh Ho\u00e0 hay Kh\u00e1nh Hu\u1ec1 thu\u1edf tr\u01b0\u1edbc c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 Nha Trang hay Nia Trang -t\u1eeb ti\u1ebfng Ch\u0103m \u00ab Ea Tr\u00e2ng \u00bb hay \u00ab Ia Trang \u00bb ngh\u0129a l\u00e0 \u00ab n\u01b0\u1edbc lau s\u1eady \u00bb- kh\u00f4ng r\u1ed9ng v\u00e0 l\u1edbn b\u1eb1ng t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn, v\u00ec Kh\u00e1nh H\u00f2a v\u1ed1n ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c xem l\u00e0 m\u1ed9t t\u1ec9nh ph\u1ee5 thu\u1ed9c c\u1ee7a B\u00ecnh Thu\u1eadn. T\u1eeb nam t\u1edbi b\u1eafc, Kh\u00e1nh H\u00f2a tr\u1ea3i d\u00e0i t\u1eeb v\u0129 tuy\u1ebfn 11\u00b043 t\u1edbi 12\u00b053, t\u1ee9c l\u00e0 n\u1ebfu t\u00ednh theo \u0111\u01b0\u1eddng chim bay th\u00e0nh 1\u00b010 ho\u1eb7c 70 h\u1ea3i l\u00fd hay 130 Km n\u1ebfu b\u1ecf s\u1ed1 l\u1ebb.<\/p>\n<p>T\u1ea1i Kh\u00e1nh H\u00f2a, con \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1i quan (route mandarine) c\u00f3 t\u1ea5t c\u1ea3 10 \u00ab tr\u1ea1m \u00bb hay l\u00e0 tr\u1ea1m b\u01b0u \u0111i\u1ec7n. M\u1ed7i \u00ab tr\u1ea1m \u00bb c\u00e1ch nhau trung b\u00ecnh 18-20 Km, t\u1ea1o th\u00e0nh m\u1ed9t gi\u1ea3i kh\u0103n ngo\u1eb1n ngo\u00e8o ch\u1eebng 180-200 Km. N\u1ebfu c\u1ecdng th\u00eam 320 Km c\u1ee7a B\u00ecnh Thu\u1eadn th\u00ec con \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1i quan c\u1ee7a v\u00f9ng Ch\u0103m d\u00e0i h\u01a1n 500 Km, \u0111i t\u1eeb mi\u1ec1n Nam Ph\u00e1p thu\u1ed9c t\u1edbi nh\u1eefng ng\u1ecdn n\u00fai c\u1ee7a v\u1ecbnh Varella.<\/p>\n<p>Kh\u00e1nh H\u00f2a l\u00e0 t\u1ec9nh c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111\u1ed3i n\u00fai nh\u1ea5t \u1edf Annam. \u1ede v\u00f9ng s\u00e2u, n\u00fai c\u00f3 r\u1eebng, nh\u01b0ng c\u00e0ng ti\u1ebfn v\u1ec1 b\u1edd bi\u1ec3n th\u00ec th\u01b0\u1eddng th\u1ea5y n\u00fai tr\u1ecdc. Gi\u1eefa 2 ng\u1ecdn \u0111\u00e8o th\u01b0\u1eddng l\u00e0 \u0111\u1ea7m l\u1ea7y v\u00e0 \u0111\u1ed3ng c\u1ecf.<\/p>\n<p>V\u1ec1 ph\u00eda nam t\u1ec9nh Kh\u00e1nh H\u00f2a, \u0111\u1ed3i n\u00fai th\u01b0\u1eddng m\u1ecdc song song v\u1edbi b\u1edd bi\u1ec3n v\u00e0 t\u1ea1o th\u00e0nh \u1edf ph\u00eda t\u00e2y m\u1ed9t v\u00f9ng hoang s\u01a1 kh\u00f4ng ng\u01b0\u1eddi \u1edf g\u1ecdi l\u00e0 v\u1ecbnh Cam Linh hay Cam Ranh. C\u00e0ng v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y, nh\u1eefng con s\u00f4ng ch\u1ea3y v\u1ec1 h\u01b0\u1edbng B\u00ecnh Thu\u1eadn cho n\u00ean kh\u00f4ng c\u00f3 s\u00f4ng ng\u00f2i l\u1edbn ch\u1ea3y v\u1ec1 Cam Ranh. Ph\u00eda b\u1eafc Kh\u00e1nh H\u00f2a, d\u00e3y n\u00fai Annam (b\u00e2y gi\u1edd g\u1ecdi l\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng S\u01a1n) ch\u1ea1y v\u1ec1 h\u01b0\u1edbng b\u1edd bi\u1ec3n nh\u01b0 nh\u1eefng ph\u00e1o \u0111\u00e0i v\u00e0 t\u1ea1o th\u00e0nh 2 \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng ch\u00ednh c\u1ee7a t\u1ec9nh Kh\u00e1nh H\u00f2a : \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng Nha Trang v\u00e0 \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng Ninh H\u00f2a. Hai \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng ch\u00ednh n\u00e0y c\u00f3 2 \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng nh\u1ecf : \u0110\u1ed3ng B\u00f2 v\u00e0 Gia. N\u1ebfu n\u00f3i ki\u1ec3u th\u00f4ng t\u1ee5c, th\u00ec tr\u00f4ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 m\u1ed9t c\u1eb7p d\u00e0y \u1ed1ng ch\u1ea1ng c\u1eb3ng ra ngo\u00e0i. \u1ede ph\u00eda tr\u00ean, 2 \u1ed1ng d\u00e0y kh\u00e9p l\u1ea1i g\u1ea7n nhau, \u0111\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 Nha Trang v\u00e0 Ninh H\u00f2a. \u0110\u1ed3ng b\u1eb1ng \u0110\u1ed3ng B\u00f2 theo h\u01b0\u1edbng \u0111\u00f4ng nam g\u1ea7n b\u1edd bi\u1ec3n l\u00e0 ch\u00e2n ph\u1ea3i. \u0110\u1ed3ng b\u1eb1ng Gia v\u00e0 Tu B\u00f4ng, thu\u1ed9c Ninh H\u00f2a, theo h\u01b0\u1edbng \u0111\u00f4ng b\u1eafc l\u00e0 ch\u00e2n tr\u00e1i.<\/p>\n<p>V\u00e0 cu\u1ed1i c\u00f9ng, t\u1ec9nh Kh\u00e1nh H\u00f2a \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1edbi h\u1ea1n v\u1ec1 ph\u00eda b\u1eafc b\u1edfi d\u00e3y n\u00fai l\u1edbn \u0111\u00e2m ra b\u1edd bi\u1ec3n nh\u01b0 ph\u00e1o \u0111\u00e0i \u1edf v\u1ecbnh Varella.<\/p>\n<p>Hai \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng Nha Trang v\u00e0 Ninh H\u00f2a \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u1edbi m\u00e1t b\u1edfi 2 con s\u00f4ng nh\u1ecf. Nh\u1eefng ngu\u1ed3n n\u01b0\u1edbc kh\u00e1c c\u1ee7a t\u1ec9nh ch\u1ec9 l\u00e0 nh\u1eefng gi\u00f2ng su\u1ed1i ho\u1eb7c th\u00e1c nh\u1ecf \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 th\u00eam n\u01b0\u1edbc cho nh\u1eefng c\u00e1nh \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng.<\/p>\n<p>Nh\u01b0 \u0111\u00e3 th\u1ea5y, n\u1ebfu kh\u00ed h\u1eadu B\u00ecnh Thu\u1eadn h\u01a1i gi\u1ed1ng m\u1ed9t ch\u00e2u Phi ngay gi\u1eefa \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng th\u00ec kh\u00ed h\u1eadu Kh\u00e1nh H\u00f2a l\u1ea1i v\u1eeba n\u00f3ng v\u1eeba \u1ea9m \u01b0\u1edbt h\u01a1n. M\u00f9a m\u01b0a th\u01b0\u1eddng v\u00e0o kho\u1ea3ng th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi t\u1edbi th\u00e1ng gi\u00eang. Kh\u00e1c v\u1edbi B\u00ecnh Thu\u1eadn, Kh\u00e1nh H\u00f2a th\u01b0\u1eddng c\u00f3 b\u00e3o.<\/p>\n<p>D\u00e2n ch\u00fang nh\u1eefng v\u00f9ng \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng Kh\u00e1nh H\u00f2a to\u00e0n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi An Nam, n\u1ebfu ch\u1ec9 t\u00ednh theo ng\u00f4n ng\u1eef. Nh\u01b0ng n\u1ebfu t\u00ednh theo ch\u1ee7ng t\u1ed9c th\u00ec kh\u00f4ng r\u00f5 r\u00e0ng nh\u01b0 th\u1ebf. T\u1ec9nh c\u00f3 t\u1ea5t c\u1ea3 ch\u1eebng 50 hay 60 ng\u00e0n ng\u01b0\u1eddi, v\u00e0 9 ph\u1ea7n 10 \u0111\u1ec1u \u1edf t\u1ea1i 2 \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng Nha Trang v\u00e0 Ninh H\u00f2a. Tr\u01b0\u1edbc th\u1eddi T\u00e2y S\u01a1n, \u0111\u1eddi vua Ki\u1ec1n H\u01b0ng, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Ch\u0103m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3ng h\u00f3a \u0111\u1ec1u b\u1ecb \u0111u\u1ed5i kh\u1ecfi Kh\u00e1nh H\u00f2a. C\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u00ab hoang d\u00e3 \u00bb (sauvage) l\u1ea1i s\u1ed1ng \u1edf nh\u1eefng v\u00f9ng n\u00fai ph\u00eda trong, gi\u1ed1ng nh\u01b0 \u1edf t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed3i n\u00fai n\u1ed5i l\u00ean t\u1eeb m\u1eb7t \u0111\u1ea5t nh\u01b0 nh\u1eefng ph\u00e1o \u0111\u00e0i ch\u1ea1y ra bi\u1ec3n \u0111\u00e3 t\u1ea1o cho t\u1ec9nh Kh\u00e1nh H\u00f2a r\u1ea5t nhi\u1ec1u b\u00e1n \u0111\u1ea3o ho\u1eb7c h\u00f2n \u0111\u1ea3o v\u00e0 nh\u1eefng v\u1ecbnh bi\u1ec3n r\u1ea5t l\u1ea1 l\u00f9ng v\u00e0 ti\u1ec7n l\u1ee3i cho ngh\u1ec1 \u0111\u00e1nh c\u00e1 v\u00e0 t\u00e0u th\u1ee7y. Nh\u1eefng v\u0169ng v\u00e0 b\u1ebfn c\u1ea3ng tuy\u1ec7t v\u1edbi \u0111\u00e3 t\u0103ng th\u00eam t\u1ea7m quan tr\u1ecdng cho Kh\u00e1nh H\u00f2a. V\u00ec th\u1ebf, \u0111\u1ec3 t\u1ea3 r\u00f5 mi\u1ec1n duy\u00ean h\u1ea3i n\u00e0y, ch\u00fang t\u00f4i xin tr\u00ecnh \u1edf \u0111\u00e2y nh\u1eefng th\u00e0nh qu\u1ea3 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ki\u1ec3m ch\u1ee9ng v\u00e0 ghi ch\u00fa th\u00eam nh\u1edd nh\u1eefng c\u00f4ng tr\u00ecnh m\u1edbi nh\u1ea5t c\u1ee7a c\u00e1c k\u1ef9 s\u01b0 ng\u00e0nh th\u1ee7y v\u0103n : 1\u00b0 B\u1ea3n \u0111\u1ed3 b\u1edd bi\u1ec3n Kh\u00e1nh H\u00f2a do \u00d4. Caspari v\u00e0 Renaud th\u1ef1c hi\u1ec7n. 2\u00b0 Ch\u1ec9 d\u1eabn h\u00e0ng h\u1ea3i cho bi\u1ec3n \u0111\u00f4ng (mers de Chine), t\u1ed5ng h\u1ee3p nh\u1eefng t\u00e0i li\u1ec7u m\u1edbi nh\u1ea5t, do \u00d4 Dartigue du Fournet, \u0111\u1ea1i \u00fay h\u1ea3i qu\u00e2n th\u1ef1c hi\u1ec7n, cu\u1ed1n II, trang 394 v\u00e0 nh\u1eefng trang ti\u1ebfp theo.<\/p>\n<p>Trong ch\u01b0\u01a1ng n\u00e0y, ch\u00fang t\u00f4i s\u1ebd vay m\u01b0\u1ee3n v\u00e0 t\u00f3m l\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i nh\u1eefng c\u00f4ng tr\u00ecnh c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi theo ngh\u1ec1 bi\u1ec3n \u1ea5y.<\/p>\n<p>C\u0169ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 khi n\u00f3i v\u1ec1 B\u00ecnh Thu\u1eadn, n\u00fai \u0111\u1ed3i duy\u00ean h\u1ea3i Kh\u00e1nh H\u00f2a, t\u1eeb v\u1ecbnh Phan Rang v\u00e0 t\u1eeb v\u1ecbnh m\u00e0 tr\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ed3 h\u00e0ng h\u1ea3i g\u1ecdi l\u00e0 Cam Ranh, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1ch ra kh\u1ecfi nh\u1eefng ng\u1ecdn n\u00fai \u1edf v\u00f9ng s\u00e2u t\u1ea1o th\u00e0nh m\u1ed9t l\u1ed7 h\u1ed5ng d\u00e0i. Con \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1i quan \u0111\u00e3 \u0111i qua l\u1ed7 h\u1ed5ng d\u00e0i v\u00e0 th\u1ea5p \u1ea5y. Ph\u00eda \u0111\u00f4ng b\u1eafc, n\u00fai \u0111\u1ed3i duy\u00ean h\u1ea3i ch\u1ec9a ra bi\u1ec3n m\u1ed9t m\u0169i nh\u1ecdn m\u00e0 d\u00e2n Annam g\u1ecdi l\u00e0 M\u0169i \u0110\u00e1 V\u00e1ch \u00ab le cap du mur de pierre \u00bb m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u00c2u ch\u00e2u ghi tr\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ed3 v\u1edbi t\u00ean gi\u1ea3 l\u00e0 Varella.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc khi v\u01b0\u1ee3t qua m\u0169i \u0110\u00e1 V\u00e1ch, thuy\u1ec1n \u0111\u00e1nh c\u00e1 c\u1ee7a th\u1ed5 d\u00e2n c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e1nh gi\u00f3 b\u00e3o \u1edf m\u1ed9t v\u1ecbnh nh\u1ecf k\u1ebf c\u1ea1nh g\u1ecdi l\u00e0 V\u0169ng G\u0103ng \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u \u0111\u1ed3i n\u00fai cao che ch\u1edf. V\u0169ng G\u0103ng \u0111\u01b0\u1ee3c chia l\u00e0m 2 v\u0169ng nh\u1ecf : v\u0169ng ph\u00eda ngo\u00e0i r\u1ea5t d\u1ec5 cho t\u00e0u b\u00e8 l\u1edbn ra v\u00e0o tr\u1ed1n b\u00e3o c\u1ea3 2 m\u00f9a, v\u0169ng ph\u00eda trong c\u00e0ng an to\u00e0n h\u01a1n nh\u01b0ng ch\u1ec9 cho ph\u00e9p t\u00e0u cao kh\u00f4ng qu\u00e1 4 th\u01b0\u1edbc. B\u1edd bi\u1ec3n c\u1ee7a v\u0169ng ph\u00eda trong l\u00e0 l\u00e0ng \u0111\u00e1nh c\u00e1 g\u1ecdi l\u00e0 V\u0129nh H\u1ec9, b\u00ean c\u1ea1nh \u0111\u00f3 c\u00f3 m\u1ed9t con su\u1ed1i cho n\u01b0\u1edbc ng\u1ecdt. D\u00e2n \u0111\u00e1nh c\u00e1 \u0111\u1ed5i c\u00e1 v\u00e0 n\u01b0\u1edbc m\u1eafm l\u1ea5y g\u1ea1o, v\u00ec h\u1ecd kh\u00f4ng c\u00f3 ru\u1ed9ng, c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 ru\u1ed9ng mu\u1ed1i. H\u1ecd l\u00e0m \u00ab r\u1eaby \u00bb tr\u00ean s\u01b0\u1eddn n\u00fai, tr\u1ed3ng b\u1eafp v\u00e0 thu\u1ed1c l\u00e1. H\u1ecd thu\u1ed9c t\u1ec9nh Kh\u00e1nh H\u00f2a, nh\u01b0ng r\u1ea5t g\u1ea7n bi\u00ean gi\u1edbi c\u1ee7a t\u1ec9nh.<\/p>\n<p>Ph\u00eda tr\u00ean cao c\u1ee7a V\u0169ng G\u0103ng l\u00e0 \u0111\u1ec9nh Varella gi\u1ea3 cao 930 m\u00e9t. \u0110\u1ec9nh Varella gi\u1ea3 n\u00e0y ch\u1ec9 gi\u1ed1ng v\u1edbi \u0111\u1ec9nh Varella th\u1ef1c \u2013 c\u00e1ch 70 h\u1ea3i l\u00fd ph\u00eda b\u1eafc, bi\u00ean gi\u1edbi c\u1ee7a t\u1ec9nh- \u1edf ch\u1ed7 n\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 nh\u1eefng ng\u1ecdn n\u00fai c\u00e0ng g\u1ea7n t\u1edbi bi\u1ec3n th\u00ec c\u00e0ng th\u1ea5p, nh\u01b0ng ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng h\u1ec1 th\u1ea5y \u1edf Varella gi\u1ea3 nh\u1eefng t\u1ea3ng \u0111\u00e1 gi\u1ed1ng nh\u01b0 \u00ab \u0110\u00e1 Bia \u00bb c\u1ee7a Varella th\u1eadt. M\u0169i \u0110\u00e1 V\u00e1ch d\u1ed1c \u0111\u1ee9ng hi\u1ec3m tr\u1edf cao 300 m\u00e9t, v\u00e1ch n\u00fai \u0111en t\u1ed1i hoang d\u1ea1i ch\u00ecm th\u1eb3ng xu\u1ed1ng bi\u1ec3n, \u0111i l\u00ean h\u01b0\u1edbng b\u1eafc t\u1edbi \u1ea3i v\u00e0o v\u1ecbnh Cam Ranh.<\/p>\n<p>V\u1ecbnh Cam Ranh \u0111\u01b0\u1ee3c ghi tr\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ed3 b\u1eb1ng nh\u1eefng t\u00ean g\u1ecdi sai tr\u1eadt \u00ab Cameraigne \u00bb, \u00ab Cameragne \u00bb hay \u00ab Cam Ranh \u00bb. N\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2n Annam g\u1ecdi l\u00e0 \u00ab C\u1eeda Cam Linh \u00bb, \u0111\u1ecdc l\u00e0 \u00ab Kame Ligne \u00bb, bi\u1ebfn th\u1ec3 t\u1eeb ti\u1ebfng Tjame (Ch\u0103m) \u00ab Kame Lieng \u00bb, t\u00ean c\u1ee7a m\u1ed9t lo\u1ea1i c\u00e2y. V\u1ecbnh n\u00e0y c\u00e1ch v\u1ecbnh Varella gi\u1ea3 6 h\u1ea3i l\u00fd, c\u00f3 n\u00fai cao bao b\u1ecdc, g\u1ed3m m\u1ed9t v\u1ecbnh ph\u00eda ngo\u00e0i v\u00e0 m\u1ed9t c\u1ea3ng ph\u00eda trong t\u1ea1o th\u00e0nh nh\u1eefng b\u1ebfn \u0111\u1eadu t\u1ed1t nh\u1ea5t c\u1ee7a b\u1edd bi\u1ec3n Annam.<\/p>\n<p>\u0110\u1ea3o \u00ab Tagne (hay Thanh) \u00bb c\u00f3 \u0111\u1ec9nh cao nh\u1ea5t l\u00e0 280 m\u00e9t g\u1ed3m 2 ng\u1ecdn h\u1ee3p l\u1ea1i v\u1edbi nhau che ch\u1edf cho c\u1ea3ng ph\u00eda ngo\u00e0i c\u1ee7a Cam Ranh. \u1ede gi\u1eefa 2 ng\u1ecdn n\u00fai c\u00f3 m\u1ed9t gi\u1ea3i \u0111\u1ea5t kh\u00e1 th\u1ea5p, ta th\u1ea5y c\u00f3 m\u1ed9t l\u00e0ng \u0111\u00e1nh c\u00e1 tr\u1ed3ng c\u1ecd (palmiers). Mu\u1ed1n v\u00e0o v\u1ecbnh Cam Ranh, ta ph\u1ea3i \u0111i ngang qua 2 \u1ea3i. \u1ede ph\u00eda nam l\u00e0 \u1ea3i l\u1edbn, r\u1ed9ng 2 h\u1ea3i l\u00fd n\u1eb1m gi\u1eefa \u0111\u1ea3o \u00ab Thanh \u00bb v\u00e0 nh\u1eefng ng\u1ecdn n\u00fai c\u1ee7a \u0111\u1ea5t li\u1ec1n, n\u01b0\u1edbc s\u00e2u t\u1eeb 26 m\u00e9t t\u1edbi 29 m\u00e9t. Mu\u1ed1n v\u00e0o \u1ea3i l\u1edbn, ta ph\u1ea3i v\u01b0\u1ee3t qua 2 \u0111\u1ea3o nh\u1ecf m\u00e0 th\u1ed5 d\u00e2n g\u1ecdi l\u00e0 \u00ab H\u00f2n t\u00ed l\u1edbn \u00bb v\u00e0 \u00ab H\u00f2n t\u00ed nh\u1ecf \u00bb hay c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c ghi tr\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ed3 l\u00e0 \u00ab H\u00f2n Chu\u1ed9t \u00bb (\u00ab t\u00ed \u00bb hay \u00ab chu\u1ed9t \u00bb \u0111\u1ec1u c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 \u00ab rat \u00bb). Xa h\u01a1n v\u00e0 c\u0169ng t\u1ea1i \u1ea3i l\u1edbn, c\u00f3 m\u1ed9t \u0111\u1ea3o nh\u1ecf th\u1ee9 3 \u0111\u01b0\u1ee3c ghi tr\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ed3 l\u00e0 \u00ab \u00eele de la prise \u00bb m\u00e0 d\u00e2n Annam g\u1ecdi l\u00e0 \u00ab H\u00f2n L\u01b0\u01a1ng \u00bb.<\/p>\n<p>\u1ea2i nh\u1ecf \u1edf ph\u00eda b\u1eafc \u0111\u1ea3o \u00ab Thanh \u00bb s\u00e2u t\u1eeb 6 m\u00e9t t\u1edbi 7 m\u00e9t, ch\u1ed7 r\u1ed9ng nh\u1ea5t l\u00e0 100 m\u00e9t ch\u1ec9 \u0111i l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c khi kh\u1ea9n c\u1ea5p ho\u1eb7c khi bi\u1ec3n l\u1eb7ng.<\/p>\n<p>V\u1ecbnh Cam Ranh ph\u00eda ngo\u00e0i \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng th\u00ec r\u1ea5t b\u1ea3o \u0111\u1ea3m, s\u00e2u t\u1eeb 16 m\u00e9t t\u1edbi 20 m\u00e9t. Ngo\u00e0i r\u00eca c\u1ee7a v\u1ecbnh l\u00e0 2 l\u00e0ng \u0111\u00e1nh c\u00e1 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Annam. M\u1ed9t l\u00e0ng \u1edf tr\u00ean \u0111\u1ea3o, l\u00e0ng kia \u1edf tr\u00ean b\u00e1n \u0111\u1ea3o ph\u00eda b\u1eafc. H\u1ecd kh\u00f4ng tr\u1ed3ng tr\u1ecdt g\u00ec kh\u00e1c l\u00e0 l\u00e0m \u00ab r\u1eaby \u00bb tr\u00ean n\u00fai.<\/p>\n<p>V\u1ecbnh Cam Ranh ph\u00eda trong c\u00f3 l\u1ed1i v\u00e0o r\u1ed9ng t\u1eeb 1.000 m\u00e9t t\u1edbi 1.200 m\u00e9t, s\u00e2u 24 m\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c bao b\u1ecdc b\u1edfi nh\u1eefng m\u0169i \u0111\u00e1 kh\u00e1 d\u1ed1c \u0111\u1ee9ng. M\u0169i \u0111\u00e1 ph\u00eda nam n\u1ed1i v\u1edbi m\u0169i Varella gi\u1ea3 b\u1eb1ng m\u1ed9t chu\u1ed7i \u0111\u00e1 n\u00fai c\u00e0ng ti\u1ebfn v\u1ec1 ph\u00eda nam c\u00e0ng cao. M\u0169i \u0111\u00e1 ph\u00eda b\u1eafc \u0111\u01b0\u1ee3c bao b\u1ecdc, t\u1eeb trong ra ngo\u00e0i, b\u1edfi nh\u1eefng \u0111\u1ed3i c\u00e1t.<\/p>\n<p>V\u1ecbnh Cam Ranh ph\u00eda trong tr\u1ea3i d\u00e0i t\u1eeb b\u1eafc t\u1edbi nam, s\u00e2u t\u1eeb 10 m\u00e9t t\u1edbi 15 m\u00e9t. B\u1edd bi\u1ec3n t\u00e2y kh\u00f4ng s\u00e2u l\u1eafm c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f3 nhi\u1ec1u d\u1ea3i san h\u00f4, \u1edf \u0111\u1ea5y ta th\u1ea5y l\u00e0ng Ba Ng\u00f2i ( 3 nh\u00e1nh, 3 con l\u1ea1ch) n\u1eb1m \u0111\u1ed1i di\u1ec7n v\u1edbi ng\u00f5 v\u00e0o c\u1ea3ng. \u1ede \u0111\u1ea5y, c\u00f3 m\u1ed9t \u00ab tr\u1ea1m \u00bb hay tr\u1ea1m b\u01b0u \u0111i\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00e0o ch\u1eafn l\u1ea1i m\u00e0 tr\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ed3 h\u1ecd tr\u1ed9m ghi th\u00e0nh ph\u00e1o \u0111\u00e0i. C\u00f3 m\u1ed9t con s\u00f4ng nh\u1ecf ch\u1ea3y t\u1eeb nh\u1eefng ng\u1ecdn n\u00fai ph\u00eda t\u00e2y \u0111\u1ed5 v\u00e0o v\u0169ng c\u1ee7a l\u00e0ng Ba Ng\u00f2i.<\/p>\n<p><em>(Ch\u00fa th\u00edch ri\u00eang: Ba Ng\u00f2i l\u00e0 ba nh\u00e1nh s\u00f4ng. Nh\u01b0 t\u00e1c gi\u1ea3 t\u1ea3 ph\u00eda d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y : m\u1ed9t l\u00e0 con s\u00f4ng nh\u1ecf ch\u1ea3y t\u1eeb nh\u1eefng ng\u1ecdn n\u00fai ph\u00eda t\u00e2y, hai l\u00e0 con s\u00f4ng c\u00f3 ngu\u1ed3n t\u1eeb m\u1ed9t ng\u1ecdn n\u00fai cao 1.010 c\u00e1ch 5-6 h\u1ea3i l\u00fd ph\u00eda b\u1eafc, ba l\u00e0 c\u00e1i ph\u00e1 (lagune) ph\u00eda trong m\u00e0 ta g\u1ecdi l\u1ea7m l\u00e0 s\u00f4ng.)<\/em><\/p>\n<p>V\u1ecbnh Cam Ranh ph\u00eda trong tr\u1ea3i d\u00e0i t\u1eeb b\u1eafc t\u1edbi nam, s\u00e2u t\u1eeb 10 m\u00e9t t\u1edbi 15 m\u00e9t. B\u1edd bi\u1ec3n t\u00e2y kh\u00f4ng s\u00e2u l\u1eafm c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f3 nhi\u1ec1u d\u1ea3i san h\u00f4, \u1edf \u0111\u1ea5y ta th\u1ea5y l\u00e0ng Ba Ng\u00f2i ( 3 nh\u00e1nh, 3 con l\u1ea1ch) n\u1eb1m \u0111\u1ed1i di\u1ec7n v\u1edbi ng\u00f5 v\u00e0o c\u1ea3ng. \u1ede \u0111\u1ea5y, c\u00f3 m\u1ed9t \u00ab tr\u1ea1m \u00bb hay tr\u1ea1m b\u01b0u \u0111i\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00e0o ch\u1eafn l\u1ea1i m\u00e0 tr\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ed3 h\u1ecd tr\u1ed9m ghi th\u00e0nh ph\u00e1o \u0111\u00e0i. C\u00f3 m\u1ed9t con s\u00f4ng nh\u1ecf ch\u1ea3y t\u1eeb nh\u1eefng ng\u1ecdn n\u00fai ph\u00eda t\u00e2y \u0111\u1ed5 v\u00e0o v\u0169ng c\u1ee7a l\u00e0ng Ba Ng\u00f2i.<\/p>\n<p>M\u1ed9t con s\u00f4ng kh\u00e1c c\u00f3 ngu\u1ed3n t\u1eeb nh\u1eefng \u0111\u1ea7m l\u1ea7y c\u00e1ch 5-6 h\u1ea3i l\u00fd ph\u00eda b\u1eafc, d\u01b0\u1edbi ch\u00e2n ng\u1ecdn n\u00fai cao 1.010 m\u00e9t, ch\u1ea3y v\u1ec1 ph\u00eda nam song song v\u1edbi b\u1edd bi\u1ec3n v\u00e0 chia c\u00e1ch v\u1edbi b\u1edd b\u1eb1ng nh\u1eefng \u0111\u1ee5n c\u00e1t. S\u00f4ng \u0111\u1ed5 v\u00e0o bi\u1ec3n \u1edf ph\u1ea7n b\u1eafc c\u1ee7a c\u1ea3ng ph\u00eda trong, v\u00e0 \u1edf ph\u1ea7n n\u00e0y, s\u00f4ng tr\u1edf n\u00ean h\u1eb9p h\u01a1n v\u00e0 \u00edt s\u00e2u h\u01a1n. \u0110\u1ee5n c\u00e1t hay d\u1ea3i c\u00e1t h\u1eb9p v\u00e0 kh\u00f4 c\u1eb1n t\u00e1ch r\u1eddi kh\u1ecfi c\u00e1i \u00ab \u0111u\u00f4i \u00bb bi\u1ec3n n\u00e0y \u0111\u1ec3 \u0111i v\u1ec1 ph\u00eda nam v\u00e0 k\u1ebft th\u00fac \u0111\u1ed1i di\u1ec7n v\u1edbi \u0111\u1ea3o Thanh b\u1eb1ng m\u1ed9t ng\u1ecdn n\u00fai m\u00e0 \u0111\u1ec9nh cao t\u1edbi 470 m\u00e9t.<\/p>\n<p>Th\u1ef1c ra, ng\u1ecdn n\u00fai n\u00e0y x\u01b0a kia l\u00e0 m\u1ed9t h\u00f2n \u0111\u1ea3o, v\u00e0 d\u1ea3i c\u00e1t -g\u1ecdi l\u00e0 \u00ab B\u00e3i d\u00e0i \u00bb- \u0111\u00e3 n\u1ed1i \u0111\u1ea3o v\u1edbi \u0111\u1ea5t li\u1ec1n. Nh\u01b0 th\u1ebf , \u00ab B\u00e3i d\u00e0i \u00bb \u0111\u00e3 t\u1ea1o n\u00ean m\u1ed9t c\u00e1i ph\u00e1 (lagune) \u1edf ph\u00eda trong, cho n\u00ean, \u0111\u00f3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t con s\u00f4ng th\u1ef1c th\u1ee5, m\u1eb7c d\u00f9 m\u1ed9t ph\u1ea7n bi\u1ec3n l\u1ea5n v\u00e0o \u0111\u1ea5t li\u1ec1n n\u00e0y c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2n Annam g\u1ecdi l\u00e0 \u00ab s\u00f4ng \u00bb.<\/p>\n<p>\u1ede ngo\u00e0i trung t\u00e2m \u00ab Ba Ng\u00f2i \u00bb v\u00e0 v\u00f9ng 2 v\u1ecbnh Cam Linh, c\u00f3 r\u1ea5t \u00edt l\u00e0ng m\u1ea1c. V\u00f9ng n\u00e0y c\u00f3 v\u1ebb c\u1eb1n c\u1ed7i, hoang s\u01a1 v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 c\u00f3 \u0111\u1ed9c. Nh\u01b0ng t\u00f4i tin r\u1eb1ng, nh\u01b0 ch\u00fang ta s\u1ebd th\u1ea5y, l\u00e0 v\u00f9ng n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1edf th\u00e0nh kh\u00e1 h\u01a1n.<\/p>\n<p>Ngo\u00e0i nh\u1eefng b\u1ebfn \u0111\u1eadu \u1edf \u00ab C\u1eeda Cam Linh \u00bb l\u00e0 nh\u1eefng n\u01a1i tr\u00fa \u1ea9n ch\u1eafc ch\u1eafn khi c\u00f3 b\u00e3o t\u1ed1 d\u1eef t\u1ee3n, b\u1edd bi\u1ec3n d\u00e0i 9 h\u1ea3i l\u00fd n\u00e0y c\u00f2n c\u00f3 th\u00eam m\u1ed9t d\u1ea3i \u0111\u1ee5n c\u00e1t d\u00e0i, nh\u01b0 \u0111\u00e3 n\u00f3i \u1edf tr\u00ean. Chi\u1ec1u r\u1ed9ng c\u1ee7a d\u1ea3i c\u00e1t, t\u1eeb b\u1edd bi\u1ec3n t\u1edbi c\u00e1i ph\u00e1 ph\u00eda trong, l\u00e0 1 t\u1edbi 2 h\u1ea3i l\u00fd ho\u1eb7c \u00edt h\u01a1n. Ng\u01b0\u1eddi Annam g\u1ecdi l\u00e0 \u00ab B\u00e3i D\u00e0i \u00bb (trong b\u1ea3n \u0111\u1ed3 ghi l\u00e0 \u00ab Bai Dgiai \u00bb t\u1ee9c l\u00e0 \u00ab \u0111\u1ee5n c\u00e1t l\u1edbn \u00bb.<\/p>\n<p>Nh\u1eefng \u00ab b\u00e3i \u00bb c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Annam n\u00e0y c\u00f3 li\u00ean quan v\u1edbi nh\u1eefng \u00ab gohoul \u00bb c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Tjame (Ch\u0103m) m\u00e0 ta \u0111\u00e3 th\u1ea5y \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn. \u1ede tr\u00ean b\u00e3i c\u00e1t kh\u00f4 c\u1eb1n c\u00f3 m\u1ecdc m\u1ed9t s\u1ed1 b\u1ee5i gai v\u00e0 c\u00e2y con m\u00e0 nh\u1eefng nh\u00e0 chuy\u00ean khoa th\u1ea5y r\u1ea5t c\u00f3 \u00edch v\u00ec ch\u00fang c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1eb7n c\u00e1t l\u00fan nh\u01b0 \u1edf m\u1ed9t s\u1ed1 n\u01a1i kh\u00e1c tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi.<\/p>\n<p>\u0110\u1ea3o Thr\u00e9 m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Annam g\u1ecdi l\u00e0 \u00ab H\u00f2n L\u1edbn \u00bb (le grand soul\u00e8vement) d\u00e0i 6 1\/2 h\u1ea3i l\u00fd t\u1eeb \u0111\u00f4ng sang t\u00e2y. \u0110\u1ea3o c\u00f3 2 ng\u1ecdn n\u00fai v\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1i r\u1ea3nh kh\u00e1 th\u1ea5p \u1edf gi\u1eefa. \u0110\u1ea3o c\u00f3 4 v\u1ecbnh kh\u00e1 r\u1ed9ng v\u00e0 s\u00e2u. M\u1ed7i v\u1ecbnh l\u00e0 m\u1ed7i b\u1ebfn \u0111\u1eadu tuy\u1ec7t v\u1eddi s\u00e2u t\u1eeb 10 t\u1edbi 15 m\u00e9t.<\/p>\n<p>V\u1ecbnh Nha Trang kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t v\u1ecbnh th\u1ef1c th\u1ee5 m\u00e0 l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1nh bi\u1ec3n k\u00edn gi\u00f3 d\u00e0i 8 t\u1edbi 9 h\u1ea3i l\u00fd. Ph\u00eda b\u1eafc, v\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c che b\u1edfi m\u0169i c\u1ee7a h\u00f2n R\u00f9a (cap de la Tortue). Ph\u00eda nam b\u1edfi \u0111\u1ea3o Thr\u00e9, ph\u00eda t\u00e2y b\u1edfi \u0111\u1ea5t li\u1ec1n v\u00e0 ph\u00eda \u0111\u00f4ng l\u00e0 \u0111\u1ea3o \u00ab Dune \u00bb, \u0111\u1ea3o \u00ab C\u00e2u \u00bb v\u00e0 \u0111\u1ea3o \u00ab Shala \u00bb. \u1ede ph\u00eda nam, v\u1ecbnh k\u00e9o d\u00e0i t\u1edbi gi\u1eefa \u0111\u1ea3o Thr\u00e9 v\u00e0 \u0111\u1ea5t li\u1ec1n v\u1edbi m\u1ed9t b\u00e3i c\u00e1t g\u1ecdi l\u00e0 \u00ab B\u00e3i Tr\u01b0\u1eddng \u00bb. B\u00e3i n\u00e0y n\u1eb1m gi\u1eefa nh\u1eefng ng\u1ecdn n\u00fai ph\u00eda b\u1eafc Cam Linh v\u00e0 nh\u1eefng ng\u1ecdn \u0111\u1ed3i kh\u00f4ng cao l\u1eafm g\u1ea7n \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng \u00ab \u0110\u1ed3ng B\u00f2 \u00bb. Sau b\u00e3i c\u00e1t n\u00e0y ch\u00ednh l\u00e0 \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng Nha Trang.<\/p>\n<p>Nha Trang c\u00f3 m\u1ed9t con s\u00f4ng nh\u1ecf \u0111\u1ed5 v\u00e0o g\u00f3c t\u00e2y b\u1eafc c\u1ee7a v\u1ecbnh. \u1ede b\u1edd tr\u00e1i, g\u1ea7n c\u1eeda s\u00f4ng, tr\u00ean m\u1ed9t ng\u1ecdn \u0111\u1ed3i, c\u00f3 m\u1ed9t ki\u1ebfn tr\u00fac Tjame (Ch\u0103m). Ki\u1ebfn tr\u00fac n\u00e0y c\u00f3 2 t\u00f2a ch\u00ednh b\u1eb1ng g\u1ea1ch. Ch\u00fang ta s\u1ebd n\u00f3i v\u1ec1 ch\u00fang sau.<\/p>\n<p>V\u1ecbnh Ninh H\u00f2a m\u00e0 tr\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ed3 g\u1ecdi sai l\u00e0 \u00ab Vung Thuc \u00bb hay v\u1ecbnh \u00ab B\u00ecnh Cang \u00bb, h\u00ecnh nh\u01b0 kh\u00f4ng c\u00f3 B\u00ecnh Cang, n\u1ebfu c\u00f3 th\u00ec c\u00f3 l\u1ebd ch\u1ec9 l\u00e0 t\u00ean m\u1ed9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng k\u1ec3. V\u1ecbnh \u0111\u00e2m s\u00e2u v\u00e0o \u0111\u00e2t li\u1ec1n gi\u1eefa \u00ab M\u0169i Khe G\u00e0 \u00bb (cap de la Cr\u00eate du Coq), c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 \u00ab M\u0169i R\u00f9a \u00bb (cap de la Tortue) ph\u00eda t\u00e2y nam v\u00e0 \u00ab M\u0169i C\u00e2y Sung \u00bb, c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 \u00ab cap sec \u00bb ph\u00eda nam b\u1eafc. V\u1ecbnh Ninh H\u00f2a k\u00e9o d\u00e0i t\u1eeb v\u1ecbnh Nha Trang t\u1edbi m\u1ed9t b\u00e1n \u0111\u1ea3o l\u1edbn ph\u00eda t\u00e2y b\u1eafc. V\u1ecbnh d\u00e0i 4 h\u1ea3i l\u00fd v\u00e0 s\u00e2u t\u1eeb 18 m\u00e9t t\u1edbi 36 m\u00e9t. Khi ti\u1ebfn g\u1ea7n b\u1edd nh\u1eefng h\u00f2n \u0111\u1ea3o ph\u00eda trong th\u00ec chi\u1ec1u s\u00e2u ch\u1ec9 c\u00f2n 5-7 m\u00e9t, \u1edf \u0111\u1ea5y c\u00f3 nhi\u1ec1u t\u1ea3ng san h\u00f4 v\u00ec th\u1ebf ch\u1ec9 c\u00f3 ghe thuy\u1ec1n ng\u01b0\u1eddi Annam m\u1edbi \u0111i l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c. Ngo\u00e0i v\u00f9ng nh\u1eefng h\u00f2n \u0111\u1ea3o \u1ea5y, c\u00e1i v\u0169ng l\u1edbn n\u00e0y ch\u1ec9 nh\u1eefng ghe thuy\u1ec1n nh\u1ecf c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Annam \u0111i l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e0 th\u00f4i, ngo\u1ea1i tr\u1eeb \u1edf ch\u1ed7 con l\u1ea1ch do s\u00f4ng Ninh H\u00f2a t\u1ea1o th\u00e0nh. N\u01b0\u1edbc s\u00e2u ch\u1eebng 20 cm \u0111\u1ebfn 1-2 m\u00e9t, t\u00f9y ch\u1ed7. \u1ede \u0111\u1ea5y, \u0111\u1ea5t l\u1ea5n bi\u1ec3n, li\u00ean t\u1ee5c t\u1ea1o th\u00e0nh nh\u1eefng b\u00e3i c\u00e1t, b\u00e3i b\u00f9n. \u1ede nh\u1eefng v\u00f9ng \u0111\u00e1nh c\u00e1, th\u1ed5 d\u00e2n c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t nhi\u1ec1u c\u00e1 nh\u1ecf.<\/p>\n<p>V\u1ecbnh Nha Trang v\u00e0 v\u1ecbnh Ninh H\u00f2a \u0111\u01b0\u1ee3c bao b\u1ecdc b\u1edfi nh\u1eefng ng\u1ecdn n\u00fai cao r\u1ea5t \u0111\u1eb9p. Ph\u00eda \u0111\u00f4ng nam \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng Ninh H\u00f2a l\u00e0 b\u00e1n \u0111\u1ea3o \u00ab H\u00f2n H\u1ebbo \u00bb (les monts du rotin) n\u1eb1m \u1edf gi\u1eefa v\u1ecbnh c\u00f3 t\u00ean tr\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ed3 l\u00e0 B\u00ecnh Cang v\u00e0 v\u1ecbnh H\u00f2n Cohe. B\u00e1n \u0111\u1ea3o n\u00e0y c\u00f3 nhi\u1ec1u n\u00fai r\u1eebng, \u0111\u1ec9nh cao nh\u1ea5t l\u00e0 850 m\u00e9t. \u1ede v\u00f9ng n\u00e0y, c\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u c\u1ecdp.<\/p>\n<p>T\u1eeb nh\u1eefng ng\u1ecdn n\u00fai c\u1ee7a b\u00e1n \u0111\u1ea3o \u00ab H\u00f2n H\u00e8o \u00bb, c\u00f3 m\u1ed9t d\u00e3y n\u00fai \u0111\u1ed3i ch\u1ea1y theo h\u01b0\u1edbng b\u1eafc t\u1edbi gh\u00e9p v\u1edbi kh\u1ed1i n\u00fai g\u1ecdi \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0 \u00ab M\u1eb9 v\u00e0 Con \u00bb.<\/p>\n<p>Ngo\u00e0i v\u1ecbnh Nha Trang v\u00e0 Ninh H\u00f2a, t\u00e0u c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111i v\u00e0o v\u1ecbnh \u00ab H\u00f2n Cohe \u00bb v\u00e0 v\u1ecbnh V\u0103n Phong.<\/p>\n<p>\u0110\u00fang ra, \u00ab H\u00f2n Cohe \u00bb l\u00e0 t\u00ean c\u1ee7a m\u1ed9t l\u00e0ng nh\u1ecf n\u1eb1m \u1edf ph\u00eda t\u00e2y c\u1ee7a v\u1ecbnh. V\u1ecbnh d\u00e0i t\u1eeb \u00ab cap Vert \u00bb t\u1edbi \u00ab cap Varella \u00bb, v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Annam g\u1ecdi t\u00ean v\u1ecbnh l\u00e0 V\u0103n Phong. C\u00e1c b\u1ebfn \u0111\u1eadu c\u1ee7a \u00ab H\u00f2n Cohe \u00bb n\u1eb1m \u1edf ph\u00eda t\u00e2y nam c\u1ee7a v\u1ecbnh. V\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c bao b\u1ecdc ph\u00eda \u0111\u00f4ng b\u1edfi \u0111\u1ec9nh kh\u00f4ng cao l\u1eafm c\u1ee7a \u00ab H\u00f2n Cohe \u00bb, v\u00e0 d\u00e3y n\u00fai c\u1ee7a \u00ab H\u00f2n Cohe \u00bb \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5m d\u1ee9t b\u1eb1ng m\u1ed9t ng\u1ecdn n\u00fai l\u1ebb.<\/p>\n<p>\u00ab Hone Cohe \u00bb l\u00e0 c\u00e1ch vi\u1ebft b\u00f3ng b\u1ea3y c\u1ee7a \u00ab H\u00f2n Kh\u00f3i \u00bb (le soul\u00e8vement de la fum\u00e9e, h\u00f2n kh\u00f3i). B\u1ebfn \u0111\u1ed7 c\u1ee7a n\u00f3 n\u1eb1m \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng Ninh H\u00f2a, s\u00e2u t\u1eeb 6 t\u1edbi 8 m\u00e9t. Tuy kh\u00f4ng ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i vi\u1ec7c d\u00e2n Annam \u2013theo nh\u1eefng nh\u00e0 h\u00e0ng h\u1ea3i- g\u1ecdi v\u1ecbnh l\u00e0 V\u0103n Phong, nh\u01b0ng ch\u1ec9 mu\u1ed1n n\u00f3i th\u00eam r\u1eb1ng ch\u00fang t\u00f4i v\u1eabn th\u01b0\u1eddng nghe g\u1ecdi v\u1ecbnh l\u00e0 \u00ab \u0110\u1ea7m M\u00f4n \u00bb. \u00ab \u0110\u1ea7m \u00bb l\u00e0 danh t\u1eeb chung \u0111\u1ec3 g\u1ecdi \u00ab v\u1ecbnh ho\u1eb7c v\u1ecbnh l\u1edbn \u00bb.<\/p>\n<p>V\u1ecbnh V\u0103n Phong \u0111\u01b0\u1ee3c bao b\u1ecdc t\u1eeb nam t\u1edbi b\u1eafc b\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u1ecdn n\u00fai t\u1ea1o th\u00e0nh m\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng v\u00f2ng cung r\u1ea5t \u0111\u1eb9p. Ph\u00eda t\u00e2y c\u00f3 m\u1ed9t \u0111\u1ec9nh cao 2.100 m\u00e9t m\u00e0 khi tr\u1eddi t\u1ed1t ta c\u00f3 th\u1ec3 nh\u00ecn th\u1ea5y t\u1eeb \u00ab \u0111\u1ea3o Thr\u00e9 \u00bb (\u1edf Nha Trang) ho\u1eb7c t\u1eeb v\u1ecbnh \u00ab Xu\u00e2n \u0110\u00e0i \u00bb (\u1edf Ph\u00fa Y\u00ean). \u0110\u1ec9nh c\u00f3 2 \u0111\u00e1 t\u1ea3ng nh\u01b0 2 ng\u00f3n tay l\u1edbn nh\u1ecf, b\u1edfi th\u1ebf m\u00e0 d\u00e2n Annam g\u1ecdi n\u00f3 l\u00e0 \u00ab M\u1eb9 v\u00e0 Con \u00bb. \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111\u1ec9nh cao nh\u1ea5t c\u1ee7a v\u00f9ng v\u00e0 c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u1ec9nh c\u0169ng r\u1ea5t g\u1ea7n v\u1edbi \u0111\u01b0\u1eddng ng\u0103n c\u00e1ch v\u1edbi s\u00f4ng \u00ab M\u00e9kong \u00bb v\u00ec ta th\u1ea5y r\u1ea5t \u00edt ngu\u1ed3n n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed5 xu\u1ed1ng bi\u1ec3n trong v\u00f9ng n\u00e0y.<\/p>\n<p>\u1ede ph\u00eda \u0111\u00f4ng v\u1ecbnh V\u0103n Phong c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111\u1ea3o m\u00e0 l\u1edbn nh\u1ea5t l\u00e0 \u0111\u1ea3o \u00ab Coua \u00bb. \u0110\u1ea3o n\u00e0y v\u00e0 b\u00e1n \u0111\u1ea3o \u00ab Hone Gomme \u00bb c\u00e1ch nhau b\u1eb1ng m\u1ed9t c\u00e1i l\u1ea1ch d\u00e0i v\u00e0 \u0111\u1ea3o che ch\u1edf cho m\u1ed9t c\u00e1i v\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 \u00ab Coua Bay \u00bb. V\u0169ng n\u00e0y c\u00f3 nhi\u1ec1u n\u01b0\u1edbc s\u00e2u (t\u1eeb 20 t\u1edbi 30 m\u00e9t) kh\u00f4ng nguy hi\u1ec3m. Ta c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecf neo v\u00e0 lai thuy\u1ec1n n\u01a1i nh\u1eefng c\u1ed9i c\u00e2y. V\u0169ng n\u00e0y, c\u0169ng nh\u01b0 l\u1ea1ch \u00ab Coua Bay \u00bb, c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u1ecdn n\u00fai cao che ch\u1edf. L\u1ea1ch c\u1ee7a \u00ab Coua Bay \u00bb \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed1i v\u1edbi bi\u1ec3n v\u00e0 v\u1ecbnh V\u0103n Phong. B\u1ebfn \u0111\u1ed7 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng c\u1ed3n c\u00e1t che ch\u1edf. \u1ede \u0111\u1ea5y, c\u00f3 nhi\u1ec1u l\u00e0ng \u0111\u00e1nh c\u00e1. (Theo m\u1ed9t s\u1ed1 ch\u1ec9 d\u1eabn kh\u00e1c, \u00ab Coua Bay \u00bb th\u01b0\u1eddng c\u00f3 nhi\u1ec1u lu\u1ed3ng n\u01b0\u1edbc xo\u1eafn r\u1ea5t m\u1ea1nh). \u0110\u1ea3o \u00ab Coua \u00bb c\u00f3 n\u00fai r\u1eebng, \u1edf ph\u00eda t\u00e2y c\u00f3 m\u1ed9t t\u1ea3ng n\u00fai m\u00e0 \u0111\u1ec9nh cao 570 m\u00e9t. \u0110\u1ec9nh r\u1ed9ng v\u00e0 \u1edf m\u1ed9t v\u00e0i n\u01a1i l\u1ea1i b\u1eb1ng ph\u1eb3ng. \u0110\u00f3 l\u00e0 n\u00fai \u00ab mont du Passage \u00bb.<\/p>\n<p>V\u1ecbnh l\u1edbn g\u1ecdi l\u00e0 V\u0103n Phong n\u00e0y r\u1ea5t r\u1ed9ng, nh\u01b0ng qu\u00e1 tr\u1ed1ng \u0111\u1ec3 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng b\u1ebfn \u0111\u1ed7 t\u1ed1t, ngo\u1ea1i tr\u1eeb \u1edf nh\u1eefng n\u01a1i \u0111\u00e3 n\u00f3i nh\u01b0 \u00ab Hone Cohe \u00bb v\u00e0 \u00ab Coua Bay \u00bb (c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 C\u1eeda B\u1ea3y, 7 c\u1eeda ?)<\/p>\n<p>Hai t\u1ea3ng \u0111\u00e1 l\u1edbn nh\u01b0 2 t\u00f2a hay 2 ng\u00f3n tay \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 \u00ab M\u1eb9 v\u00e0 Con \u00bb n\u1eb1m \u1edf ph\u00eda t\u00e2y, c\u00e1ch c\u1ea3ng \u00ab Coua Bay \u00bb 27 h\u1ea3i l\u00fd.<\/p>\n<p>V\u1ecbnh V\u0103n Phong, \u1edf ph\u00eda b\u1eafc, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1ch v\u1edbi bi\u1ec3n b\u1eb1ng m\u1ed9t b\u00e1n \u0111\u1ea3o \u0111i t\u1eeb nh\u1eefng ng\u1ecdn n\u00fai c\u1ee7a v\u1ecbnh Varella \u0111\u1ebfn ph\u00eda nam. L\u00fac \u0111\u1ea7u, b\u00e1n \u0111\u1ea3o n\u00e0y th\u1ea5p v\u00e0 h\u1eb9p (d\u00e0i ch\u1eebng 13 Km v\u00e0 r\u1ed9ng t\u1eeb 800 m\u00e9t t\u1edbi 1.200 m\u00e9t), r\u1ed3i tr\u1edf th\u00e0nh r\u1ed9ng v\u00e0 nhi\u1ec1u \u0111\u1ed3i n\u00fai khi ti\u1ebfn v\u1ec1 ph\u00eda nam. \u1ede ph\u00eda nam c\u1ee7a b\u00e1n \u0111\u1ea3o l\u00e0 c\u1ea3ng \u00ab Coua Bay \u00bb \u0111\u1ed1i di\u1ec7n v\u1edbi \u0111\u1ea3o \u00ab Coua \u00bb. \u00d4ng Dayot g\u1ecdi c\u00e1i v\u1ecbnh \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng c\u1ee7a b\u00e1n \u0111\u1ea3o \u1ea5y l\u00e0 \u00ab Hone Gomme \u00bb. V\u00e0 sau n\u00e0y, t\u00ean \u00ab Hone Gomme \u00bb \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi chung cho c\u1ea3 b\u00e1n \u0111\u1ea3o. Ph\u1ea7n nam b\u00e1n \u0111\u1ea3o th\u00ec r\u1ed9ng v\u00e0 c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111\u1ed3i n\u00fai kh\u00f4 c\u1eb1n, \u0111\u1ec9nh th\u00ec nhi\u1ec1u \u0111\u00e1. Ngo\u00e0i bi\u1ec3n c\u00f3 m\u1ed9t \u0111\u1ea3o nh\u1ecf g\u1ecdi l\u00e0 \u00ab \u0110o\u00ef Mo\u00ef\u00bb hay \u00ab \u00eele de la Gu\u00e9rite \u00bb, l\u00e0 ph\u1ea7n \u0111\u1ea5t xa nh\u1ea5t v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y c\u1ee7a Annam, n\u1eb1m \u1edf 12\u00b039 b\u1eafc v\u00e0 107\u00b07 nam.<\/p>\n<p>Khi v\u01b0\u1ee3t qua \u00ab \u00eele de la Gu\u00e9rite \u00bb, ta ti\u1ebfn v\u00e0o v\u1ecbnh \u00ab Hone Gomme \u00bb (H\u00f2n Gom ?). V\u1ecbnh k\u00e9o d\u00e0i t\u1eeb h\u00f2n \u0111\u1ea3o n\u00e0y t\u1edbi nh\u1eefng \u0111\u1ed3i n\u00fai c\u1ee7a m\u0169i Varella. Ph\u00eda trong v\u1ecbnh c\u00f3 m\u1ed9t v\u0169ng t\u00e0u nh\u1ecf, b\u00ean c\u1ea1nh \u0111\u00f3 l\u00e0 c\u1ea3ng \u00ab V\u0169ng Ro \u00bb.<\/p>\n<p>C\u1ea3ng \u00ab V\u0169ng Ro \u00bb n\u1eb1m \u1edf ph\u00eda nam, c\u1ea1nh m\u0169i Varella. L\u00e0 m\u1ed9t c\u1ea3ng \u0111\u1eb9p nh\u1ea5t v\u00e0 c\u00f3 nh\u1eefng b\u1ebfn \u0111\u1ed7 an to\u00e0n nh\u1ea5t c\u1ee7a b\u1edd bi\u1ec3n v\u00f9ng n\u00e0y. C\u1eeda v\u00e0o c\u1ea3ng r\u1ed9ng 1 h\u1ea3i l\u00fd, v\u00e0 \u1edf ph\u00eda trong, v\u0169ng c\u1ea3ng r\u1ed9ng 3 h\u1ea3i l\u00fd theo h\u01b0\u1edbng \u0111\u00f4ng b\u1eafc, s\u00e2u 16, 13, v\u00e0 11 m\u00e9t. C\u1ea3ng \u0111\u1ea7y b\u00f9n, ngo\u1ea1i tr\u1eeb m\u1ed9t v\u00e0i n\u01a1i c\u00e1ch b\u1edd ch\u1eebng tr\u0103m m\u00e9t th\u00ec ta c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y c\u00e1t ho\u1eb7c san h\u00f4. \u0110\u1ea3o \u00ab H\u00f2n Ro \u00bb n\u1eb1m \u1edf ph\u00eda t\u00e2y nam c\u1ee7a c\u1eeda c\u1ea3ng. \u0110\u1ea3o v\u00e0 b\u1edd bi\u1ec3n t\u00e1ch r\u1eddi nhau b\u1eb1ng m\u1ed9t con l\u1ea1ch kh\u00e1 h\u1eb9p, nh\u01b0ng \u1edf g\u1ea7n \u0111\u1ea3o n\u01b0\u1edbc s\u00e2u t\u1edbi 14 m\u00e9t. Ta c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 t\u00ecm th\u1ea5y n\u01b0\u1edbc ng\u1ecdt \u1edf ph\u00eda t\u00e2y c\u1ee7a c\u1ea3ng.<\/p>\n<p>Ngo\u00e0i nh\u1eefng ch\u1ec9 d\u1eabn ch\u00ednh x\u00e1c v\u00e0 c\u00f3 th\u1ea9m quy\u1ec1n n\u00e0y, ch\u00fang t\u00f4i mu\u1ed1n n\u00f3i th\u00eam r\u1eb1ng c\u1ea3ng \u00ab V\u0169ng Ro \u00bb c\u00f3 v\u1ecb tr\u00ed chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c quan tr\u1ecdng v\u00ec \u1edf g\u1ea7n c\u1eeda ph\u00eda nam c\u1ee7a \u0110\u00e8o C\u1ea3 m\u00e0 ch\u00fang ta s\u1ebd c\u00f3 d\u1ecbp n\u00f3i r\u00f5 h\u01a1n. C\u0169ng c\u00f3 m\u1ed9t l\u00e0ng ng\u01b0\u1eddi Annam \u1edf cu\u1ed1i c\u1ea3ng V\u0169ng Ro, n\u01a1i \u1ea5y c\u00f3 n\u01b0\u1edbc ng\u1ecdt r\u1ea5t t\u1ed1t. Hi\u1ec7n nay, c\u1ea3ng \u00ab V\u0169ng Ro \u00bb l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng \u1ed5 ch\u00ednh c\u1ee7a b\u1ecdn c\u01b0\u1edbp bi\u1ec3n ng\u01b0\u1eddi Annam hay Trung Qu\u1ed1c c\u1ee7a b\u1edd bi\u1ec3n n\u00e0y.<\/p>\n<p>D\u00e3y n\u00fai \u00ab M\u1eb9 v\u00e0 Con \u00bb cao 2.100 m\u00e9t, khi ch\u1ea1y xu\u1ed1ng phia \u0111\u00f4ng th\u00ec th\u1ea5p d\u1ea7n, v\u00e0 ta th\u1ea5y theo th\u1ee9 t\u1ef1 nh\u1eefng \u0111\u1ec9nh sau \u0111\u00e2y : \u0111\u1ec9nh \u00ab Diad\u00e8me \u00bb cao 1.600 m\u00e9t, \u0111\u1ec9nh \u00ab Salacco \u00bb cao 1.200 m\u00e9t. D\u00e3y n\u00fai xu\u1ed1ng th\u1ea5p n\u01a1i c\u00f3 \u00ab \u0110\u00e8o C\u1ea3 \u00bb (\u0111\u00e8o l\u1edbn) \u0111i ngang qua, r\u1ed3i l\u1ea1i tr\u1edf th\u00e0nh cao n\u01a1i c\u00f3 \u00ab \u0110\u00e1 Bia \u00bb, m\u1ed9t t\u1ea3ng \u0111\u00e1 hoa c\u01b0\u01a1ng r\u1ea5t l\u1edbn cao 750 m\u00e9t ng\u1ef1 tr\u00ean c\u1ea3 v\u00f9ng bi\u1ec3n Varella. B\u1edd bi\u1ec3n c\u00f3 4 \u0111\u1ec9nh \u0111\u00e1 th\u1eb3ng \u0111\u1ee9ng t\u1ea1o th\u00e0nh m\u1ed9t di\u1ec7n t\u00edch d\u00e0i 3 \u00bd h\u1ea3i l\u00fd t\u1eeb nam t\u1edbi b\u1eafc.<\/p>\n<p>Th\u00eam v\u00e0o m\u0169i \u00ab Varella \u00bb hay \u00ab cap de la Pagode \u00bb, ta c\u00f2n th\u1ea5y m\u1ed9t m\u0169i m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Annam g\u1ecdi l\u00e0 \u00ab M\u0169i N\u1ea1i \u00bb \u1edf cu\u1ed1i v\u00f9ng bi\u1ec3n Kh\u00e1nh H\u00f2a. V\u00e0 nh\u01b0 th\u1ebf, ngo\u1ea1i tr\u1eeb \u00ab V\u0169ng G\u0103ng \u00bb, c\u1ea3 mi\u1ec1n duy\u00ean h\u1ea3i Kh\u00e1nh H\u00f2a \u0111\u1ec1u n\u1eb1m \u1edf gi\u1eefa m\u0169i Varella gi\u1ea3 v\u00e0 m\u0169i Varella th\u1eadt.<\/p>\n<p><span style=\"color: blue;\"><b>2. Cam Linh v\u00e0 Nha Trang<\/b><\/span><\/p>\n<p>C\u0169ng nh\u01b0 v\u1edbi B\u00ecnh Thu\u1eadn, ch\u00fang t\u00f4i s\u1ebd t\u00ecm hi\u1ec3u x\u1ee9 s\u1edf n\u00e0y theo con \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1i quan, t\u1eeb nam ra b\u1eafc.<\/p>\n<p>\u00ab Tr\u1ea1m Thu\u1eadn Lai \u00bb l\u00e0 tr\u1ea1m b\u01b0u \u0111i\u1ec7n cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u1ee7a t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn nh\u01b0 \u0111\u00e3 n\u00f3i. \u00ab Tr\u1ea1m \u00bb c\u00f3 ki\u1ebfn tr\u00fac h\u01a1i gi\u1ed1ng m\u1ed9t ph\u00e1o \u0111\u00e0i. Nh\u00e0 c\u00f3 m\u00e1i b\u1eb1ng ng\u00f3i, cao v\u00e0 ch\u1eafc ch\u1eafn. \u00ab Tr\u1ea1m \u00bb \u0111\u01b0\u1ee3c bao b\u1ecdc b\u1eb1ng m\u1ed9t b\u1ee9c t\u01b0\u1eddng b\u1eb1ng \u0111\u00e1, v\u00e0 con \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1i quan \u0111i ngang qua \u00ab tr\u1ea1m \u00bb v\u1edbi l\u1ed1i v\u00e0o l\u00e0 c\u1eeda ph\u00eda nam c\u1ee7a tr\u1ea1m v\u00e0 ng\u00f5 ra l\u00e0 c\u1eeda ph\u00eda b\u1eafc. V\u01b0\u1ee3t qua \u00ab tr\u1ea1m \u00bb n\u00e0y, ta ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn h\u1ebbm n\u00fai n\u1eb1m gi\u1eefa kh\u1ed1i n\u00fai \u00ab \u0110\u00e1 V\u00e1ch \u00bb v\u00e0 n\u00fai \u0111\u1ed3i \u1edf ph\u00eda t\u00e2y. Ph\u00eda nam c\u1ee7a h\u1ebbm n\u00fai l\u00e0 r\u1eebng r\u1eadm, \u0111\u1ea7y b\u00f9n l\u1ea7y. \u0110\u00f4i khi, con \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1i quan ph\u1ea3i \u0111i ngang qua nh\u1eefng v\u00f9ng \u0111\u1ea7y c\u1ecf d\u1ea1i v\u00e0 ru\u1ed3i tr\u00e2u.<\/p>\n<p>V\u01b0\u1ee3t qua ph\u1ea7n r\u1eebng c\u1ee7a h\u1ebbm n\u00fai l\u00e0 t\u1edbi bi\u00ean gi\u1edbi c\u1ee7a 2 t\u1ec9nh. Bi\u00ean gi\u1edbi n\u1eb1m \u1edf ph\u00eda t\u00e2y c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u1ecdn n\u00fai v\u00e2y quanh \u00ab V\u0169ng G\u0103ng \u00bb. V\u00e0 sau \u0111\u00f3 l\u00e0 v\u00f9ng \u0111\u1ea5t kh\u00e1 cao, c\u00f3 m\u1ed9t v\u00e0i m\u00e1i nh\u00e0 c\u1ee7a \u00ab H\u1ed9 \u00bb, \u1edf g\u1ea7n v\u00f9ng c\u00f3 con su\u1ed1i g\u1ecdi l\u00e0 \u00ab Su\u1ed1i \u0110\u00e1 \u00bb.<\/p>\n<p>\u1ede l\u1ed1i ra c\u1ee7a h\u1ebbm n\u00fai, l\u00fac tr\u01b0\u1edbc c\u0169ng c\u00f3 m\u1ed9t \u00ab tr\u1ea1m \u00bb nh\u01b0ng \u0111\u00e3 b\u1ecf hoang k\u1ec3 t\u1eeb khi ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef \u00ab tr\u1ea1m \u00bb b\u1ecb c\u1ecdp gi\u1ebft ch\u1ebft. Sau \u0111\u00f3, \u1edf d\u01b0\u1edbi ch\u00e2n m\u1ed9t ng\u1ecdn \u0111\u1ed3i, c\u00f3 m\u1ed9t c\u00e1i c\u1ea7u b\u1eafc ngang m\u1ed9t con l\u1ea1ch kh\u00e1 s\u00e2u. V\u00e0 sau \u0111\u00f3 n\u1eefa l\u00e0 l\u00e0ng \u00ab M\u00f4 Xo\u00e0i \u00bb thu\u1ed9c v\u1ec1 \u00ab H\u1ed9 \u0110i\u1ec1n N\u00f4ng \u00bb, m\u1ed9t l\u00e0ng ngh\u00e8o n\u00e0n ch\u1eebng v\u00e0i ch\u1ee5c m\u00e1i nh\u00e0. D\u00e2n l\u00e0ng tr\u1ed3ng b\u1eafp v\u00e0 bu\u00f4n b\u00e1n v\u1edbi nh\u1eefng d\u00e2n t\u1ed9c hoang s\u01a1 g\u1ea7n \u0111\u00f3. \u0110\u1ea5t th\u1ea5p, nhi\u1ec1u \u0111\u1ed3ng l\u1ea7y, con \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1i quan \u0111i ngang qua th\u01b0\u1eddng b\u1ecb l\u00fan nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eeda ch\u1eefa.<\/p>\n<p>Ph\u00eda b\u1eafc \u00ab M\u00f4 Xo\u00e0i \u00bb, con \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1i quan \u0111i ngang qua r\u1eebng, nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1i kh\u00e1 th\u00f4ng tho\u00e1ng. Ph\u00eda tr\u00e1i con \u0111\u01b0\u1eddng, c\u00e1ch ch\u1eebng 100 m\u00e9t, c\u00f3 m\u1ed9t h\u00e0ng c\u00e2y. Ph\u00eda ph\u1ea3i con \u0111\u01b0\u1eddng, th\u1ec9nh tho\u1ea3ng ta c\u00f3 th\u1ec3 tho\u00e1ng th\u1ea5y v\u1ecbnh Cam Linh ph\u00eda trong, c\u00e1ch \u0111\u01b0\u1eddng ch\u1eebng 2 Km. R\u1ed3i \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ea5p d\u1ea7n v\u00e0 \u0111i ngang qua nhi\u1ec1u con su\u1ed1i.<\/p>\n<p>T\u1edbi n\u1eefa, ta ph\u1ea3i \u0111i qua 3 c\u00e1i ph\u00e1 hay c\u00e1nh bi\u1ec3n b\u1eb1ng nh\u1eefng c\u00e2y c\u1ea7u b\u1eb1ng g\u1ed7 d\u00e0i v\u00e0 ch\u1eadt h\u1eb9p. Ba c\u00e1i ph\u00e1 n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 \u00ab Ba Ng\u00f2i \u00bb. Ph\u1ea3i c\u00f3 c\u1ea7u m\u1edbi v\u01b0\u1ee3t qua \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1edfi v\u00ec \u0111\u00e1y c\u1ee7a ph\u00e1 nhi\u1ec1u b\u00f9n l\u1ea7y n\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u1ed9i b\u1ed9 qua ph\u00e1 v\u00e0o b\u1ea5t c\u1ee9 m\u00f9a n\u00e0o.<\/p>\n<p>Sau khi \u0111\u00e3 v\u01b0\u1ee3t qua c\u00e2y c\u1ea7u th\u1ee9 ba th\u00ec t\u1edbi \u00ab tr\u1ea1m H\u00f2a Quan \u00bb, tr\u1ea1m \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a t\u1ec9nh Kh\u00e1nh H\u00f2a n\u1eb1m \u1edf \u00ab Ba Ng\u00f2i \u00bb, m\u1ed9t l\u00e0ng c\u00f3 ch\u1eebng ng\u00e0n ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 c\u0169ng l\u00e0 l\u00e0ng l\u1edbn nh\u1ea5t c\u1ee7a v\u00f9ng Cam Linh. \u1ede \u0111\u1ea5y c\u00f3 m\u1ed9 c\u1ee7a \u00ab \u00f4ng Th\u1ecb \u0110\u1ecdc \u00bb, ng\u01b0\u1eddi s\u00e1ng l\u1eadp ra \u00ab \u0110i\u1ec1n N\u00f4ng \u00bb. T\u00ean ch\u00ednh th\u1ee9c c\u1ee7a \u00ab Ba Ng\u00f2i \u00bb l\u00e0 \u00ab Binh Ba Th\u00f4n \u00bb v\u00e0 l\u00e0ng chuy\u00ean b\u00e1n c\u00e1 v\u00e0 n\u01b0\u1edbc m\u1eafm.<\/p>\n<p>C\u00f3 m\u1ed9t con s\u00f4ng nh\u1ecf \u0111\u1ed5 v\u00e0o ph\u00e1 \u00ab Ba Ng\u00f2i \u00bb. S\u00f4ng n\u00e0y t\u01b0\u1edbi n\u01b0\u1edbc cho nh\u1eefng ru\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng \u1edf ph\u00eda t\u00e2y thung l\u0169ng. \u1ede \u0111\u1ea5y c\u00f3 th\u1ea5y tr\u00e2u v\u00e0 ng\u1ef1a. Thung l\u0169ng \u00ab Ba Ng\u00f2i \u00bb hay \u00ab Cam Linh \u00bb hi\u1ec7n nay g\u1ea7n nh\u01b0 kh\u00f4ng ng\u01b0\u1eddi \u1edf. Nh\u01b0ng ta c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ea3i t\u1ea1o thung l\u0169ng th\u00e0nh ru\u1ed9ng mu\u1ed1i hay ru\u1ed9ng l\u00faa. V\u00e0 c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m t\u0103ng tr\u01b0\u1edfng vi\u1ec7c bu\u00f4n b\u00e1n v\u1edbi d\u00e2n t\u1ed9c hoang s\u01a1 s\u1ed1ng \u1edf ph\u00eda t\u00e2y.<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi hoang s\u01a1 s\u1ed1ng chung quanh \u00ab N\u00fai R\u1ed3ng \u00bb \u1edf ph\u00eda b\u1eafc \u00ab Ba Ng\u00f2i \u00bb, \u1edf \u0111\u1ea5y c\u00f3 t\u01b0\u1ee3ng ( ?) c\u1ee7a vua \u00ab Ta Lang \u00bb v\u00e0 ho\u00e0ng h\u1eadu \u00ab Ta L\u00ea \u00bb, t\u00ean Tjame m\u00e0 d\u00e2n Annam \u0111\u1ecdc tr\u1ea1i m\u00e0 th\u00e0nh. D\u00e2n Annam r\u1ea5t s\u1ee3 \u00ab N\u00fai R\u1ed3ng \u00bb v\u00ec h\u1ecd tin r\u1eb1ng \u1edf \u0111\u1ea5y c\u00f3 qu\u1ef7 th\u1ea7n \u0111\u00e3 gi\u1ebft th\u01b0 k\u00fd v\u00e0 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi gi\u00fap vi\u1ec7c c\u1ee7a m\u1ed9t \u00f4ng quan \u0111\u00e3 ng\u1ea1o m\u1ea1n \u0111i qua v\u00f9ng v\u1edbi chi\u1ebfu l\u1ec7nh.<\/p>\n<p>Qua \u00ab tr\u1ea1m H\u00f2a Quan \u00bb l\u00e0 m\u1ed9t v\u00f9ng tr\u1ed1ng c\u00f3 nhi\u1ec1u r\u1eebng, voi, t\u00ea gi\u00e1c v\u00e0 tr\u00e2u b\u00f2 hoang nh\u01b0ng l\u1ea1i kh\u00f4ng l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n s\u1ee3 m\u1ea5y. Khi v\u01b0\u1ee3t qua c\u00e1nh r\u1eebng d\u00e0i ch\u1eebng 3-4 Km n\u00e0y th\u00ec ta ti\u1ebfn g\u1ea7n t\u1edbi b\u1edd c\u1ee7a Cam Linh, t\u1ee9c l\u00e0 v\u00f9ng ven b\u1edd c\u1ee7a c\u00e1i ph\u00e1 d\u00e0i l\u00ean ph\u00eda b\u1eafc v\u00e0 n\u1eb1m ph\u00eda trong c\u1ee7a v\u1ecbnh.<\/p>\n<p>N\u1eeda \u0111\u01b0\u1eddng c\u00f3 m\u1ed9t n\u01a1i \u0111\u1ec3 ngh\u1ec9 ng\u01a1i g\u1ecdi l\u00e0 \u00ab M\u1ed5 \u0110\u1ea7u \u00bb, nh\u01b0ng \u0111\u1ea5t v\u00f9ng n\u00e0y th\u01b0\u1eddng l\u00e0 th\u1ea5p v\u00e0 nhi\u1ec1u \u0111\u1ed3ng l\u1ea7y.<\/p>\n<p>Sau 4 gi\u1edd \u0111i b\u1ed9 t\u1eeb \u00ab Ba Ng\u00f2i \u00bb, ch\u00fang t\u00f4i c\u0169ng \u0111\u00e3 t\u1edbi \u00ab tr\u1ea1m H\u00f2a \u0110o \u00bb hay \u00ab H\u00f2a \u0110u \u00bb, \u00ab tr\u1ea1m \u00bb th\u1ee9 2 c\u1ee7a t\u1ec9nh Kh\u00e1nh H\u00f2a.<\/p>\n<p>Tr\u1ea1m b\u01b0u \u0111i\u1ec7n n\u00e0y n\u1eb1m gi\u1eefa \u0111\u1ed3ng tr\u1ed1ng b\u00ean b\u1edd ph\u00e1. \u1ede \u0111\u1ea5y kh\u00f4ng c\u00f3 c\u1ecf d\u1ea1i, kh\u00f4ng b\u00f3ng c\u00e2y c\u0169ng kh\u00f4ng n\u01b0\u1edbc ng\u1ecdt, m\u1eb7t \u0111\u1ea5t kh\u00f4 c\u1eb1n, ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t v\u00e0i ng\u1ecdn c\u00e2y c\u1ecf tr\u00ean \u0111\u1ed3i c\u00e1t v\u00e0 b\u00e3i bi\u1ec3n.<\/p>\n<p>Th\u00e1ng 12, v\u00e0o m\u00f9a m\u01b0a, v\u00f9ng \u0111\u1ea5t b\u1eb1ng n\u00e0y tr\u1edf th\u00e0nh \u0111\u1ea7m l\u1ea7y, ng\u01b0\u1eddi l\u1eef h\u00e0nh ph\u1ea3i th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean l\u1ea7y l\u1ed9i trong nh\u1eefng v\u0169ng b\u00f9n.<\/p>\n<p>T\u1eeb \u00ab tr\u1ea1m H\u00f2a \u0110o \u00bb, \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1i quan \u0111i ngang c\u1ee7a m\u1ed9t c\u00e1nh \u0111\u1ed3ng c\u0169ng kh\u00f4 c\u1eb1n nh\u01b0 v\u1eady. Tuy c\u00f3 c\u00e2y c\u1ecf, nh\u01b0ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 r\u1eebng. C\u00e2y th\u01b0a n\u00ean kh\u00f4ng c\u1ea3n tr\u1edf l\u1ed1i \u0111i v\u00e0 t\u1ea7m nh\u00ecn. \u0110\u1ea5t kh\u00f4 c\u1eb1n v\u00e0 c\u00f3 nhi\u1ec1u c\u00e1t. \u0110i b\u1ed9 trong 2 gi\u1edd nh\u01b0ng v\u1eabn th\u1ea5y c\u00e1i ph\u00e1 b\u00ean ph\u1ea3i, r\u1ed3i d\u00f9 \u0111\u00e3 v\u01b0\u1ee3t qua ph\u00e1 nh\u01b0ng \u0111\u1ea5t c\u0169ng kh\u00f4ng b\u1edbt kh\u00f4 c\u1eb1n. Cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u0169ng t\u1edbi m\u1ed9t l\u00e0ng nh\u1ecf c\u00f3 b\u00f3ng m\u00e1t m\u00e0 d\u00e2n Annam g\u1ecdi l\u00e0 \u00ab Trong Bong \u00bb, \u1edf \u0111\u1ea5y c\u00f3 th\u1ea5y m\u1ed9t ng\u00f4i ch\u00f9a nh\u1ecf g\u1ecdi l\u00e0 \u00ab R\u00f9 R\u00ec \u00bb. Quanh \u0111\u00f3 l\u00e0 nh\u1eefng \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng \u0111\u1eb9p ; ta v\u1eabn c\u00f2n th\u1ea5y \u0111\u1ea7m l\u1ea7y ngo\u00e0i xa ; v\u00f9ng n\u00e0y c\u00f3 nhi\u1ec1u n\u01b0\u1edbc, v\u00e0 sau khi \u0111\u00e3 t\u01b0\u1edbi cho ru\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng, n\u01b0\u1edbc tr\u00e0n v\u1ec1 ph\u00eda nam, v\u00e0o nh\u1eefng v\u00f9ng \u0111\u1ea7m l\u1ea7y c\u1ee7a c\u00e1i ph\u00e1.<\/p>\n<p>Qua l\u00e0ng \u00ab Trong Bong \u00bb, l\u1eef kh\u00e1ch ph\u1ea3i l\u1ea7y l\u1ed9i v\u01b0\u1ee3t qua \u0111\u1ea7m l\u1ea7y ch\u1eebng 1 gi\u1edd \u0111\u1ec3 t\u1edbi tr\u1ea1m \u00ab H\u00f2a T\u00e2n \u00bb, tr\u1ea1m th\u1ee9 3 c\u1ee7a t\u1ec9nh Kh\u00e1nh H\u00f2a, g\u1ea7n m\u1ed9t l\u00e0ng h\u00ecnh nh\u01b0 \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 \u00ab C\u1eedu L\u1ee3i \u00bb. \u0110\u1ea5t \u1edf \u0111\u00e2y ph\u00ec nhi\u00eau, nh\u01b0ng \u00edt ng\u01b0\u1eddi \u1edf, v\u00e0 v\u00ec c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111\u1ea7m l\u1ea7y n\u00ean c\u0169ng kh\u00f4ng m\u1ea5y trong l\u00e0nh.<\/p>\n<p>C\u00e1ch \u0111\u1ea5y m\u1ed9t h\u1ea3i l\u00fd v\u1ec1 ph\u00eda b\u1eafc n\u01a1i c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111\u1ea7m l\u1ea7y l\u1edbn l\u00e0 gi\u1edbi h\u1ea1n ph\u00eda b\u1eafc c\u1ee7a v\u00f9ng \u00ab Cam Linh \u00bb. Cam Linh gi\u1ed1ng nh\u01b0 m\u1ed9t kh\u00fac ru\u1ed9t d\u00e0i, b\u00ean tr\u00e1i l\u00e0 \u0111\u1ed3i n\u00fai, b\u00ean ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1ea7m l\u1ea7y, ph\u00e1, \u0111\u1ed3i c\u00e1t v\u00e0 v\u1ecbnh. T\u1eeb \u00ab M\u00f4 Xo\u00e0i \u00bb \u0111\u1ebfn \u00ab H\u00f2a T\u00e2n \u00bb d\u00e0i hai tr\u1ea1m r\u01b0\u1ee1i t\u1ee9c l\u00e0 g\u1ea7n 50 km, v\u00e0 t\u1eeb \u00ab Thu\u1eadn Lai \u00bb \u0111\u1ebfn \u00ab H\u00f2a T\u00e2n \u00bb l\u00e0 60 Km.<\/p>\n<p>V\u00f9ng n\u00e0y c\u00f3 \u00edt ng\u01b0\u1eddi \u1edf v\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 kh\u00f4ng trong l\u00e0nh. L\u00fd do ch\u00ednh l\u00e0 v\u00ec kh\u00f4ng khai hoang tr\u1ed3ng tr\u1ecdt n\u00ean b\u1ecf nhi\u1ec1u \u0111\u1ea5t tr\u1ed1ng, t\u00f9y m\u00f9a m\u00e0 th\u00e0nh kh\u00f4 c\u1eb1n ho\u1eb7c \u0111\u1ea7y n\u01b0\u1edbc v\u00e0 \u0111\u1ea7m l\u1ea7y. N\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u00f5 tho\u00e1t.<\/p>\n<p>T\u1eeb \u00ab Thu\u1eadn Lai \u00bb t\u1edbi Nha Trang, d\u00e2n ch\u00fang r\u1ea5t ngh\u00e8o kh\u1ed5, l\u1ea1i c\u00f2n d\u1ec5 b\u1ecb b\u1ec7nh. H\u1ecd s\u1ee3 c\u1ecdp. N\u1ebfu c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ebft th\u00fa d\u1eef, \u0111\u00e0o k\u00eanh m\u01b0\u01a1ng d\u1eabn v\u00e0 tho\u00e1t n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 bi\u1ebfn nh\u1eefng v\u00f9ng kh\u00f4 c\u1eb1n th\u00e0nh ru\u1ed9ng l\u00faa ho\u1eb7c ru\u1ed9ng mu\u1ed1i th\u00ec v\u00f9ng n\u00e0y s\u1ebd bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i ho\u00e0n to\u00e0n.<\/p>\n<p>R\u1eddi \u00ab tr\u1ea1m H\u00f2a T\u00e2n \u00bb, \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1i quan \u0111i v\u00e0o r\u1eebng. R\u1eebng c\u00f3 nhi\u1ec1u c\u00e2y l\u1edbn ph\u1ee7 tr\u00f9m b\u00f3ng m\u00e1t nh\u01b0 mang n\u00f3n cho \u0111\u01b0\u1eddng. C\u1ecf d\u1ea1i m\u1ecdc \u0111\u1ea7y \u0111\u1ea5t, h\u00e0ng v\u1ea1n con ru\u1ed3i tr\u00e2u b\u00e1m quanh th\u00fa v\u1eadt v\u00e0 kh\u00e1ch l\u1eef h\u00e0nh, nh\u1ea5t l\u00e0 t\u1eeb th\u00e1ng 8 t\u1edbi th\u00e1ng gi\u00eang. T\u1ea1i v\u00f9ng nhi\u1ec1u c\u00e2y c\u1ed1i n\u00e0y c\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u th\u00fa r\u1eebng : c\u00f4ng, h\u01b0\u01a1u, nai, ho\u1eb5ng v\u00e0 c\u1ecdp r\u1ea5t \u0111\u00e1ng s\u1ee3. Ngay c\u1ea3 voi v\u00e0 t\u00ea gi\u00e1c th\u1ec9nh tho\u1ea3ng c\u0169ng \u0111i ngang qua \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1i.<\/p>\n<p>\u0110i b\u1ed9 m\u1ed9t ti\u1ebfng \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 th\u00ec h\u1ebft r\u1eebng, sau \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t v\u00f9ng nhi\u1ec1u \u0111\u1ea7m l\u1ea7y r\u1ed9ng l\u1edbn, tuy c\u0169ng c\u00f3 v\u00e0i ru\u1ed9ng l\u00faa v\u00e0 th\u00f4n x\u00f3m nh\u1ecf. R\u1ed3i con \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1i quan ch\u00ecm d\u01b0\u1edbi n\u01b0\u1edbc, tuy th\u1ec9nh tho\u1ea3ng v\u1eabn c\u00f2n th\u1ea5y m\u1eb7t \u0111\u01b0\u1eddng. Nh\u01b0ng c\u00f3 qu\u00e1 nhi\u1ec1u ch\u1ed7 ng\u1eadp n\u01b0\u1edbc cho n\u00ean l\u1eef kh\u00e1ch \u0111\u00e0nh b\u1ea1o d\u1ea1n \u0111i th\u1eb3ng xu\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc v\u00e0 b\u00f9n l\u1ea7y. C\u00f3 ch\u1ed7 s\u00e2u t\u1edbi \u0111\u1ea7u g\u1ed1i, ngay c\u1ea3 trong m\u00f9a kh\u00f4. V\u00f9ng \u0111\u1ea7m l\u1ea7y n\u00e0y tho\u00e1t n\u01b0\u1edbc theo 2 h\u01b0\u1edbng : ch\u1ea3y v\u1ec1 ph\u00eda nam v\u00e0 \u0111\u1ed5 v\u00e0o v\u00f9ng Cam Linh, ch\u1ea3y v\u1ec1 ph\u00eda b\u1eafc \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed5 v\u00e0o Kh\u00e1nh H\u00f2a \u1edf nh\u1eefng con l\u1ea1ch d\u1ecdc theo b\u1edd \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1i. R\u1ed3i \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1i quan \u0111i d\u1ecdc theo nh\u1eefng con su\u1ed1i tho\u00e1t t\u1eeb \u0111\u1ea7m l\u1ea7y v\u00f9ng \u00ab H\u00f2a T\u00e2n \u00bb, gi\u1eefa nh\u1eefng \u0111\u1ed3i n\u00fai ph\u00eda \u0111\u00f4ng v\u00e0 d\u00e3y n\u00fai ph\u00eda t\u00e2y, \u0111\u1ec3 \u0111i t\u1edbi thung l\u0169ng Nha Trang. Ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn, con \u0111\u01b0\u1eddng theo h\u01b0\u1edbng \u0111\u00f4ng v\u00e0 tr\u00e1nh nh\u1eefng ng\u1ecdn n\u00fai b\u00ean ph\u1ea3i r\u1ed3i th\u1eb3ng t\u1edbi th\u00e0nh.<\/p>\n<p>Khi v\u01b0\u1ee3t qua nh\u1eefng c\u00e1nh \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng l\u00faa, \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1i quan l\u1ea1i \u0111i d\u1ecdc theo con su\u1ed1i tho\u00e1t t\u1eeb \u0111\u1ea7m l\u1ea7y \u00ab H\u00f2a T\u00e2n \u00bb \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed5 v\u00e0o s\u00f4ng Nha Trang, t\u1ea1i ph\u00eda tr\u00ean th\u00e0nh. C\u00e1ch th\u00e0nh 3 Km, \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1i \u0111i ngang qua con su\u1ed1i \u1ea5y r\u1ed3i t\u1edbi \u00ab tr\u1ea1m H\u00f2a Thinh \u00bb. Tr\u1ea1m n\u00e0y n\u1eb1m c\u00e1ch g\u00f3c \u0111\u00f4ng nam c\u1ee7a th\u00e0nh ch\u1eebng v\u00e0i tr\u0103m m\u00e9t.<\/p>\n<p>N\u1ebfu gi\u1ecfi \u0111i b\u1ed9 v\u00e0 \u0111i ch\u1eebng 9-10 ti\u1ebfng \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 m\u1ed9t ng\u00e0y, th\u00ec t\u1eeb \u00ab Thu\u1eadn Lai \u00bb t\u1edbi \u00ab H\u00f2a Thinh \u00bb ph\u1ea3i m\u1ea5t 2 ng\u00e0y. Tr\u00ean ph\u1ea7n l\u1edbn kh\u00fac \u0111\u01b0\u1eddng n\u00e0y, th\u00f4n x\u00f3m th\u01b0\u1eddng v\u1eafng v\u1ebb, ngh\u00e8o n\u00e0n. \u0110\u00e1 s\u1ecfi v\u00e0 c\u00e1t l\u00fan l\u00e0m cho \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e0ng th\u00eam h\u01b0, nh\u1ea5t l\u00e0 v\u00ec l\u1ea7y l\u1ed9i, \u1ed5 g\u00e0, l\u00e0m ta mu\u1ed1n tu s\u1eeda h\u01a1n l\u00e0 v\u1ebd l\u1ea1i tuy\u1ebfn \u0111\u01b0\u1eddng. T\u1eeb \u00ab tr\u1ea1m Thu\u1eadn Lai \u00bb t\u1edbi \u00ab tr\u1ea1m H\u00f2a T\u00e2n \u00bb, ta c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef tuy\u1ebfn \u0111\u01b0\u1eddng th\u1eb3ng nh\u01b0 c\u0169, d\u1ec5 \u0111i l\u1ea1i, m\u1eb7t \u0111\u01b0\u1eddng kh\u00e1 t\u1ed1t v\u00e0 c\u1ea7u \u0111\u01b0\u1eddng kh\u00e1 \u0111\u1ee7. Sau \u00ab tr\u1ea1m H\u00f2a T\u00e2n \u00bb th\u00ec ph\u1ea3i l\u00e0m tuy\u1ebfn \u0111\u01b0\u1eddng tr\u00e1nh v\u00f9ng \u0111\u1ea7m l\u1ea7y ng\u1eadp n\u01b0\u1edbc, v\u00ec ngay c\u1ea3 trong m\u00f9a kh\u00f4, ta c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f2n th\u1ea5y m\u1eb7t \u0111\u01b0\u1eddng. Tuy\u1ebfn \u0111\u01b0\u1eddng m\u1edbi s\u1ebd x\u00edch g\u1ea7n v\u1edbi d\u00e3y n\u00fai \u1edf ph\u00eda t\u00e2y v\u00e0 l\u00e0m th\u00eam c\u1ea7u g\u1ed7 b\u1eafc ngang qua nh\u1eefng con su\u1ed1i \u0111\u1ed5 v\u00e0o v\u00f9ng \u0111\u1ea7m l\u1ea7y. Ch\u1ea5p nh\u1eadn r\u1eb1ng, \u1edf \u0111\u00e2y c\u0169ng nh\u01b0 n\u01a1i kh\u00e1c, v\u00ec s\u1ee3 c\u1ecdp n\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1i ph\u1ea3i \u0111i ngang qua nh\u1eefng v\u00f9ng c\u00f3 d\u00e2n c\u01b0. Nh\u01b0ng n\u1ebfu \u1edf tuy\u1ebfn \u0111\u01b0\u1eddng m\u1edbi, ta c\u1eaft b\u1ecf c\u00e2y c\u1ecf m\u1ed7i b\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng ch\u1eebng 50 m\u00e9t, th\u00ec d\u00e2n ch\u00fang s\u1ebd v\u1ec1 \u0111\u1ea5y sinh s\u1ed1ng.<\/p>\n<p>N\u1eb1m \u1edf gi\u1eefa t\u1ec9nh l\u00e0 thung l\u0169ng Kh\u00e1nh H\u00f2a, c\u00f3 t\u00ean c\u0169 l\u00e0 \u00ab Nha Trang \u00bb hay \u00ab Nia Trang \u00bb t\u1eeb ti\u1ebfng \u00ab Tjame \u00bb \u00ab Ea Trang \u00bb hay \u00ab Ia Trang \u00bb ngh\u0129a l\u00e0 \u00ab n\u01b0\u1edbc lau s\u1eady \u00bb. Nha Trang x\u01b0a l\u00e0 dinh c\u1ee7a c\u00e1c vua \u00ab Tjame \u00bb sau khi th\u1ea5t th\u1ee7 n\u1eb7ng n\u1ec1 \u1edf Quy Nh\u01a1n. H\u1ecd \u1edf \u0111\u1ea5y trong v\u00e0i th\u1ebf k\u1ef7 r\u1ed3i l\u00f9i v\u1ec1 \u00ab Panrang \u00bb thu\u1ed9c t\u1ec9nh \u00ab B\u00ecnh Thu\u1eadn \u00bb. Sau n\u00e0y, d\u01b0\u1edbi th\u1eddi vua \u00ab Ki\u1ec1n H\u01b0ng \u00bb, ng\u01b0\u1eddi \u00ab Tjame \u00bb kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3ng h\u00f3a \u0111\u1ec1u b\u1ecb \u0111u\u1ed5i ra kh\u1ecfi Nha Trang v\u00e0 b\u1ecb d\u1ed3n v\u1ec1 B\u00ecnh Thu\u1eadn.<\/p>\n<p>L\u00fac n\u00e0y, tuy Nha Trang kh\u00f4ng c\u00f2n l\u00e0 t\u00ean c\u1ee7a t\u1ec9nh, nh\u01b0ng ng\u01b0\u1eddi ta v\u1eabn gi\u1eef th\u00f3i quen c\u0169. \u1ede gi\u1eefa \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng Nha Trang, c\u00f3 c\u00e1i th\u00e0nh mang t\u00ean ch\u00ednh th\u1ee9c l\u00e0 Kh\u00e1nh H\u00f2a, v\u00e0 nh\u01b0 th\u1ebf, Kh\u00e1nh H\u00f2a c\u0169ng l\u00e0 t\u00ean g\u1ecdi c\u1ee7a \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng. B\u1edfi v\u00ec theo t\u1ee5c l\u1ec7, t\u00ean g\u1ecdi ch\u00ednh th\u1ee9c c\u1ee7a th\u00e0nh c\u0169ng l\u00e0 t\u00ean g\u1ecdi c\u1ee7a to\u00e0n t\u1ec9nh.<\/p>\n<p>Thung l\u0169ng Nha Trang r\u1ea5t \u0111\u1eb9p v\u00e0 d\u00e0i th\u1eb3ng t\u1edbi bi\u1ec3n, \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1edbi h\u1ea1n b\u1edfi 2 d\u00e3y n\u00fai ch\u1ea1y t\u1eeb t\u00e2y xu\u1ed1ng \u0111\u00f4ng. D\u00e3y n\u00fai ph\u00eda b\u1eafc ch\u1ea5m d\u1ee9t t\u1ea1i m\u0169i R\u00f9a (cap de la Tortue), gi\u1eefa v\u1ecbnh Nha Trang v\u00e0 Ninh H\u00f2a. D\u00e3y n\u00fai ph\u00eda nam, tuy kh\u00f4ng ch\u1ea1y d\u00e0i t\u1edbi b\u1edd bi\u1ec3n, nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed1i d\u00e0i v\u00e0 nh\u00f4 l\u00ean th\u00e0nh \u00ab H\u00f2n Thr\u00e9 \u00bb. B\u1edfi v\u00ec \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng n\u1ed1i li\u1ec1n v\u1edbi v\u1ecbnh, cho n\u00ean, ta g\u1ecdi t\u00ean \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng l\u00e0 Nha Trang nh\u01b0 \u0111\u00e3 g\u1ecdi t\u00ean v\u1ecbnh l\u00e0 Nha Trang.<\/p>\n<p>Thung l\u0169ng, t\u1eeb t\u00e2y xu\u1ed1ng \u0111\u00f4ng t\u1ee9c l\u00e0 t\u1eeb nh\u1eefng \u0111\u1ed3i n\u00fai ph\u00eda sau t\u1edbi bi\u1ec3n, d\u00e0i ch\u1eebng 25 Km, r\u1ed9ng 12 t\u1edbi 15 Km t\u1eeb d\u00e3y n\u00fai ph\u00eda b\u1eafc t\u1edbi d\u00e3y n\u00fai ph\u00eda nam.<\/p>\n<p>\u1ede cu\u1ed1i ph\u00eda nam, c\u00f3 m\u1ed9t v\u00e0i ng\u1ecdn \u0111\u1ed3i t\u00e1ch \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng Nha Trang v\u1edbi \u00ab \u0110\u1ed3ng B\u00f2 \u00bb. \u0110\u1ed3ng B\u00f2 l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng kh\u00e1c, kh\u00f3 tr\u1ed3ng tr\u1ecdt, k\u00e9o d\u00e0i xu\u1ed1ng ph\u00eda nam v\u00e0 n\u1eb1m ph\u00eda sau b\u00e3i bi\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 \u00ab B\u00e3i Tr\u01b0\u1eddng \u00bb.<\/p>\n<p>Gi\u1eefa nh\u1eefng d\u00e3y n\u00fai l\u1edbn ph\u00eda sau, ta th\u1ea5y d\u00e3y n\u00fai \u00ab Chao Chai \u00bb ph\u00eda t\u00e2y nam m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ta n\u00f3i r\u1eb1ng n\u00f3 ch\u1ea1y t\u1eeb Kh\u00e1nh H\u00f2a xu\u1ed1ng t\u1eadn t\u1edbi B\u00ecnh Thu\u1eadn ; v\u00e0 n\u00fai c\u0169ng c\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u c\u00e2y c\u1ed5 th\u1ee5. \u1ede ph\u00eda t\u00e2y b\u1eafc Nha Trang, \u00ab H\u00f2n D\u1eef \u00bb c\u0169ng c\u00f3 nhi\u1ec1u c\u00e2y c\u1ed5 th\u1ee5 l\u1edbn. Ng\u01b0\u1eddi Annam cho r\u1eb1ng \u1edf \u0111\u1ea5y c\u00f3 m\u1ecf v\u00e0ng, nh\u01b0ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi h\u1ecd th\u00ec \u0111\u00fang nh\u01b0 t\u00ean g\u1ecdi, ng\u1ecdn n\u00fai c\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u th\u00fa d\u1eef v\u00e0 d\u1ecb \u0111oan ma qu\u1ef7.<\/p>\n<p>S\u00f4ng Nha Trang c\u00f3 ngu\u1ed3n t\u1eeb nh\u1eefng ng\u1ecdn n\u00fai \u1edf ph\u00eda sau, c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 t\u1eeb ph\u00eda t\u00e2y Ninh H\u00f2a. Ng\u01b0\u1eddi Annam n\u00f3i r\u1eb1ng s\u00f4ng d\u00e0i t\u1eeb 100 t\u1edbi 150 Km, ch\u1ea3y theo h\u01b0\u1edbng \u0111\u00f4ng nam, qua nh\u1eefng ng\u1ecdn n\u00fai, v\u00e0 c\u00e1nh ph\u1ea3i c\u1ee7a s\u00f4ng nh\u1eadn m\u1ed9t ph\u1ee5 l\u01b0u ch\u1ea3y t\u1eeb B\u00ecnh Thu\u1eadn. V\u00e0 sau khi ra kh\u1ecfi v\u00f9ng n\u00fai, s\u00f4ng \u0111\u1ed5 v\u00e0o \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng Kh\u00e1nh H\u00f2a (hay Nha Trang) r\u1ed3i ch\u1ea3y th\u1eb3ng xu\u1ed1ng ph\u00eda \u0111\u00f4ng. S\u00f4ng ch\u1ea3y s\u00e1t nh\u1eefng ng\u1ecdn n\u00fai ph\u00eda b\u1eafc, nh\u01b0 th\u1ebf, s\u00f4ng d\u00e0nh ph\u00eda ph\u1ea3i cho \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng. G\u1ea7n th\u00e0nh, c\u00e1nh ph\u1ea3i c\u1ee7a s\u00f4ng nh\u1eadn nh\u1eefng ph\u1ee5 l\u01b0u \u0111\u1ebfn t\u1eeb nh\u1eefng \u0111\u1ea7m l\u1ea7y H\u00f2a T\u00e2n. \u1ede v\u00f9ng \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng, s\u00f4ng Nha Trang ch\u1ea3y nhanh, l\u00f2ng s\u00f4ng r\u1ed9ng t\u1eeb 200 t\u1edbi 250 m\u00e9t v\u00e0 s\u00e2u t\u1eeb 5 t\u1edbi 6 m\u00e9t. M\u00f9a n\u01b0\u1edbc c\u1ea1n, s\u00f4ng v\u1eabn c\u00f2n nhi\u1ec1u n\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 cho ghe v\u00e0 b\u00e8 qua l\u1ea1i. \u1ede ph\u00eda th\u1ea5p, s\u00f4ng chia th\u00e0nh 3 nh\u00e1nh r\u1ed3i t\u1ee5 l\u1ea1i n\u01a1i c\u1eeda s\u00f4ng. \u1ede c\u1eeda s\u00f4ng v\u00e0 gi\u1eefa con n\u01b0\u1edbc, c\u00f3 n\u1ed5i l\u00ean m\u1ed9t t\u1ea3ng \u0111\u00e1 h\u00ecnh l\u0103ng tr\u1ee5 r\u1ea5t l\u1edbn gi\u1ed1ng nh\u01b0 ki\u1ebfn tr\u00fac \u00ab Po Nagar \u00bb c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u00ab Tjame \u00bb n\u1ed5i tr\u1ed9i tr\u00ean ng\u1ecdn \u0111\u1ed3i g\u1ea7n \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>\u00ab Khi th\u1ee7y tri\u1ec1u xu\u1ed1ng th\u1ea5p, n\u01b0\u1edbc s\u00e2u kh\u00f4ng qu\u00e1 1 th\u01b0\u1edbc, v\u00e0 b\u1edfi v\u00ec th\u1ee7y tri\u1ec1u kh\u00f4ng cao qu\u00e1 2 th\u01b0\u1edbc, cho n\u00ean c\u1eeda s\u00f4ng ch\u1ec9 cho ghe thuy\u1ec1n cao kh\u00f4ng qu\u00e1 2m40 ra v\u00e0o \u00bb (tr\u00edch s\u00e1ch \u00ab ch\u1ec9 d\u1eabn h\u00e0ng h\u1ea3i \u00bb).<\/p>\n<p>Khi xu\u1ed1ng s\u00f4ng, ta s\u1ebd th\u1ea5y \u1edf b\u1edd ph\u1ea3i, tr\u00ean nh\u1eefng \u0111\u1ed3i c\u00e1t, c\u00f3 m\u1ed9t trung t\u00e2m quan tr\u1ecdng g\u1ecdi l\u00e0 \u00ab C\u1eeda Nha Trang \u00bb. \u0110\u00f3 l\u00e0 ch\u1ee3 c\u00e1, l\u00e0 c\u1ea3ng cho ghe thuy\u1ec1n. Th\u1ee7y tri\u1ec1u l\u00ean, con n\u01b0\u1edbc c\u00f3 th\u1ec3 v\u00e0o s\u00e2u t\u1edbi 1 h\u1ea3i l\u00fd. Ta th\u1ea5y r\u1ea5t nhi\u1ec1u chim cho\u1eaft m\u1ecf cong, chim m\u00f2ng k\u00e9t. Hai b\u1edd c\u00f3 nhi\u1ec1u b\u1ee5i c\u00e2y m\u1ecdc gi\u1eefa n\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n v\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea7m l\u1ea7y. R\u1ed3i \u0111\u1ea5t \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t cao h\u01a1n, n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y mau h\u01a1n, hai b\u00ean b\u1edd c\u00f3 nhi\u1ec1u l\u00e0ng x\u00f3m, v\u00e0 c\u00e1ch bi\u1ec3n ch\u1eebng 25-30 Km l\u00e0 v\u00f9ng n\u00fai v\u00e0 n\u01b0\u1edbc d\u1ed1c. D\u00f9 v\u1eady, ghe v\u00e0 b\u00e8 nh\u1ecf (\u0111\u01b0\u1ee3c xem nh\u01b0 l\u00e0 xe l\u1eeda c\u1ee7a th\u1ed5 d\u00e2n) v\u1eabn \u0111i l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c. T\u00f3m l\u1ea1i, n\u1ebfu s\u00e1nh v\u1edbi nh\u1eefng s\u00f4ng kh\u00e1c c\u1ee7a B\u00ecnh Thu\u1eadn v\u00e0 Kh\u00e1nh H\u00f2a th\u00ec s\u00f4ng Nha Trang v\u1eabn c\u00f2n nhi\u1ec1u n\u01b0\u1edbc trong m\u00f9a c\u1ea1n. Ghe v\u00e0 b\u00e8 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111i l\u1ea1i quanh n\u0103m tr\u00ean m\u1ed9t qu\u00e3ng s\u00f4ng d\u00e0i ch\u1eebng 50-60 Km. S\u00f4ng l\u00e0 \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a thung l\u0169ng Nha Trang v\u00e0 n\u00f3 c\u0169ng mang l\u1ea1i s\u1ee9c s\u1ed1ng cho v\u00f9ng. C\u00e0ng l\u00ean cao v\u00f9ng n\u00fai th\u00ec khung c\u1ea3nh c\u00e0ng \u0111\u1eb9p. C\u00f3 khi d\u01b0\u1edbi b\u00f3ng m\u00e1t c\u1ee7a r\u1eebng c\u00e2y ph\u1ee7 \u0111\u1ea7y s\u01b0\u1eddn n\u00fai, l\u1eef kh\u00e1ch \u0111i tr\u00ean nh\u1eefng \u0111o\u1ea1n s\u00f4ng gi\u1eefa 2 con n\u01b0\u1edbc cu\u1ed1n, tuy s\u00e2u nh\u01b0ng an b\u00ecnh. L\u1ea1i c\u00f3 l\u00fac, \u0111\u1ec3 di chuy\u1ec3n t\u1eeb v\u0169ng n\u01b0\u1edbc n\u00e0y sang v\u0169ng kh\u00e1c, l\u1eef kh\u00e1ch ph\u1ea3i ch\u00e8o l\u00e1i c\u1ea9n th\u1eadn gi\u1eefa 2 gi\u00f2ng n\u01b0\u1edbc cu\u1ed1n, tuy v\u1eady nh\u01b0ng kh\u00f4ng nguy hi\u1ec3m g\u00ec, ngo\u1ea1i tr\u1eeb \u0111\u00f4i khi ph\u1ea3i b\u00f3 bu\u1ed9c t\u1eafm s\u00f4ng n\u1ebfu ch\u00e8o l\u00e1i kh\u00f4ng kh\u00e9o. M\u1ed9t b\u1ea3n nh\u1ea1c h\u00f2a t\u1ea5u \u0111\u1ebfn t\u1eeb kh\u1eafp ch\u1ed1n : ti\u1ebfng g\u00e0 r\u1eebng g\u00e1y l\u00e0 n\u1ed5i b\u1eadt nh\u1ea5t, c\u00f3 ve k\u00eau, c\u00f3 ti\u1ebfng h\u00e1t c\u1ee7a c\u00f4ng, c\u00f3 ti\u1ebfng t\u00e1c c\u1ee7a nai tr\u1ed9n l\u1eabn v\u1edbi ti\u1ebfng b\u00faa c\u1ee7a ti\u1ec1u phu. Th\u1ec9nh tho\u1ea3ng c\u0169ng c\u00f3 m\u1ed9t v\u00e0i b\u00e8 b\u1eb1ng g\u1ed7 hay b\u1eb1ng tre \u0111i qua v\u00e0 tr\u00ean b\u00e8, ng\u01b0\u1eddi Annam ch\u1ec9 mang m\u1ed9t \u00e1o cho\u00e0ng ng\u1eafn t\u1edbi l\u01b0ng. Ta c\u0169ng g\u1eb7p ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n t\u1ed9c hoang s\u01a1 m\u00e0u da \u0111\u1ed3ng ho\u00e0n to\u00e0n tr\u1ea7n tr\u1ee5i \u0111ang th\u1ea3 n\u1ed5i tr\u00ean m\u1eb7t n\u01b0\u1edbc v\u00e0 vui th\u00fa d\u00f9ng n\u1ecf b\u1eafn t\u00ean l\u00e0m cho kh\u1ec9 c\u0169ng ph\u1ea3i s\u1ee3. S\u00f4ng Nha Trang c\u00f3 nhi\u1ec1u c\u00e1.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed3ng b\u1eb1ng Nha Trang n\u1eb1m gi\u1eefa con s\u00f4ng v\u00e0 \u0111\u1ed3i n\u00fai ph\u00eda nam, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u1edbi b\u1eb1ng nh\u1eefng con k\u00eanh \u0111i t\u1eeb nh\u1eefng ph\u1ee5 l\u01b0u c\u00f3 ngu\u1ed3n l\u00e0 H\u00f2a T\u00e2n. C\u00f3 4 con \u0111\u1eadp tr\u00ean nh\u1eefng k\u00eanh n\u01b0\u1edbc \u1ea5y. N\u01b0\u1edbc c\u1ee7a k\u00eanh \u0111\u1ed5 v\u00e0o s\u00f4ng \u1edf mi\u1ec1n cu\u1ed1i thung l\u0169ng.<\/p>\n<p>Tr\u00ean b\u1edd tr\u00e1i c\u1ee7a s\u00f4ng, ng\u01b0\u1eddi \u00ab Tjame \u00bb \u0111\u00e3 \u0111\u00e0o m\u1ed9t con k\u00eanh l\u1edbn l\u1ea5y n\u01b0\u1edbc t\u1eeb ph\u00eda tr\u00ean l\u00e0ng hi\u1ec7n nay g\u1ecdi l\u00e0 \u00ab Ph\u1ee5 L\u1ed9c \u00bb, \u0111\u1ed1i di\u1ec7n v\u1edbi th\u00e0nh ; nh\u01b0ng k\u00eanh n\u00e0y \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u1ecf \u0111i.<\/p>\n<p>Nh\u1eefng m\u00e1i tranh r\u1ea3i r\u00e1c tr\u00ean \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng, t\u1ee5 l\u1ea1i th\u00e0nh l\u00e0ng x\u00f3m \u0111\u01b0\u1ee3c bao b\u1ecdc b\u1eb1ng nh\u1eefng l\u0169y tre xanh ho\u1eb7c v\u01b0\u1eddn c\u00e2y. M\u1ed7i l\u00e0ng th\u01b0\u1eddng c\u00f3 gi\u1ebfng, c\u00f3 ao v\u00e0 nhi\u1ec1u c\u00e2y tr\u00e1i nh\u01b0 d\u1eeba, cau, tr\u1ea7u, cam, m\u00edt, chu\u1ed1i, \u1ed5i \u2026 v\u00e2n v\u00e2n.<\/p>\n<p>C\u00e1ch bi\u1ec3n 3 h\u1ea3i l\u00fd theo \u0111\u01b0\u1eddng chim bay l\u00e0 Th\u00e0nh. Th\u00e0nh n\u1eb1m s\u00e1t ph\u00eda d\u01b0\u1edbi m\u1ed9t ph\u1ee5 l\u01b0u xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb H\u00f2a T\u00e2n. Ph\u1ee5 l\u01b0u n\u00e0y \u0111\u00e1nh v\u00f2ng chung quanh Th\u00e0nh theo h\u01b0\u1edbng t\u00e2y. Ph\u00eda b\u1eafc c\u1ee7a Th\u00e0nh l\u00e0 m\u1ed9t con \u0111\u00ea ch\u1ed1ng l\u0169 c\u1ee7a s\u00f4ng Nha Trang. Th\u00e0nh c\u1ee7a Kh\u00e1nh H\u00f2a l\u1edbn h\u01a1n th\u00e0nh c\u1ee7a B\u00ecnh Thu\u1eadn, m\u1ed7i tr\u1ee5c d\u00e0i t\u1eeb 350 m\u00e9t t\u1edbi 400 m\u00e9t. N\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t h\u00ecnh vu\u00f4ng kh\u00f4ng ph\u00e1o \u0111\u00e0i, kh\u00f4ng l\u0169y b\u00e1n nguy\u1ec7t. T\u01b0\u1eddng th\u00e0nh b\u1eb1ng \u0111\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c bao b\u1ecdc b\u1eb1ng m\u1ed9t h\u00e0ng tre xanh r\u1ea5t d\u00e0y, h\u00e0o l\u0169y c\u00f3 r\u1ea5t \u00edt n\u01b0\u1edbc ho\u1eb7c kh\u00f4ng c\u00f3 n\u01b0\u1edbc. Ph\u00eda trong Th\u00e0nh, ki\u1ebfn tr\u00fac kh\u00f4ng c\u00f3 t\u1ea7m quan tr\u1ecdng nh\u01b0 th\u00e0nh c\u1ee7a B\u00ecnh Thu\u1eadn, v\u00e0 kh\u00f4ng gian ph\u00eda trong ho\u1eb7c b\u1ecf tr\u1ed1ng ho\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ed3ng xo\u00e0i hay m\u00edt.<\/p>\n<p>Ph\u00eda t\u00e2y, ph\u00eda \u0111\u00f4ng, ph\u00eda nam c\u1ee7a Th\u00e0nh l\u00e0 nh\u1eefng c\u00e1nh \u0111\u1ed3ng l\u00faa th\u1eadt \u0111\u1eb9p.<\/p>\n<p>Nh\u1eefng trung t\u00e2m \u1edf ph\u1ea7n cao thung l\u0169ng l\u00e0 : l\u00e0ng \u201cPh\u00fa L\u1ed9c \u00bb \u0111\u1ed1i di\u1ec7n v\u1edbi Th\u00e0nh \u1edf b\u1edd ph\u00eda b\u00ean kia. D\u00e2n l\u00e0ng chuy\u00ean ngh\u1ec1 t\u01a1 s\u1ee3i v\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 ru\u1ed9ng l\u00faa. \u00ab Ch\u1ee3 Th\u00e0nh \u00bb \u1edf b\u00ean c\u1ea1nh v\u00e0 \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng, n\u00f3 h\u1ee3p v\u1edbi \u00ab Ch\u1ee3 M\u1edbi \u00bb th\u00e0nh c\u00e1i ch\u1ee3 quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t trong s\u1ed1 7-8 ch\u1ee3 c\u1ee7a thung l\u0169ng. Ng\u01b0\u1eddi ta c\u0169ng g\u1ecdi n\u00f3 l\u00e0 \u00ab Ch\u1ee3 l\u00e0ng Ph\u01b0\u1edbc T\u1ec9nh \u00bb. Ph\u00eda b\u00ean kia c\u1ee7a s\u00f4ng c\u00f3 nh\u1eefng ch\u1ee3 nh\u1ecf h\u01a1n, \u0111\u00f3 l\u00e0 \u00ab ch\u1ee3 H\u00f2a V\u00f2ng \u00bb v\u00e0 \u00ab ch\u1ee3 M\u1eedu \u00bb.<\/p>\n<p>R\u1eddi Th\u00e0nh v\u00e0 \u00ab ch\u1ee3 Th\u00e0nh \u00bb \u0111\u1ec3 t\u1edbi c\u1ea3ng \u00ab c\u1eeda Nha Trang \u00bb, ta ph\u1ea3i l\u1ea5y con \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i ngang qua nh\u1eefng ru\u1ed9ng l\u00faa, c\u00e1ch s\u00f4ng Nha Trang t\u1eeb 1.500 m\u00e9t t\u1edbi 2.000 m\u00e9t. Sau khi v\u01b0\u1ee3t qua nh\u1eefng l\u0169y tre l\u00e0ng g\u1ea7n Th\u00e0nh, ta ph\u1ea3i \u0111i ngang qua m\u1ed9t c\u1ea7u g\u1ed7 c\u00f3 11 nh\u1ecbp g\u1ecdi l\u00e0 \u00ab c\u1ea7u \u00d4ng B\u00f2 \u00bb b\u1eafc ngang qua m\u1ed9t c\u00e1i k\u00eanh. Sau \u0111\u00f3 l\u00e0 c\u00e1i ch\u1ee3 kh\u00e1 l\u1edbn ; r\u1ed3i sau n\u1eefa l\u00e0 dinh c\u1ee7a \u00ab ph\u1ee7 Di\u00ean Kh\u00e1nh \u00bb. Sau khi ra kh\u1ecfi Th\u00e0nh v\u00e0 \u0111i n\u1eeda ti\u1ebfng \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 th\u00ec g\u1eb7p m\u1ed9t c\u00e1nh \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea7y ru\u1ed9ng l\u00faa. Xa xa l\u00e0 l\u00e0ng m\u1ea1c, b\u00ean tr\u00e1i l\u00e0 g\u1ea7n b\u1edd s\u00f4ng v\u00e0 b\u00ean ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1c con k\u00eanh. R\u1ed3i \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i ngang nh\u1eefng c\u00e2y c\u1ea7u b\u1eafc qua nh\u1eefng con l\u1ea1ch nh\u1ecf ; ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn, \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i d\u1ecdc theo ao r\u1ea1ch \u0111\u1ec3 r\u1ed3i sau 2 gi\u1edd \u0111i b\u1ed9 th\u00ec t\u1edbi dinh c\u1ee7a \u00ab huy\u1ec7n V\u0129nh X\u01b0\u01a1ng \u00bb v\u00e0 \u00ab Ch\u1ee3 M\u1edbi \u00bb. \u00ab Ch\u1ee3 M\u1edbi \u00bb l\u00e0 ch\u1ee3 l\u1edbn nh\u1ea5t c\u1ee7a ph\u1ea7n d\u01b0\u1edbi thung l\u0169ng. N\u00f3 n\u1eb1m b\u00ean b\u1edd m\u1ed9t con k\u00eanh. Ng\u01b0\u1eddi Trung Hoa, ph\u1ea7n l\u1edbn l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u00ab H\u1ea3i Nam \u00bb s\u1ed1ng \u1edf \u0111\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u, nhi\u1ec1u h\u01a1n \u1edf b\u1ea5t c\u1ee9 v\u00f9ng n\u00e0o c\u1ee7a Nha Trang. Ch\u1ee3 c\u00f3 nhi\u1ec1u c\u1eeda ti\u1ec7m x\u00e2y b\u1eb1ng g\u1ea1ch. C\u00f3 m\u1ed9t c\u00e1i c\u1ea7u b\u1eafc ngang qua k\u00eanh d\u1eabn t\u1edbi m\u1ed9t x\u1ee9 \u0111\u1ea1o g\u1ea7n \u0111\u00f3. X\u1ee9 \u0111\u1ea1o n\u00e0y b\u1ecb t\u00e0n ph\u00e1 sau khi t\u00f4i r\u1eddi kh\u1ecfi v\u00f9ng n\u00e0y. \u0110\u00f3 l\u00e0 x\u1ee9 \u0111\u1ea1o l\u1edbn nh\u1ea5t trong 7-8 x\u1ee9 \u0111\u1ea1o c\u1ee7a thung l\u0169ng Nha Trang.<\/p>\n<p>T\u1eeb \u0111\u00f3, con \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1i ti\u1ebfn v\u1ec1 ph\u00eda c\u1ea3ng, b\u00ean tr\u00e1i c\u00f3 m\u1ed9t l\u00e0ng g\u1ecdi l\u00e0 \u00ab X\u00f3m G\u00f2 \u00bb l\u00e0m g\u1ea1ch v\u00e0 \u0111\u1ed3 g\u1ed1m, r\u1ed3i \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i ngang qua nh\u1eefng ng\u1ecdn \u0111\u1ed3i \u1edf ph\u1ea7n d\u01b0\u1edbi c\u1ee7a thung l\u0169ng g\u1ecdi l\u00e0 \u00ab N\u00fai Hong \u00bb, \u00ab Mi\u1ec5u Danh Trung \u00bb, \u1edf n\u01a1i n\u00e0y c\u00f3 m\u1ed9t b\u1ee9c t\u01b0\u1ee3ng \u00ab B\u00e0 Quan \u00c2m \u00bb do 2 l\u00e0ng n\u00e0y cai qu\u1ea3n. Sau \u0111\u00f3, ph\u00eda b\u00ean tr\u00e1i con \u0111\u01b0\u1eddng l\u00e0 x\u01b0\u1edfng s\u1eeda ch\u1eefa t\u00e0u c\u1ee7a qu\u00e2n l\u00ednh nh\u00e0 vua. \u0110\u1ea5t v\u00ec g\u1ea7n bi\u1ec3n n\u00ean tr\u1edf th\u00e0nh \u0111\u1ea7m l\u1ea7y, kh\u00f4ng tr\u1ed3ng tr\u1ecdt \u0111\u01b0\u1ee3c ; ru\u1ed9ng l\u00faa c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ea5y n\u1eefa. Cu\u1ed1i c\u00f9ng, con \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i t\u1edbi c\u1ea3ng \u00ab C\u1eeda Nha Trang \u00bb, c\u00e1ch Th\u00e0nh 3 gi\u1edd ho\u1eb7c 3 gi\u1edd r\u01b0\u1ee1i \u0111i b\u1ed9. D\u00e2n l\u00e0ng th\u01b0\u1eddng h\u00e0nh ngh\u1ec1 \u0111\u00e1nh c\u00e1. \u0110\u1ed1i di\u1ec7n v\u1edbi c\u1ea3ng, \u1edf ph\u00eda b\u1edd b\u00ean kia, l\u00e0 \u00ab l\u00e0ng C\u00f9 Lao \u00bb, tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t ki\u1ebfn tr\u00fac x\u01b0a c\u1ee7a \u00ab Tjame \u00bb m\u00e0 l\u00e0ng ph\u1ea3i b\u1ea3o qu\u1ea3n.<\/p>\n<p>\u1ede ph\u00eda \u0111\u00f4ng nam c\u1ee7a \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng Nha Trang, ph\u00eda nam \u00ab Ch\u1ee3 M\u1edbi \u00bb, gi\u1eefa nh\u1eefng ng\u1ecdn \u0111\u1ed3i g\u1ea7n ch\u1ee3 v\u00e0 \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng c\u00f3 t\u00ean l\u00e0 \u00ab \u0110\u1ed3ng B\u00f2 \u00bb, \u00ab \u00f4ng Th\u1ecb \u0110\u1ecdc \u00bb \u0111\u00e3 khai hoang v\u00e0 ki\u1ebfn t\u1ea1o l\u00e0ng \u00ab \u0110\u1ed3ng Ch\u00e2u \u00bb v\u00e0 \u00ab Ph\u01b0\u1edbc H\u1ea3i \u00bb m\u00e0 ru\u1ed9ng l\u00faa k\u00e9o d\u00e0i t\u1edbi \u00ab \u0110\u1ed3ng B\u00f2 \u00bb. G\u1ea7n \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u00e0ng \u00ab Tr\u01b0\u1eddng Tri \u00bb c\u00f3 m\u1ed9t v\u00e0i ru\u1ed9ng mu\u1ed1i. \u0110\u1ea3o \u00ab Thr\u00e9 \u00bb che gi\u00f3 bi\u1ec3n cho b\u00e3i n\u00e0y ; C\u00e2y tr\u00e1i, d\u1eeba, cau m\u1ecdc t\u1edbi s\u00e1t b\u1edd bi\u1ec3n.<\/p>\n<p>Ph\u00eda \u0111\u00f4ng nam c\u1ee7a \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng Nha Trang, sau \u00ab B\u00e3i Tr\u01b0\u1eddng \u00bb, \u0111\u1ed1i di\u1ec7n v\u1edbi \u0111\u1ea3o \u00ab Thr\u00e9 \u00bb l\u00e0 \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng \u00ab \u0110\u1ed3ng B\u00f2 \u00bb c\u00f3 ngh\u0129a t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 \u00ab Blang Lemov \u00bb trong ti\u1ebfng \u00ab Tjame \u00bb, t\u1ee9c l\u00e0 c\u00e1nh \u0111\u1ed3ng c\u1ee7a b\u00f2. C\u00e1nh \u0111\u1ed3ng n\u00e0y kh\u00f4ng tr\u1ed3ng tr\u1ecdt \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0 c\u00f3 nhi\u1ec1u c\u1ecdp. \u1ede ph\u00eda c\u1ef1c nam c\u1ee7a \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng Nha Trang, g\u1ea7n kh\u1ed1i n\u00fai n\u1eb1m gi\u1eefa \u00ab \u0110\u1ed3ng B\u00f2 \u00bb v\u00e0 \u00ab H\u00f2a T\u00e2n \u00bb c\u00f3 m\u1ed9t l\u00e0ng tr\u1ed3ng d\u1eeba c\u1ecd. Ch\u00fang t\u00f4i kh\u00f4ng bi\u1ebft nhi\u1ec1u v\u1ec1 l\u00e0ng n\u00e0y, ngo\u1ea1i tr\u1eeb vi\u1ec7c l\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c xem nh\u01b0 l\u00e0 s\u00e0o huy\u1ec7t c\u1ee7a d\u00e2n c\u01b0\u1edbp bi\u1ec3n.<\/p>\n<p>N\u1ebfu \u00ab \u0110\u1ed3ng B\u00f2 \u00bb \u0111\u01b0\u1ee3c khai hoang, d\u00e2n ch\u00fang v\u1ec1 \u1edf v\u00e0 l\u00e0m ra nh\u1eefng ru\u1ed9ng l\u00faa v\u00e0 ru\u1ed9ng mu\u1ed1i th\u00ec v\u00f9ng n\u00e0y s\u1ebd cho nhi\u1ec1u l\u1ee3i t\u1ee9c \u0111\u00e1ng k\u1ec3. Theo m\u1ed9t v\u00e0i d\u1eef li\u1ec7u, \u00ab \u0110\u1ed3ng B\u00f2 \u00bb \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u1edbi b\u1edfi m\u1ed9t con s\u00f4ng nh\u1ecf v\u00e0 con s\u00f4ng n\u00e0y \u0111\u1ed5 v\u00e0o s\u00f4ng Nha Trang sau khi \u0111\u00e3 h\u1ee3p v\u1edbi nh\u1eefng con k\u00eanh c\u1ee7a b\u1edd ph\u1ea3i s\u00f4ng Nha Trang.<\/p>\n<p><span style=\"color: blue;\"><b>3. Ninh Ho\u00e0 v\u00e0 \u0110\u00e8o C\u1ea3<\/b><\/span><\/p>\n<p>T\u1eeb tr\u1ea1m H\u00f2a Thinh g\u1ea7n Th\u00e0nh, con \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1i quan \u0111i ngang qua s\u00f4ng Nha Trang ph\u00eda th\u01b0\u1ee3ng l\u01b0u b\u1eb1ng m\u1ed9t c\u00e1i b\u1eafc b\u1eb1ng v\u00e1n, r\u1ed3i ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111i v\u1ec1 h\u01b0\u1edbng \u0111\u00f4ng t\u1edbi m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng c\u00f3 t\u00ean l\u00e0 \u00ab \u0110\u1ea1i \u0110i\u1ec1n \u00bb, \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng n\u00e0y thu\u1ed9c v\u1ec1 thung l\u0169ng Nha Trang. Con \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1i quan \u0111i g\u1ea7n t\u1edbi ch\u00e2n nh\u1eefng ng\u1ecdn \u0111\u1ed3i b\u1ecdc ph\u00eda b\u1eafc thung l\u0169ng Nha Trang v\u00e0 ti\u1ebfn t\u1edbi ng\u1ecdn n\u00fai c\u00f3 t\u00ean l\u00e0 \u00ab N\u00fai Th\u01a1m \u00bb c\u00e1ch bi\u1ec3n 6 Km. \u0110\u01b0\u1eddng \u0111i ti\u1ebfp theo t\u1edbi \u00ab \u0110\u00e8o Nha Trang \u00bb, \u0111\u00e8o n\u00e0y n\u1eb1m trong m\u1ed9t d\u00e3y n\u00fai \u0111\u1ed3i v\u1edbi t\u1eadn c\u00f9ng l\u00e0 m\u0169i \u00ab Khe G\u00e0 \u00bb. D\u00e3y n\u00fai \u0111\u1ed3i n\u00e0y ng\u0103n c\u00e1ch v\u1ecbnh Nha Trang v\u1edbi v\u1ecbnh Ninh H\u00f2a. \u0110\u01b0\u1eddng c\u00e1i c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111\u00e1, n\u01b0\u1edbc cu\u1ed1n, l\u00ean xu\u1ed1ng nhi\u1ec1u khi kh\u00f3 kh\u0103n ho\u1eb7c nguy hi\u1ec3m. R\u1ed3i n\u00f3 \u0111i ngang qua 2 l\u00e0ng nh\u1ecf v\u00e0 m\u1ed9t v\u00f9ng \u0111\u1ea7m l\u1ea7y r\u1ed9ng, nh\u01b0ng ch\u1ec9 th\u1ea5y v\u1ecbt tr\u1eddi. V\u1ecbnh Ninh H\u00f2a \u1edf ph\u00eda b\u00ean kia nh\u1eefng ng\u1ecdn \u0111\u1ed3i n\u1eb1m b\u00ean ph\u1ea3i con \u0111\u01b0\u1eddng, v\u00e0 \u1edf \u0111\u00e2y, con \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0a ta t\u1edbi tr\u1ea1m \u00ab H\u00f2a C\u00e1t \u00bb hay \u00ab H\u00f2a Ki\u1ebft \u00bb, tr\u1ea1m th\u1ee9 5 c\u1ee7a t\u1ec9nh Kh\u00e1nh H\u00f2a. Tr\u1ea1m n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3p tranh v\u00e0 bao b\u1ecdc b\u1eb1ng m\u1ed9t h\u00e0ng gi\u1eadu. Qu\u00e1n tr\u1ecd m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ta g\u1ecdi l\u00e0 \u00ab qu\u00e1n \u00bb b\u00e1n n\u01b0\u1edbc v\u00e0 c\u1ee7i gi\u00e1 15 xu ti\u1ec1n cho m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi. M\u1ed9t tr\u00e1i xo\u00e0i gi\u00e1 10 xu ti\u1ec1n, m\u1ed9t ch\u00e9n n\u01b0\u1edbc m\u1eafm 40 xu ti\u1ec1n. G\u1ea7n tr\u1ea1m, c\u00f3 m\u1ed9t l\u00e0ng g\u1ecdi l\u00e0 \u00ab Ki\u1ebft L\u1ee3i Th\u00f4n \u00bb n\u1eb1m s\u00e1t b\u00ean s\u01b0\u1eddn n\u00fai v\u1edbi \u0111\u1ed9 ch\u1eebng 30 m\u00e1i nh\u00e0. D\u00e2n l\u00e0ng l\u00e0m \u00ab r\u1eaby \u00bb v\u00e0 s\u1ed1ng b\u1eb1ng ngh\u1ec1 \u0111\u00e1nh c\u00e1.<\/p>\n<p>N\u01a1i ngh\u1ec9 tr\u01b0a cho l\u1eef kh\u00e1ch n\u00e0y n\u1eb1m \u1edf gi\u1eefa kho\u1ea3ng c\u00e1ch t\u1eeb Th\u00e0nh c\u1ee7a t\u1ec9nh Kh\u00e1nh H\u00f2a v\u00e0 ch\u1ee3 \u00ab Dinh \u00bb c\u1ee7a Ninh H\u00f2a.<\/p>\n<p>Ph\u00eda b\u00ean kia l\u00e0ng \u00ab H\u00f2a Ki\u1ebft \u00bb l\u00e0 \u00ab Qu\u00e1n \u0110u\u1ed1i \u00bb, n\u01a1i ngh\u1ec9 ng\u01a1i trong v\u1ecbnh Ninh H\u00f2a m\u00e0 \u00f4ng \u00ab th\u1ecb \u0110\u1ecdc \u00bb r\u1ea5t \u01b0a th\u00edch. \u1ede \u0111\u00e2y, ta th\u1ea5y m\u1ed9t v\u00e0i ru\u1ed9ng l\u00faa kh\u00e1 t\u1ed1t v\u00e0 ru\u1ed9ng mu\u1ed1i. C\u0169ng c\u00f3 s\u00fac v\u1eadt v\u00e0 v\u01b0\u1eddn c\u00e2y tr\u00e1i.<\/p>\n<p>Xa h\u01a1n n\u1eefa l\u00e0 ph\u00e1 v\u00e0 \u0111\u1ea7m l\u1ea7y n\u01b0\u1edbc m\u1eb7n, n\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1i ph\u1ea3i l\u00e1nh qua ph\u00eda tr\u00e1i \u0111\u1ec3 \u0111i t\u1edbi m\u1ed9t con c\u1ea7u b\u1eb1ng v\u00e1n b\u1eaft ngang qua c\u00e1i ph\u00e1 kh\u00e1 l\u1edbn tr\u01b0\u1edbc khi t\u1edbi \u00ab \u0110\u00e8o R\u00f2 T\u01b0\u01a1ng \u00bb. D\u01b0\u1edbi ch\u00e2n \u0111\u00e8o c\u00f3 m\u1ed9t c\u00e1i l\u00e0ng. \u00ab \u0110\u00e8o R\u00f2 T\u01b0\u01a1ng \u00bb cao t\u1eeb 80 m\u00e9t t\u1edbi 100 m\u00e9t. Qua \u0111\u00e8o l\u00e0 t\u1edbi v\u1ecbnh Ninh H\u00f2a, c\u00f3 l\u00e0ng \u00ab Tam \u00cdch \u00bb v\u00e0 l\u00e0ng \u00ab Phong Thanh X\u00e3 \u00bb. \u1ede g\u1ea7n \u00ab Phong Thanh X\u00e3 \u00bb, tr\u00ean m\u1ed9t ng\u1ecdn \u0111\u1ed3i, c\u00f3 m\u1ed9t t\u1ea5m bia b\u1ecb b\u1ec3 th\u00e0nh 3 m\u1ea3nh nh\u01b0ng ch\u00fang t\u00f4i ch\u01b0a c\u00f3 d\u1ecbp in r\u1eadp l\u1ea1i. R\u1ed3i \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1i \u0111i d\u1ecdc theo nh\u1eefng c\u00e1i ph\u00e1 ; m\u1eb7t \u0111\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3o qu\u1ea3n ; c\u0169ng c\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u c\u1ea7u. B\u00ean ph\u1ea3i con \u0111\u01b0\u1eddng, ta th\u1ea5y nhi\u1ec1u ghe thuy\u1ec1n \u0111\u1eadu \u1edf trong v\u1ecbnh.<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi Annam ch\u1ed1ng l\u1ea5n n\u01b0\u1edbc m\u1eb7n b\u1eb1ng c\u00e1ch ng\u0103n th\u1ee7y tri\u1ec1u v\u1edbi nh\u1eefng b\u1edd \u0111\u1ea5t kh\u00e1 cao. Tr\u00ean nh\u1eefng d\u1ea3i \u0111\u1ea5t l\u1ea5n n\u01b0\u1edbc m\u1eb7n n\u00e0y, ta th\u1ea5y c\u00f3 nhi\u1ec1u ru\u1ed9ng l\u00faa kh\u00e1 t\u1ed1t. Ch\u00fang t\u00f4i \u0111i ngang qua m\u1ed9t c\u00e1i ph\u00e1 r\u1ea5t l\u1edbn c\u00f3 m\u1ed9t c\u00e1i c\u1ea7u r\u1ea5t d\u00e0i b\u1eb1ng v\u00e1n. Ta c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 ngh\u1ec9 ng\u01a1i ch\u00fat \u0111\u1ec9nh \u1edf m\u1ed9t c\u00e1i ch\u1ee3 nh\u1ecf m\u00e0 \u1edf \u0111\u00f3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi Trung Hoa b\u00e1n thu\u1ed1c phi\u1ec7n. Cu\u1ed1i c\u00f9ng, sau khi \u0111\u00e3 v\u01b0\u1ee3t qua \u00ab R\u00f2 T\u01b0\u01a1ng \u00bb v\u00e0 m\u01b0\u1eddi m\u1ea5y c\u00e2y c\u1ea7u l\u00e0 ta t\u1edbi \u00ab huy\u1ec7n T\u00e2n \u0110\u1ecbnh \u00bb, trung t\u00e2m c\u1ee7a \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng Ninh H\u00f2a. Trong s\u1ed1 nh\u1eefng c\u00e2y c\u1ea7u n\u00e0y, c\u00f3 5 c\u00e1i c\u1ee7a v\u00f9ng \u00ab Bi\u00ean H\u00f2a \u00bb \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m b\u1eb1ng \u0111\u00e1, c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u00ab Tjame \u00bb, v\u1ed1n l\u00e0 ch\u1ee7 c\u0169 c\u1ee7a v\u00f9ng n\u00e0y, \u0111\u00e3 x\u00e2y nh\u1eefng c\u1ea7u b\u1eb1ng \u0111\u00e1 \u1ea5y. R\u1ed3i con \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1edf n\u00ean b\u1edbt v\u1eafng v\u1ebb, hoang s\u01a1 ; ta th\u1ea5y c\u00f3 nhi\u1ec1u nh\u00e0 c\u1eeda v\u00e0 v\u01b0\u1eddn c\u00e2y \u1edf b\u00ean ph\u1ea3i c\u0169ng nh\u01b0 b\u00ean tr\u00e1i. Th\u1ebf l\u00e0 ta t\u1edbi v\u00f9ng c\u00f3 tr\u1ed3ng tr\u1ecdt sau khi \u0111\u00e3 \u0111i b\u1ed9 8 ti\u1ebfng \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 t\u1eeb Kh\u00e1nh H\u00f2a, m\u1ed9t qu\u00e3ng \u0111\u01b0\u1eddng kh\u00f4 c\u1eb1n, nhi\u1ec1u \u0111\u1ed3i n\u00fai v\u00e0 ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t v\u00e0i th\u00f4n x\u00f3m kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 l\u00e0m vui ng\u01b0\u1eddi l\u1eef kh\u00e1ch.<\/p>\n<p><em>(c\u00f2n ti\u1ebfp)<\/em><\/p>\n<p><span style=\"color: blue;\"><b>4. S\u1ea3n xu\u1ea5t<\/b><\/span><\/p>\n<p><em>Nh\u00f3m T\u00e2m Bi\u1ec3n\u00a0<\/em>chuy\u1ec3n ng\u1eef<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>L\u1eddi d\u1eabn Nh\u00f3m d\u1ecbch thu\u1eadt \u00abT\u00e2m Bi\u1ec3n\u00bb c\u1ee7a C\u1ef1u ch\u1ee7ng sinh Ti\u1ec3u ch\u1ee7ng vi\u1ec7n Sao Bi\u1ec3n xin \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1edbi thi\u1ec7u c\u00f9ng qu\u00fd \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 cu\u1ed1n\u00a0\u00abAnnam k\u00fd s\u1ef1: t\u1ec9nh Kh\u00e1nh Ho\u00e0\u00bbd\u1ecbch t\u1eeb cu\u1ed1n\u00a0\u00abNotes sur l\u2019Annam, le Kh\u00e1nh Ho\u00e0\u00bbc\u1ee7a t\u00e1c gi\u1ea3 Etienne Aymonier. S\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c xu\u1ea5t b\u1ea3n t\u1ea1i S\u00e0i G\u00f2n n\u0103m 1886. \u00d4ng Etienne Aymonier (1844-1929) t\u1ed1t &#8230; <a title=\"Kh\u00e1nh Ho\u00e0 c\u1ee7a \u00c9tienne Aymonier\" class=\"read-more\" href=\"http:\/\/saobiennhatrang.net\/?p=482\" aria-label=\"More on Kh\u00e1nh Ho\u00e0 c\u1ee7a \u00c9tienne Aymonier\">Read more<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[65],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/saobiennhatrang.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/482"}],"collection":[{"href":"http:\/\/saobiennhatrang.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/saobiennhatrang.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/saobiennhatrang.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/saobiennhatrang.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=482"}],"version-history":[{"count":3,"href":"http:\/\/saobiennhatrang.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/482\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":484,"href":"http:\/\/saobiennhatrang.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/482\/revisions\/484"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/saobiennhatrang.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=482"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/saobiennhatrang.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=482"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/saobiennhatrang.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=482"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}